۳۲ شورای شهرستانی برای بهبود چالشهای فرهنگی راهاندازی شد
سرپرست دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی خراسان رضوی گفت: خراسان رضوی بهعنوان استان پیشرو در عرصه فرهنگ عمومی، اقدام به راهاندازی ۳۲ شورای شهرستانی کرده است تا از نزدیک با دغدغههای فرهنگی سراسر استان آشنا شده و از فرصتهای آن برای بهبود چالشها بهره ببرد.
سرپرست دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی خراسانرضوی با حضور در تحریریه خبرگزاری ایکنای استان، به ارائه گزارشی از فعالیتها، مصوبات، برنامههای اجرایی و رویکردهای این شورا در 6 ماهه نخست سال جاری پرداخت که در ادامه تشریح شده است.
افشین تحفهگر، به مناسبت روز فرهنگ عمومی درباره تاریخچه و ضرورت شکلگیری شورای فرهنگ عمومی اظهار کرد: پیشنهاد تشکیل این شورا در سال 1364 و در پاسخ به موضوع رسیدگی به وضعیت فرهنگی جامعه در شورای عالی انقلاب فرهنگی مطرح شد و شورای فرهنگ عمومی به منظور تعیین اهداف، سیاستگذاری و هدایت فرهنگ عمومی کشور با وظایف مشخص شکل گرفت که در نهایت به صورت رسمی از سال 1365 آغاز بهکار کرد.
بازنگری آییننامه شورا در سه نوبت
تحفهگر ادامه داد: شورای فرهنگ عمومی بهعنوان یکی از شوراهای اقماری شورای عالی انقلاب فرهنگی به ریاست وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در مجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فعالیت دارد و از سال 1364 تاکنون، آییننامه شورای فرهنگ عمومی بنا به ضرورت در سه نوبت توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی اصلاح و بازنگری شده است.
سرپرست دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی خراسان رضوی افزود: بر اساس آییننامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی، این شورا دارای 33 عضو است و هر دو هفته یکبار، بهصورت مستمر تشکیل جلسه میدهد. در استانها نماینده ولیفقیه در استان و امام جمعه مرکز استان بهعنوان رئیس شورا، استاندار، نایب رئیس شورا و مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی دبیر آن است.
وی بیان کرد: گستره مصوبات شورای فرهنگ عمومی، شامل تأسیس نهادها، شوراها و سازمانهای فرهنگی، صدور بیانیه در مناسبتهای فرهنگی و تنظیم آییننامههای فرهنگی و مناسبتهای خاص بوده که در هر دوره بنا به ضرورت تدوین شده است.
تحفهگر با بیان اینکه از آغاز تأسیس تاکنون 10 دوره از فعالیت شورای فرهنگ عمومی میگذرد، گفت: دوره دهم از سال 1396 تاکنون را شامل میشود که در این دوره ضمن توجه به موضوعات فرهنگ عمومی و آسیبهای اجتماعی بر استفاده از ظرفیت دستگاههای عضو شورا و همافزایی در تهیه مباحث تأکید شده است.
وی ادامه داد: در همین راستا، سرفصلهای 15گانه به تصویب رسید و سرلوحه کار شورا قرار گرفت و مهمترین مصوبات این دوره شامل برنامههای ترویج کتاب و کتابخوانی، ارتقای فرهنگی مراسم راهپیمایی اربعین، ارتقای فرهنگ زیارت و گردشگری مذهبی، سند برنامه ارتقای فرهنگ سلامت، طرح اجرایی جشنهای بهار مهربانی، برنامه جامع ارتقای کارکرد مساجد کشور، ترویج فرهنگ مصرف بهینه آب و ... میشود.
تحفهگر افزود: این شورا بهمنظور رسیدگی جدیتر به برخی موضوعات مهم در ادوار مختلف، اقدام به تأسیس دفاتر و شوراهای فرعی در زیرمجموعه دستگاههای فرهنگی کرده است. شورای نظارت بر نامگذاری شهرها، خیابانها، اماکن و مؤسسات عمومی، کمیسیون نامگذاری روزهای خاص، شورای نظارت بر طراحی، ساخت، تهیه و توزیع اسباببازی کودکان، شورای نظارت بر انتخاب، ساخت و نصب مجسمه و یادمان در میدانها و اماکن عمومی، شورای نظارت بر علائم، نشانهها و تصاویر روی لباسها، لوازمالتحریر و کالاهای مشابه، دفتر پیگیری مصوبه مقابله با عرفانهای انحرافی و کارگروه تبلیغات محیطی از آن جمله است.
