لایحه امنیت زنان از مبانی اسلامی فاصله دارد
حجتالاسلام نبویان ضمن اشاره به برخی از ایرادات لایحه ارتقای امنیت زنان تصریح کرد که ما باید از حقوق زن به عنوان نقشی که در خانواده دارد حمایت کنیم نه اینکه از حقوق زن به نحو مستقل دفاع کنیم.
به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست بررسی لایحه ارتقای امنیت زنان با سخنرانی حجتالاسلام و المسلمین سیدمحمود نبویان، نماینده مجلس شورای اسلامی صبح امروز 9 اردیبهشتماه در موسسه آموزش عالی حوزوی رفیعه المصطفی(س) برگزار شد که گزیده آن را در ادامه میخوانید؛
درباره این لایحه حواشی مطرح شد؛ یک عده در مخالفت با لایحه ادعا کردند که عینا از سند 2030 گرفته شده است، یک عده هم از آن دفاع کردند. عرض من این است که الآن متن لایحه پیش روی ما قرار دارد و باید بر این متن متمرکز شویم و از حواشی بپرهیزیم. ضمنا باید توجه داشته باشیم که هیچ کاری بدون خیر و شر مطلق نیست و از این زاویه، لایحه هم نکات مثبت و هم نکات قابل نقد دارد.
نکته بعدی اینکه حقوق زنان در اسلام اکنون محل بحث من نیست چراکه این مسئله امری بدیهی و مفروغ عنه است و این لایحه از این جهت جای تقدیر دارد. با این حال من به متن لایحه شش اشکال دارم؛ اشکال اول این است مفاهیمی که در لایحه به کار رفته معنا نشده است. من به چند مفهوم اشاره میکنم ولی پیش از آن باید مقدمهای عرض کنم. یکبار من در کتابی خواندم که پارلمان انگلستان دنبال اصلاح این قانون است که آیا مرد میتواند به همسر خودش تجاوز کند. این مسئله برای من سوال شد و به دنبال بررسی آن رفتم. بعد دیدم که تجاوز به معنایی که در تفکر اسلامی مطرح است با آنچه در تفکر مدرن مطرح است تفاوت دارد.
اول باید توضیح دهم مدرنیته به چه معنا است. به نظر من اسلام با اندیشه مدرن شاخ به شاخ است و یک نقطه مشترک ندارد. شاید شما تصور کنید مدرن به معنای جدید است ولی به هر امر جدیدی مدرن نمیگویند. مثلا همجنسگرایی یک امر مدرن است ولی در قوم لوط سابقه دارد. پس چرا با اینکه همجنسگرایی سابقه دیرینه دارد آن را امر مدرن میدانیم؟ پاسخ طرفداران مدرنیسم این است که اصلا جدید و قدیم بودن ربطی به مدرن بودن ندارد. اندیشه وقتی مدرن است که سکولار است. عموما اینطور تلقی میشود که سکولاریسم یعنی جدایی دین از سیاست ولی این حرف اشتباه است. سکولار یعنی دنیا، ایسم یعنی گرایش، سکولاریسم یعنی دنیاگرایی ولی دنیاگرایی به چه معنا؟
تفاوت جهانبینی دینی و جهانبینی سکولار
فرق رویکرد دینی و رویکرد سکولار در این است که شما در رویکرد دینی پدیدهها را از یک سر به مبدا وصل میکنید، از یک سر به معاد وصل میکنید ولی اندیشه سکولار میگوید باید رابطه پدیدهها را با مبدا و معاد قطع کنید. مثلا الآن در شاخههای علوم انسانی مثل اقتصاد، روانشناسی، مدیریت و ... اندیشههای امام صادق(ع) را میخوانید؟ نه، چون طبق این نگرش، دین در امور دنیوی حق دخالت ندارد. این مقدمه را عرض کردم که شما ببینید این لایحه مطابق جهانبینی اسلامی نوشته شده است یا مطابق جهانبینی مدرن.
تجاوز در اسلام یعنی رابطه میان دو نفر که بین آنها عقد شرعی جاری نشده باشد ولی تجاوز طبق اندیشه مدرن یعنی رابطه جنسی که از روی عدم رضایت باشد یعنی رابطه جنسی که از روی رضایت باشد تجاوز نیست. شما در ماده 30 این لایحه میخوانید: «هرکس بدون رضایت و برخلاف تمایل زنی، به وسیله سامانههای رایانهای یا مخابراتی یا به هر وسیله دیگری پیام، تصویر یا نماد مستهجن یا مبتذل برای وی ارسال کند که نوعاً موجب آزار روحی نسبت به افراد متعارف میشود، در صورتی که پیام و تصاویر ارسالی مستهجن باشد به جزای نقدی درجه شش و در صورتی که مبتذل باشد، به جزای نقدی درجه هفت محکوم میشود.»
پس طبق این ماده ترتب جزا یک شرط اولیه دارد و آن این است که این عمل بدون رضایت زن باشد. این در حالی است که ارسال محتوای مبتذل برای هر زنی فارغ از رضایت و عدم رضایت او جرم است. باید به این نکته توجه داشت که اساسا احکامی که در اسلام داریم مقید به رضایت و عدم رضایت نیست.
نکته دوم این است که این ماده میگوید «نوعاً موجب آزار روحی نسبت به افراد متعارف میشود» یعنی اگر یک نفر برای یک زن مذهبی تصاویر مبتذل بفرستد ولی به دلیل اینکه جامعه فاسد است عموم زنان از این تصاویر ناراحت نمیشوند، این عمل جرم نیست.
