دنیا، فریب و فنا؛ پیام خطبه‌های نهج‌البلاغه برای امروز ما

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین حمیدرضا مهدوی ارفع، استاد حوزه و دانشگاه و نهج‌البلاغه‌پژوه، 13 بهمن‌ماه و در ادامه سلسله جلسات شرح نهج‌البلاغه، به خطبه‌های 190 و 191 نهج‌البلاغه شریف پرداختند. مشروح این سخنان را در ادامه می‌خوانیم:

با وجود همه خباثت‌ها و توطئه‌های دشمنان این ملت، بار دیگر بهمن‌ماه و سالگرد ورود شکوهمند امام خمینی(ره) به کشور را شاهد بودیم و ان‌شاءالله در سال آینده نه رژیم صهیونیستی پابرجا خواهد بود و نه سلطه آمریکا ادامه خواهد داشت.

در خطبه 191 نهج‌البلاغه، امیرمؤمنان(ع) دنیاپرستان را به چند دسته تقسیم کرده و توضیح فرموده‌اند. در جلسات قبل بیان شد که حضرت امیر (ع) ما را به تقوا توصیه و در ادامه، حواس ما را به باطن و ذات دنیاطلبی روشن کردند.

در پایان خطبه، ایشان فرموده‌اند: نجات یافته‌ای مجروح، یا مجروحی پاره‌پاره تن، دسته‌ای سر از تن جدا و گروهی در خون خود تنیده‌اند. عده‌ای انگشت بر دندان دارند و جمعی از حسرت و اندوه دست بر دست می‌مالند؛ برخی سر بر دست نهاده و به فکر فرو رفته‌اند، و گروهی بر اشتباهات گذشته افسوس می‌خورند و خویشتن را محکوم می‌کنند. عده‌ای دیگر از عزم و تصمیم‌های خود دست کشیده‌اند، زیرا راه فرار بر هر نوع حیله‌گری بسته شده و دنیا آنان را غافلگیر کرده و عمر گران‌بهایشان هدر رفته است. هیهات، هیهات، آنچه از دست رفت گذشت و آنچه سپری شد، تمام شد؛ جهان چنان که می‌خواست به پایان رسید؛ نه آسمان بر آنان گریست و نه زمین، و هرگز دیگر به آن‌ها مهلتی داده نشد.

این پایان دنیاست اگر کسی با چشم عقل ببیند. انسانی که آرزوهای دنیوی بلند دارد، اما ابدیت خود را فراموش کرده و به دنیای فانی تعلق یافته، حسرت‌خورده، پریشان، پشیمان و بهم ریخته است. این پایان کسی است که با دنیا عکس یادگاری می‌گیرد و دست بر گریبان خود می‌اندازد.

دنیا از منظر امام علی(ع)

حضرت علی(ع) باطن دنیا را در چند کلمه کوتاه این‌گونه معرفی کردند: «الدنیا تضر و تغر و تمر»؛ یعنی دنیا فریب می‌دهد، ضرر می‌رساند و می‌گذرد. ما نمی‌دانیم نسل چندم فرزندان آدم هستیم، اما بسیاری از انسان‌ها قبل از ما آمده و رفته‌اند، و دنیا همواره در حرکت است و مردم را بازی داده است. گروه زیادی آمدند، فریب دنیا را خوردند و رفتند؛ گروهی دیگر جایگزین شدند و این روند تکرار شد تا به ما رسید.

حداقل کاری که انسان می‌تواند برای نجات خود از اسارت دنیا انجام دهد این است که بداند اولین کسانی که گرفتار دنیا شده‌اند نیستیم. انبیاء، اوصیاء، عقل و وجدان به ما گفته‌اند: از دنیا استفاده کن، اما خودت را در اختیار دنیا قرار نده. تنها عده کمی این نصیحت را گوش کردند و در پایان، بسیاری از انسان‌ها از ضربات دنیا زخم خوردند، محزون و نالان و ترسان از دنیا رفتند، بدون آنکه کسی برایشان گریه کند؛ نه آسمان و نه زمین بر آنان نگریست.

