حجتالاسلام والمسلمین محمد دشتی؛ عضو هیئت علمی جامعه المصطفی(ص) در گفتوگو با ایکنا مناسبت عید سعید مبعث نبی اعظم(ص)، گفت: یکی از مهمترین زوایا در مورد مبعث، فلسفه مبعث است یعنی اهداف مبعث چیست و چرا خدا پیامبر(ص) را برای مردم فرستاده است؛ در این زمینه هم فرمایش قرآن کریم و نیز کلام پرمغز حضرت امیر(ع) پیشروی ما قرار دارد.
وی با اشاره به آیه دوم سوره مبارکه جمعه «هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ، اظهار کرد: در این آیه ابتدا از تزکیه و سپس از تعلیم سخن گفته شده، البته در آیات دیگر گاهی ابتدا تعلیم سپس تزکیه آمده است.
مراد از تعلیم، شناخت خداوند، خود انسان، محیط و طبیعت، موجودات عالم امکان و شناخت سبک زندگی است که مبتنی بر شناخت خدا و عالم هستی و انسانشناسی میباشد.
دشتی اظهار کرد: تزکیه نیز تطهیر جان و روح و نفس انسان از ناپاکیها، زشتیها و بیعدالتیها است و انسان هرقدر هم از نظر علمی پیشرفت کند نمیتواند دقیقا عالم هستی و خالق هستی را بهدرستی بشناسد، حتی خود را بشناسد و با عقل ناقص خود نسخه زندگی برای خود و دیگران بپیچد.
استاد جامعه المصطفی(ص) با بیان اینکه فلسفه مبعث پرکردن خلاها و کمبودها و نقایص است، اضافه کرد: خداوند بشر را که اشرف مخلوقات است و خدا در پی خلق او به خود تبارکالله گفته، رها نکرده است و باید در بعد هستیشناسی، سبک زندگی و حتی انسانشناسی و تربیت هدایت شود و نسخه زندگی فراروی او باشد.
علم منجر به تزکیه مفید است
وی افزود: تعلیم میتواند به تربیت ختم شود و یا نشود و ممکن است فردی علم داشته باشد اما در عین حال مکارم اخلاقی را در وجود خود نهادینه نکرده باشد، لذا تزکیه انسان از ناپاکی روحی با مبعث تعیین میشود و هیچ عاملی هم جای آن را نمیگیرد. هیچ اقتصاددان و دانشمندی نمیتواند نسخه منحصر به فرد تربیت را برای انسان بپیچد جز پیامبر(ص) که ماذون و رسول از جانب خداوند است.
استاد حوزه علمیه با بیان اینکه انسان اگر خواستار تعالی و رشد خود باشد تا به مرحله شایسته و بایسته برسد حتما و ناگزیر باید با مبعث پیوند بخورد، تصریح کرد: او باید تعلیمات هستیشناسی، خداشناسی، خودشناسی و جهانشناسی و دنیای بعد از این عالم یعنی برزخ و قیامت را تعلیم ببیند و با توجه به کسب این شناخت از نسخه خدا برای سبک زندگی استفاده کند که غالبا ما آن را با عنوان فقه فرا میگیریم که البته منحصر به فقه مصطلح نیست و مباحث اعتقادی و اخلاقی و مستحدثه را نیز در برمیگیرد.
دشتی ادامه داد: مربیان انسان در درجه اول انبیاء، اولیاء و در مرتبه بعد شاگردان و پیروان واقعی ایشان هستند تا انحرافات جامعه ایمانی را تشخیص دهند و با بشارت و انذار، ایشان را در مسیر بایسته تزکیه روحی و اخلاقی و علمی قرار دهند. بنابراین فلسفه اصلی بعثت همین تعلیم و تزکیه به عنوان نیاز حال و آینده است.
وی افزود: انسان هرقدر هم از لحاظ علمی پیشرفت کرده باشد نه میتواند نسبت به جهان هستی و نه حتی نسبت به خود شناخت دقیق داشته باشد و به تعبیر الکسیس کارل، انسان موجودی ناشناخته است، همچنین انسان وقتی خود را نشناخت نمیداند کدام حکم برای او مضر و حرام است و کدام حلال، مباح، مستحب و مکروه که همه ابعاد زندگی او را در برمیگیرد.
دشتی با بیان اینکه اسلام همه ضوابط جزئی و کلی زندگی انسان را بیان کرده است، گفت: مبارزه با ظالم و دفاع از مظلوم از جمله محورهای تعلیمی اصول اسلامی در روابط سیاسی و اجتماعی است یا اینکه انسان هر چه را برای خود میپسندد برای دیگران هم بپسندد و هر چه را برای خود نمیپسندد برای دیگران هم نپسندد.
وی افزود: این مسائل از جمله موضوعات محوری اسلام است که زمان و مکان هم نمیشناسد و راه درست همواره حمایت از مظلوم و مبارزه با ظالم و ستمگر است و این تعالیم محوری و حیاتبخش اسلام است که برای همه جوامع بشری حیاتی میباشد.
حقوق بشر؛ ابزار سلطه دشمنان
وی ادامه داد: امروزه حقوق بشر را علم میکنند، شعار آن را میدهند و آن را ابزاری برای سلطهجویی بیشتر بر دیگران قرار دادهاند اما نسخه کامل همان است که در مبعث نازل شده است.
دشتی با اشاره به خطبه اول نهجالبلاغه، اظهار کرد: حضرت امیر(ع) که قرآن ناطق است در این خطبه به بحث بعثت انبیاء پرداخته و فرموده است: خدای متعال در میان مردم پیامبران را فرستاد تا آنها فطرت توحیدی و پیمان فطری انسان را زنده کنند و بشر را به نعمتی که فراموش کرده است یادآور شوند تا فکر نکند این نعمات رایگان به آنان عطا شده است.
وی اضافه کرد: انبیاء آمدهاند تا با تعلیم احکام الهی حجت را بر مردم تمام کرده و سبک زندگی را به آنان تعلیم دهند و راه درست را به آنان بیاموزند تا در دنیا و آخرت سعادتمند شوند و زندگی شایسته و بایسته داشته باشند.
عضو هیئت علمی جامعه المصطفی(ص) اظهار کرد: انبیاء آمدهاند تا گنجینه عقل انسان را بارور و زنده کنند. اگر قوای ادراکی انسان تعلیم داده شود ظرفیت بالایی دارد؛ عقول در اینجا بالاتر از قوه ادراک انسان یعنی در حقیقت، نفس انسان است.
وی افزود: حضرت امیر(ع) فرمودند ای انسان تو خودت را در حد و اندازه یک انسان 60 _70 کیلو تصور نکن و بدان که عالم بزرگی در وجود تو در هم تنیده شده است و اگر در مسیر درست تربیت قرار بگیری ظرفیت آن را داری که فرشته شوی و از او بالاتر بروی و اگر انسان گنجینه عقل و کمال و رشد خود را فراموش کرد از حیوان هم پستتر خواهد شد.
وی در پایان تأکید کرد: انبیاء آمدند تا انسان را به یقین برسانند و توحید را در وجود او شکوفا کنند تا از جلوات آفرینش بتواند به خداوند برسد و به بشر یادآوری کنند که هر ورقش دفتری است معرفت کردگار.
انتهای پیام