نکته دیگر اینکه این ماده با سایر قوانین در تعارض است. مثلا اصل چهارم قانون اساسی میگوید: «کلیه قوانین و مقررات مدنی، جزائی، مالی، اقتصادی، اداری، فرهنگی، نظامی، سیاسی و غیر اینها باید براساس موازین اسلامی باشد. این اصل بر اطلاق یا عموم همه اصول قانون اساسی و قوانین و مقررات دیگر حاکم است و تشخیص این امر برعهده فقهای شورای نگهبان است.» همچنین در سایر قوانینی که در این رابطه وجود دارد عنصر رضایت ذکر نشده است چراکه با مبانی اسلامی مطابقت نداشته است.
اشکال بعدی این ماده است که فقط جزای نقدی درجه شش و هفت برای مجرمین پیشبینی شده است و سایر مجازاتهای درجه شش و هفت ذکر نشده است. سوال من این است که شما قرار است برای تامین امنیت خانمها مجازاتهای موجود را تخفیف دهید یا آنها را بازدارنده کنید؟! پس اولین اشکال این است که واژهها معنا نشده است و هر کس میتواند آنها را اشراب معنایی کند.
میخواهید امنیت زنان را بیشتر یا کمتر کنید؟
اشکال دوم این است که احکام مجازاتها که در شرع و قانون تعیین شده است در این لایحه تغییر پیدا کرده است. مثلا ماده 31 لایحه میگوید: «هرگاه کسی زنی را به ارتکاب جرمی که مستوجب حد است، اکراه نماید و جرم منظور واقع شود، در صورتی که مجازات قانونی آن جرم سلب حیات باشد، اکراهکننده به حبس درجه سه محکوم میشود.» این در حالی است که در ماده 375 قانون مجازات اسلامی تصریح شده است: «اکراه در قتل مجوز قتل نیست و مرتکب، قصاص میشود و اکراه کننده، به حبس ابد محکوم میگردد.» شما طبق کدام مجوز این احکام را تغییر دادید؟ شما میخواهید امنیت زنان را بیشتر کنید یا کمتر کنید؟ چرا در مجازاتها تخفیف قائل شدید؟ چرا حکم الهی را تغییر دادید؟
در اندیشه مدرن سه مفهوم کلیدی داریم: سکولاریسم، ایندیویژوالیسم یا فردگرایی، لیبرالیسم. پس فردگرایی از مفاهیم کلیدی اندیشه مدرن است. ما خواهان آن هستیم که حقوق زن را به عنوان همسر خانواده تامین کنیم نه زن فارغ از خانواده. مقام معظم رهبری هم همواره تاکید دارند که حقوق زن درون خانواده تامین شود و دفاع از زن منجر به زوال خانواده نباشد. طرفداران این لایحه باید توضیح دهند که این لایحه بر استقلال زن متمرکز شده است یا به زن به عنوان همسر و دختر متمرکز شده است.
ماده 50 لایحه میگوید: «زنانی که برای خروج از کشور نیاز به اذن همسر دارند، در صورت خودداری غیرموجه وی از اعطای اذن، میتوانند ضمن تقدیم دادخواست، مدارک و مستندات خود مبنی بر ضرورت خروج از کشور را به دادگاه خانواده تسلیم کنند. دادگاه خارج از نوبت نسبت به موضوع رسیدگی کرده و در صورت احراز ضرورت امر، عنداللزوم پس از اخذ تأمین مناسب، اذن خروج از کشور با ذکر مدت و دفعات سفر خواهد داد.» سوال من این است که آیا سفر یک زن بدون اذن شوهر زمینه را برای اختلاف زن و شوهر و فروپاشی خانواده فراهم نخواهد کرد؟
اشکال بعدی این لایحه القای آسیبدیدگی گسترده زنان در جمهوری اسلامی است. به عنوان مثال این لایحه 15 دستگاه را مکلف کرده است که در زمینه دفاع از حقوق زنان اقدام کنند که موجب القای نفی گسترده حقوق زن در کشور است.
مورد بعد اینکه در ماده 1 لایحه تاکید شده است: «تمامی زنانی که در قلمروی سرزمینی جمهوری اسلامی ایران حضور یا سکونت داشته باشند فارغ از قومیت، دین، مذهب و دیگر ویژگیهای فردی و اجتماعی، در برابر هرگونه آسیب ناشی از سوءرفتار فرد دیگری که به بدن، روان، حیثیت، حقوق و آزادیهای قانونی آنان وارد گردد، از تدابیر پیشگیرانه، حمایتی و کیفری این قانون برخوردار میشوند.»
سوال من این است چرا میگوید فارغ از اسلام؟ چرا اینگونه مینویسیم؟ حقوق بشر میگوید که انسان چون انسان است حقوقی دارد. خب این تفکر اومانیسم غربی است. شما باید میگفتید ما بر اساس حکم اسلام موظف هستیم از حقوق همه زنان دفاع کنیم.
نتیجه اینکه عدم تعریف دقیق واژگان، دور شدن از مبانی دینی، غلبه تفکر اومانیسم، القای شرایط بحرانی زنان در کشور از جمله مواردی است که در این لایحه دچار اشکال است.
گزارش از مصطفی شاکری
انتهای پیام
