مهدویت؛ بازخوانی عقلانی یک آموزه راهبردی در مواجهه با چالشهای اجتماعی امروز
مدرس دانشگاه فرهنگیان فارس، با نگاهی تحلیلی و تربیتی، بر این باور است که مهدویت در صورت قرائت عقلانی و عمیق، میتواند به الگویی مؤثر برای تقویت امید اجتماعی، بازسازی هویت دینی و مقابله با قرائتهای منفعلانه و تحریفشده از دین بدل شود.
به گزارش ایکنا از فارس، مهدویت بهعنوان یکی از بنیادیترین آموزههای اندیشه شیعی، صرفاً مفهومی ناظر بر آیندهای دوردست نیست، بلکه ظرفیتی راهبردی برای تبیین مسئولیت فردی و اجتماعی انسان معاصر به شمار میرود.
مهدویت در اندیشه شیعی؛ فراتر از یک باور آخرالزمانی
لیلی رشیدی، مدرس معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان فارس در گفتوگو با خبرنگار ایکنا گفت: مهدویت در منظومه فکری تشیع جایگاهی حاشیهای یا صرفاً اعتقادی ندارد، بلکه یکی از ارکان اصلی فهم تاریخ، هدایت و مسئولیت انسانی است. این آموزه، تداوم خط امامت و استمرار هدایت الهی در عصر غیبت را نمایندگی میکند و در عین حال، پاسخی نظری و عملی به پرسشهای بنیادین انسان درباره عدالت، معنای رنج، و آینده تاریخ ارائه میدهد.
وی تاکید کرد: تقلیل مهدویت به یک وعده صرفاً آیندهنگر، موجب غفلت از کارکردهای اجتماعی و تربیتی آن در زمان حال میشود؛ کارکردهایی که میتوانند در ساماندهی رفتار فردی و جمعی نقشآفرین باشند.
انتظار؛ مفهومی فعال در برابر قرائتهای منفعلانه
رشیدی به بحث بازخوانی مفهوم انتظار اشاره کرد و افزود: انتظار در قرائت اصیل شیعی، به معنای تعلیق کنش اجتماعی یا پذیرش وضع موجود نیست، بلکه نوعی آمادگی مستمر و آگاهانه برای اصلاح خویشتن و جامعه محسوب میشود.
وی تصریح کرد: انتظار، اگر از بستر معرفتی خود جدا شود، میتواند به ابزاری برای توجیه انفعال و بیمسئولیتی بدل شود؛ در حالی که در منابع معتبر دینی، منتظر واقعی کسی معرفی میشود که در عصر غیبت، به اخلاق، عدالت، آگاهی و مسئولیت اجتماعی پایبند است.
آسیبشناسی وضعیت کنونی
این مدرس دانشگاه فرهنگیان فارس، با نگاهی انتقادی به وضعیت کنونی گفتمان مهدویت، یکی از مهمترین آسیبها را غلبه رویکردهای احساسی و شعاری بر تحلیلهای عقلانی و معرفتی دانست و افزود: وقتی مهدویت به مجموعهای از مناسک بدون پشتوانه فکری تقلیل مییابد، از ظرفیت تحولآفرین خود فاصله میگیرد.
رشیدی همچنین به خطر خرافهگرایی و نشانهسازیهای بیپایه اشاره کرد و گفت: تلاش برای تطبیق شتابزده رویدادهای روزمره با علائم ظهور، نهتنها کمکی به تعمیق ایمان دینی نمیکند، بلکه زمینهساز تضعیف عقلانیت مذهبی و بیاعتمادی اجتماعی میشود.
مهدویت و مسئولیت نهادهای آموزشی
رشیدی با بیان اینکه نظام تعلیم و تربیت نقش تعیینکنندهای در تبیین صحیح مهدویت دارد، بر جایگاه دانشگاه فرهنگیان تأکید کرد و گفت: این نهاد به دلیل تربیت معلمان آینده، مسئولیتی دوچندان در ارائه قرائتی عمیق، عقلانی و اجتماعی از مهدویت بر عهده دارد.
به گفته وی، آموزش مهدویت نباید به انتقال اطلاعات تاریخی یا مفاهیم کلی محدود شود، بلکه باید بهعنوان یک چارچوب فکری و تربیتی مطرح شود که توانایی پرورش معلمانی مسئول، آگاه و عدالتمحور را داشته باشد.
مهدویت؛ ظرفیتی برای بازسازی امید اجتماعی
رشیدی با تأکید بر اینکه مهدویت، در ذات خود، حامل پیام امید است؛ اما نه امیدی منفعل و انتزاعی، بلکه امیدی فعال و مسئولانه، گفت: در شرایطی که جامعه با چالشهایی چون یأس اجتماعی، بحران معنا و تضعیف سرمایه اجتماعی روبهروست، بازخوانی صحیح مهدویت میتواند به بازسازی امید جمعی کمک کند. این امید زمانی کارآمد خواهد بود که با آگاهی، تحلیل عقلانی و کنش اجتماعی همراه شود.
مهدویت و افق تمدنی آینده بشر
رشیدی بیان کرد: مهدویت تنها یک آموزه اعتقادی نیست، بلکه نظریهای تمدنی محسوب میشود که تصویری روشن از آینده مطلوب بشر ارائه میدهد؛ آیندهای که در آن، عدالت، عقلانیت، اخلاق و معنویت در تعامل با یکدیگر تحقق مییابند.
وی تصریح کرد: جامعه منتظر، جامعهای است که از هماکنون در مسیر تحقق این ارزشها حرکت میکند و مهدویت را بهمثابه پروژهای مستمر برای اصلاح فرد، جامعه و ساختارهای اجتماعی درک میکند.
ضرورت بازگشت مهدویت به متن زندگی روزمره
رشیدی بر ضرورت بازگرداندن مهدویت از سطح شعار و مناسک به متن زندگی روزمره تأکید کرد و افزود: مهدویت زمانی میتواند نقش واقعی خود را ایفا کند که به الگویی عملی برای زیست اخلاقی، مسئولیتپذیری اجتماعی و کنشگری آگاهانه تبدیل شود.
این مدرس دانشگاه فرهنگیان فارس اظهار کرد: چنین رویکردی میتواند مهدویت را به یکی از مؤثرترین منابع معنابخش و جهتدهنده در جامعه معاصر بدل کند.
انتهای پیام
