آسیبها و چالشهای پوسترهای دینی
یک طراح و گرافیست با بیان اینکه موضوع پوسترهای مذهبی بسیار حساس است، گفت: قالب و ظرفیت پوستر بهگونهای نیست که بتواند هر نوع مفهومی را به مخاطب انتقال دهد و بازخورد خوبی دریافت کند. در بسیاری از موارد، پوستر یک رسانه مکمل است و برای انتقال مفهوم باید از قالبهای دیگر در کنار آن استفاده کرد. یعنی پوستر همیشه اولین رسانه نیست و نیاز به زمینهسازی دیگر رسانهها دارد.
به گزارش ایکنا از اصفهان، حامد مغروری، طراح و گرافیست، در سومین نشست تخصصی گپ و گرافیک با موضوع «آسیبها و چالشهای پوسترهای دینی» که روز گذشته، سوم شهریورماه در عمارت سعدی حوزه هنری اصفهان برگزار شد، با اشاره به تلاشهای انجام شده در خصوص پوسترهای دینی، اظهار کرد: این تلاشها گاهی باعث پیشرفت و گاهی باعث پسرفت ما در این زمینه شده است. برای مثال، در پوسترهای مربوط به موضوع حجاب، افتضاح به بار آورده و در حوزهای گام برداشتیم که خرابش کردهایم.
وی با تأکید بر اینکه موضوع پوسترهای مذهبی بسیار حساس است، افزود: وقتی برای یک محصول پوستر تهیه میکنید، بالا و پایین شدن سطح آن، ضربه مهمی وارد نمیکند، ولی در حوزههای دینی، چون با مقولههای اعتقادی سروکار دارید، پوستر بد میتواند به این مقولات ضربه بزند. در واقع، پوسترهای دینی روی لبه مرز قرار دارند و شخصاً با احتیاط زیاد سراغ اینگونه کارها میروم.
این طراح و گرافیست به اهمیت مطالعه درباره موضوعات پرداخت و گفت: درباره موضوعی که میخواهیم بر روی آن کار کنیم، باید به شدت مطالعه داشته باشیم و با دقت آن را واکاوی کنیم. اساتید کهنهکار حوزههای مختلف هنر، تا زمانی که بر محتوای اثر تسلط پیدا نکنند، دست به قلم نمیبرند و کار را آغاز نمیکنند. این نکته باید برای ما الگو باشد و ما نیز به انجام این کار بپردازیم.
وی در خصوص اینکه آیا گرافیکدیزاین میتواند در خدمت فعالیتهای دینی قرار گیرد، بیان کرد: از گذشتههای دور، انسانها برای ثبت اتفاقاتی که افتاده بود و به اعتقادات مربوط میشد، به کشیدن تصاویر میپرداختند. یعنی از همان زمان، انسان برای بیان افکار خود از تصاویر استفاده میکرد و این مسیر تا امروز ادامه پیدا کرده است. اکنون نیز گرافیکدیزاین ابزاری برای طرح مباحث دینی محسوب میشود، ولی نکته مهم، چگونگی استفاده از این ابزار است. یعنی باید توجه داشته باشیم که تا چه اندازه و در چه مکانهایی میتوانیم از تصویر استفاده کنیم و این تصاویر در هر موقعیت باید چه ویژگیهایی داشته باشند. در واقع، باید به محدودیتهای این قالب توجه کنیم و جایگاه ارائه هر اثر را بشناسیم.
مغروری ادامه داد: هر کدام از قالبهای هنری برای نوع ارائه خاصی بهوجود آمده، مثلاً، پردههای نقالی و نقاشی قهوهخانهای مناسب فضاهای خلوت است تا مخاطب بتواند نمایش نقال را ببیند، ولی نصب این پردهها در هیئتها اشتباه است، چون حواس مخاطب را پرت میکند و اجازه نمیدهد به سخنران و مداح توجه داشته باشد.
وی تصریح کرد: گاهی با خودم فکر میکردم که پوستر دینی به چه معناست؟ بخشی از پوسترها به مقولههای دینی میپردازند و به باز کردن و نکتهسنجی این موارد میپردازند. این بخش به دو دسته تقسیم میشود که اولین دسته، پوسترهای تزئینی است. در این دسته، عباراتی که معنای آنها را درک کردهایم، به زیباترین شکل ممکن به نمایش گذاشته میشوند. دسته دوم براساس یک محتوا و موضوع خاص کار میکنند و میخواهند تأثیر خاصی بر مخاطب بگذارند. به جز این دو بخش، با پوسترهای تجاری روبرو هستیم و سؤالی که برای من پیش آمد، این بود که آیا این پوسترها هم میتوانند دینی باشند؟ در یک سخنرانی از حجتالاسلام عالی شنیدم، تمام کارهایی که انجام میدهیم، میتواند بهعنوان یک کار نیک برای ما حساب شود و این موضوع به نیت ما برای انجام کارها بستگی دارد. اگر در هنگام ساخت یک پوستر تجاری، نیت درستی داشته باشید، میتوانید آن را هم بهعنوان پوستر دینی بهحساب آورید.
این طراح و گرافیست اضافه کرد: اگر نیت ما برای ساخت پوستر در این جهت باشد که به رشد اقتصاد کشور کمک کنیم و توجهمان را به این نکته اختصاص دهیم، میتوان گفت در جهت دین کار کردهایم. بنابراین، اول از همه نباید بنا را بر دروغ بگذاریم. البته دروغ با اغراق متفاوت است. اگر اغراق بهگونهای باشد که مخاطب متوجه آن شود و این اغراق برای زیبا و جذابتر شدن کار استفاده شده باشد، ایرادی ندارد.
وی به ظرفیت قالب پوستر پرداخت و گفت: در ساخت پوستر باید به مفهومی که قرار است انتقال داده شود، توجه داشته باشیم. قالب و ظرفیت پوستر بهگونهای نیست که بتواند هر نوع مفهومی را به مخاطب انتقال دهد و بازخورد خوبی دریافت کند. در بسیاری از موارد، پوستر یک رسانه مکمل است و برای انتقال مفهوم باید از قالبهای دیگر در کنار آن استفاده کرد. یعنی پوستر همیشه اولین رسانه نیست و نیاز به زمینهسازی دیگر رسانهها دارد. البته این موضوع در شرایط مختلف متفاوت است و باید به شرایط مخصوص هر کار توجه کرد. معمولاً سفارشدهندگان توجهی به این نکات ندارند و این وظیفه خود هنرمند است که به سفارشدهنده این نکات را تذکر بدهد. بنابراین، طراح باید شخصیتی قوی داشته باشد تا بتواند در این شرایط و در برابر عواقب تصمیم خود ایستادگی کند.
وی به نمایش اعضای بدن در پوسترهای عاشورایی پرداخت و تأکید کرد: برخورد رئال و واقعی با حادثه کربلا اشتباه است. البته باید توجه داشته باشیم پوستری که ساخته میشود، قرار است در کجا به نمایش درآید. مثلاً، تصاویری که در هیئت قرار دارند، متناسب با فضای روضه و تا حدودی مثالی باشند. میتوانیم از روشهای تمثیل و نمادسازی استفاده کنیم و مثلاً، واژهها را در پوستر به نمایش بگذاریم. البته با کلمات نیز هر کاری نمیتوان انجام داد و باید مراقب آسیبهای احتمالی که متوجه مخاطب میشود، باشیم.
مسعود احمدی
انتهای پیام