سرپرست دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی خراسان رضوی تأکید کرد: تقویت جایگاه و اثرگذاری شورای فرهنگ عمومی استان، ضعف سهم حوزه فرهنگ و هنر در سبد مصرف خانوار و توزیع نامتوازن منابع و زیرساختهای فرهنگی در سطح استان نیز بهعنوان مهمترین موضوعات اولویت مدیریت یکپارچه فرهنگی با تأکید بر اقتصاد فرهنگ و هنر است.
وی ضمن توصیف عملکرد شورای فرهنگ خراسان رضوی بیان کرد: در 6 ماهه اول 1401 در مجموع 22 موضوع در شورای استان و 777 موضوع در شهرستانها به تصویب رسیده که این تعداد در مقایسه با مدت مشابه در سال گذشته نرخ رشدی برابر 71 درصد را تجربه کرده است.
سرپرست دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی خراسان رضوی افزود: سرفصلهای کمرنگتر یا نادیده گرفته شده در مدت مشابه سال گذشته، به میزان پنج تا هشت برابر در مصوبات دیده شده و به آنها پرداخته شده است. وزندهی کارشناسی شده به مصوبات نیز نشان میدهد کیفیت مصوبات در سه شاخص توسعهمحوری، دامنه شمول و عدم تکرار به طور میانگین برابر 72 درصد افزایش داشته است.
مهمترین دستاوردهای شورای فرهنگ عمومی خراسان رضوی
دبیر شورای فرهنگ عمومی خراسان رضوی تصریح کرد: تدوین و رونمایی از برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور، طرح بزرگداشت روز ملی فردوسی و پاسداشت زبان فارسی، اجرای طرح سبد فرهنگی خانوار با نگاه تربیتمحور و همچنین توسعه شاخصهای فرهنگی استان توسط دستگاههای عضو، تشکیل کارگروه فرهنگی اتباع با موضوع رسیدگی به مسائل فرهنگی اتباع و مهاجران خارجی ساکن در مشهد، تدوین طرح گذر دلیران(نمادسازی شهدای شاخص استان در جلوخان آرامگاه فردوسی) و روز ملی مشهد از مهمترین دستاورهای تصویبی شورای استان است.
تحفهگر در خصوص انتخاب «روز ملی مشهد» و درج آن در سالنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران گفت: این موضوع به بیش از یک دهه قبل باز میگردد و در این مدت نظرات فرهیختگان و اهل اندیشه خراسان رضوی برای انتخاب یک روز از سال بنام «روز ملی مشهد» گردآوری و نشستهای متعددی در این زمینه برگزار شده است.
وی اظهار کرد: تشکیل سلسله نشستهای تخصصی چهارشنبههای فرهنگ و اندیشه با موضوعات روز از جمله پدیدههای نوظهور، برگزاری بیش از 30 نشست هماندیشی با اصحاب فرهنگ و هنر استان، تشکیل کارگروه صنایع فرهنگبنیان، برگزاری تانای (توسعه زیستبوم نوآورانه استان) صنایع خلاق فرهنگی با همکاری پارک علم و فناوری خراسان، تعیین شعار ویژه هفته فرهنگ عمومی سال جاری به عنوان «نوفرهنگ بر مدار نوجوان»، سیاستگذاری، برنامهریزی راهبردی و طراحی رویدادهای ویژه نوجوان و تشکیل کارگروه فرهنگی جام جهانی فوتبال قطر از دیگر فعالیتهای مهم شورا است.
شورای فرهنگ عمومی شهرستانها
سرپرست دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی خراسان رضوی بیان کرد: خراسان رضوی بهعنوان استان پیشرو در عرصه فرهنگ عمومی، اقدام به راهاندازی ۳۲ شورای شهرستانی کرده است تا از نزدیک با دغدغههای فرهنگی سراسر استان آشنا شده و از فرصتهای آن برای بهبود چالشها بهره ببرد.
تحفهگر با بر شمردن محورهای 15گانه گفتمانسازی اقتصاد مقاومتی، سرمایه اجتماعی، اخلاق عمومی، زنان و خانواده، بهداشت، سلامت و نشاط اجتماعی، آسیبهای اجتماعی، دین و فرهنگ، خرد، روح ملی و هویت جمعی، ایثار و شهادت، جوانان و ظرفیتهای آنان، مصرف فرهنگی، محیط زیست، معماری و شهرسازی و فضای مجازی گفت: در مصوبات و تصمیمات محور سرفصلهای 15 گانه، شاهد رشد 63 درصدی هستیم و سایر محورها همچون موضوعات مناسبتی، بیانیه گام دوم انقلاب، منشور توسعه فرهنگ قرآنی و امور داخلی شورا و دبیرخانه به طور میانگین 32 درصد رشد داشتهاند.