در خطبه 190 که در کوفه ایراد شد، حضرت علی(ع) فرمودند: خدا را برای نعمت‌هایش شکرگزارم و از او یاری می‌طلبم تا حقوق الهی را به‌جا آورم. پروردگاری که سپاهش نیرومند و مقام او بزرگ است. و گواهی می‌دهم که محمد(ص) بنده و پیامبر اوست، انسانی که مردم را به اطاعت خدا دعوت کرد و با دشمنان خدا در راه دین او پیکار نمود و آنان را مغلوب ساخت. هیچ دروغ‌گویی که او را از دعوت حق بازداشت، نتوانست نور رسالت را خاموش کند.

امیرمؤمنان(ع) در این خطبه به استقامت پیامبر(ص) در برابر دنیا و تمسخرها و اذیت‌ها اشاره کردند و تأکید کردند که پیامبر در زیر سخت‌ترین فشارها هم از رسالت خود دست برنداشتند. علت این استقامت، ایمان پیامبر به رسالت خود و بی‌اعتقادی دشمنان به آن بود.

افزایش ایمان مؤمنان در سختی‌ها 

کسانی که مسیر و مقصد شهدا و وعده‌ها و سنت‌های الهی را باور داشته باشند، هرچقدر شرایط در ظاهر سخت‌تر می‌شود، ایمانشان افزوده می‌شود. همان‌طور که قرآن می‌فرماید: «الَّذِينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِيمَانًا وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ» امروز روزگار تحقق مجدد این آیه شریفه است. برخی می‌گویند: «کوتاه بیایید، این بار ناو فلان و هواپیمای فلان آمده، همه علیه شما شده‌اند، اتحادیه بی‌آبروی اروپا سپاه را تروریست اعلام کرده و آمریکا هم به این بهانه حمله می‌کند و به نخبگان و رسانه‌های ما فشار وارد می‌کند.» اما وقتی این اخبار به مؤمنان می‌رسد، ایمانشان به هدف و مقصدشان بیشتر می‌شود. همان آیه شریفه و روش پیامبر(ص) نشان می‌دهد که هیچ تلاشی از سوی دشمنان که او را دروغگو خواندند، نتوانست او را از دعوت حق بازدارد.

امروز، تمام مزدوران داخلی و کسانی که از انقلاب بریده‌اند، روی شخص رهبر انقلاب متمرکز شده و ایشان را مقصر اصلی وضعیت موجود می‌دانند و همه تقصیرات را به گردن ایشان می‌اندازند. با این حال، این مرد همچنان با نشاط، امید، قوت و صلابت مسیر را ادامه می‌دهد و سخنان حق را بیان می‌کند. پیامبر(ص) هزاران برابر استقامت داشتند، اما روش امروز نیز در مسیر انقلاب قابل مشاهده است.

انقلاب اسلامی یعنی بعثت پیامبر(ص)؛ انقلابی که یک تفکر الهام‌بخش است و سالیان سال دنیا را تحت تأثیر قرار داده و تا عمق نظام سلطه پیش رفته است. چیزی نیست که با ناو و هواپیما بتوان جلوی آن را گرفت. اگر با دید تحلیلی درست به شرایط نگاه کنیم، می‌بینیم وضعیت دنیا برای آمریکا تنگ و سخت شده است. با وجود این همه سانسور و کنترل، چه کشتارها و بحران‌هایی در ایالت‌های این کشور جریان دارد.

آمریکایی که قرار بود تک ابرقدرت دنیا و کدخدای عالم باشد، امروز وضعیتی دشوار دارد؛ از لحاظ اقتصادی به جایی رسیده‌اند که مجبورند چند وزارتخانه را تعطیل کنند و هزاران کارمند را اخراج یا به مرخصی اجباری بدون حقوق بفرستند. رئیس‌جمهوری که از نظر اقتصادی و امنیتی کم آورده است، اگر بتواند خودش را جمع کند، کار بزرگی کرده است.

استقامت و نترسیدن؛ شرط پیروزی بر دشمن

امروز انقلاب اسلامی مانند خونی در رگ‌های جهان جریان یافته است و نظام سلطه به رهبری آمریکا خوار و ذلیل شده است. این امر الهی است و خدا به‌خوبی صحنه را مدیریت می‌کند و بی‌تردید این فضا به نفع جبهه حق به پایان خواهد رسید؛ البته به یک شرط، و آن استقامت در راه حق و نترسیدن است.

همه رسانه‌های دشمنان دست به دست هم داده‌اند تا ملت را بترسانند و پشت رهبری را خالی کنند، اما اگر ترسی به دل راه ندهیم و محکم پشت رهبر بایستیم، هیچ کاری از پیش نخواهند برد.