بازمهندسی فرهنگی امری ضروری است
وی به استناد سخن مقام معظم رهبری مبنی بر اینکه اصلاح فرهنگ عمومی از همه کارها مهمتر است، یادآور شد: پس از گذار از دورههای گوناگون فرهنگی و در گام دوم انقلاب، در رویارویی با نسل چهارم انقلاب از یکسو و تحولات عظیم و شتابان دانش، فناوری، ابزار و بسترهای اثرگذار و اثرپذیر از فرهنگ از سوی دیگر، نیاز به بازمهندسی فرهنگی در ساختار و تعریف گستره مأموریتها و وظایف خطیر این شورا احساس میشود.
تحفهگر افزود: از اینرو دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی استان اقدام به تدوین طرح برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور کرده و امیدوار است از رهگذر آن به تحولی کارا و اثربخش در راستای اجرایی کردن نقشه مهندسی فرهنگی کشور نائل آید. این سند به همت دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی خراسان رضوی و با همکاری استانداری خراسان رضوی تهیه و تنظیم شده و از پنج مسئله اساسی و دارای اولویت استان احصاء شده و براساس ظرفیتهای نقشه مهندسی فرهنگی کشور برای تدبیر مسائل مختلف، راهبردهای اجرایی کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت در نظر گرفته شده است.
سرپرست دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی خراسان رضوی بیان کرد: پنج موضوع سبک زندگی ایرانی اسلامی، زیارت و فرهنگ میزبانی و مجاوری، توانمندسازی فرهنگی اجتماعی حاشینهنشینان مشهد، نیشابور، سبزوار و ...، ساماندهی فعالیتهای نوین فرهنگی هنری و مدیریت یکپارچه فرهنگی با تأکید بر اقتصاد فرهنگ و هنر، بهعنوان اولویتهای شناسایی شده شورای فرهنگ عمومی خراسان رضوی است که هر یک در قالب هیئتهای اندیشهورز موضوعات را بررسی و مطالعه میکنند.
بنفشه افهمی، مسئول امور پژوهشی و تحقیقاتی شورای فرهنگ عمومی خراسان رضوی نیز در ادامه این جلسه افزود: مسائلی همچون جمعیت با موضوع تمایل کم به فرزندآوری، سادهزیستی با محور مقابله با تجملگرایی و مصرفگرایی، اخلاق اجتماعی در دو محور کاهش آستانه تحمل اجتماعی و ضعف رعایت عفت در ارتباطات اجتماعی، ناامیدی و کمبود نشاط مؤمنانه در جامعه و دانشافزایی با محور ضعف فرهنگ مطالعه و ضرورت تقویت فرهنگ ایثار و شهادت در زیست فردی و اجتماعی از جمله موضوعاتی است که در اولویت سبک زندگی ایرانی اسلامی و در قالب هیئت اندیشهورز اقتصادی اجتماعی مورد بررسی و مطالعه قرار میگیرند.
وی گفت: بهبود فرهنگ میزبانی زائر، کمبود انسجام برنامههای فرهنگی و اجتماعی مرتبط با زائر و زیارت، ضعف تناسب کالبد شهر با هویت دینی و زیارتی مشهد، ضرورت ترویج فرهنگ رضوی در برابر فرهنگهای مهاجم و نامتجانس از جمله مهمترین موضوعاتی است که در هیئت اندیشهورز اولویت زیارت و فرهنگ میزبانی و مجاوری مورد توجه، مطالعه و بررسی قرار گرفته است.
افهمی ادامه داد: ضعف ادغام فرهنگی و اجتماعی حاشیه شهر در متن شهر، ضعف نسبت به استفاده از ظرفیت خردهفرهنگهای حاشیه شهر، تقویت هویت روستایی برای کاهش مهاجرت، تقویت فرهنگ کار و کارآفرینی در حاشیه شهر و کمتوجهی به هویت انقلابی موجود در حاشیه شهر از جمله مهمترین مباحثی است که در توانمندسازی فرهنگی اجتماعی حاشینهنشینان مشهد، نیشابور، سبزوار و ... مطرح است.
آزاده آزادنیا، مسئول امور فناوری و رسانه شورای فرهنگ عمومی خراسان رضوی نیز در ادامه این جلسه بیان کرد: ضعف سواد رسانهای، دست برتر نداشتن در تولید محتوا در فضای مجازی و ضعف در استفاده از ظرفیت مجموعههای مردمی در حوزه فعالیتهای نوین فرهنگی از مهمترین معضلات شناسایی شده در ساماندهی فعالیتهای نوین فرهنگی هنری است.
