«حاشیه»؛ روایتی سینمایی از معضلات مغفول اجتماعی

به گزارش ایکنا از اصفهان، همزمان با برگزاری چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر در تهران، اکران منتخبی از آثار این رویداد سینمایی در سایر استان‌ها نیز به‌صورت تک‌سانس در حال انجام است؛ فرصتی که به اهالی هنر، رسانه و عموم مردم امکان می‌دهد تا پیش از اکران عمومی، فیلم‌ها را بر پرده سینما مشاهده کنند و درباره آن‌ها به نقد و نظر بپردازند. در همین راستا، فیلم «حاشیه» به کارگردانی محمد علیزاده‌فرد، عصر روز گذشته، 20 بهمن‌ماه در سینما چهارباغ اصفهان اکران شد؛ اثری که با رویکردی اجتماعی، به سراغ موضوعاتی رفته که یا تاکنون کمتر مورد توجه سینمای ایران قرار گرفته‌اند و یا به‌صورت محدود و پراکنده به آن‌ها پرداخته شده است.

«حاشیه» چند معضل مهم اجتماعی را به‌صورت همزمان مورد بررسی قرار می‌دهد، از جمله حاشیه‌نشینی و رهاشدگی فرهنگی این مناطق در شهرها، جایگاه روحانیت به‌‌مثابه یک نماد فرهنگی در جامعه و میزان اثرگذاری آن و همچنین، معضل ربایش و قاچاق کودکان به خارج از کشور که یکی از مهم‌ترین محورهای فیلم مطرح می‌شود.

از نظر فضاسازی، «حاشیه» توانسته موقعیت‌ها و شرایط اجتماعی را به‌گونه‌ای قابل لمس برای مخاطب ترسیم کند. با این حال، در بعضی بخش‌ها شاهد اغراق‌هایی هستیم؛ از جمله تأکید مکرر بر وجوه مذهبی شخصیت اصلی که می‌توانست با ظرافت بیشتر و بدون تکرارهای متعدد به مخاطب منتقل شود.

در حوزه بازیگری، ونوس کانلی و میترا رفیعی، به‌ترتیب در نقش‌های اصلی و مکمل زن، بازی‌هایی باورپذیر و دقیق ارائه داده‌اند. طراحی لباس و جزئیات رفتاری، به‌ویژه در شخصیت‌پردازی بانوی مذهبی، نشان از پژوهش و دقت نظر دارد و شایسته تقدیر است. 

در مقابل، بازی سجاد بابایی در نقش مکمل مرد، با وجود سابقه قابل‌ توجه این بازیگر در سینما و دریافت سیمرغ بلورین، از نظر تناسب سنی و باورپذیری با نقش تعریف‌شده، با چالش‌هایی همراه است که تا حدی از تأثیرگذاری شخصیت می‌کاهد. هادی کاظمی، بازیگر نقش اول مرد که بیشتر با نقش‌های طنز شناخته می‌شود، در این فیلم به ساختارشکنی دست زده و حضوری جدی و متفاوت را تجربه کرده است؛ حضوری که با وجود ریسک زیاد، نتیجه‌ای قابل قبول و باورپذیر برای مخاطب به دنبال دارد. همچنین، مهران احمدی در نقش مکمل مرد، پس از گذشت دقایقی از حضورش در فیلم، موفق می‌شود شخصیت خود را برای مخاطب قابل درک کند.

هرچند ریتم کلی فیلم مناسب و روان است، اما استفاده از بعضی دیالوگ‌ها و موقعیت‌های کلیشه‌ای در بخش‌هایی از اثر، از تأثیرگذاری آن می‌کاهد و ممکن است موجب خستگی مخاطب شود. با این حال، بهره‌گیری محدود از طنز، به تلطیف فضای تلخ داستان کمک و امکان همراهی بهتر مخاطب با روایت را فراهم می‌کند.

یکی از پیام‌های قابل توجه فیلم، نمایش همکاری میان دو قشر متفاوت اجتماعی است؛ همکاری‌ای که راهکاری برای التیام زخم‌های اجتماعی معرفی می‌شود و پیام فیلم را به‌خوبی به مخاطب منتقل می‌کند. در مجموع، «حاشیه» را می‌توان اثری دغدغه‌مند دانست که بدون سیاه‌نمایی، به بیان مشکلات اجتماعی پرداخته و به‌دنبال ارائه پیام و نتیجه‌گیری است. آثاری از این جنس می‌توانند نقش مهمی در ارتقای فرهنگی جامعه ایفا و مسیر سینمای ایران را از تولید آثار سطحی به سمت فیلم‌های اندیشه‌محور و مسئولانه هدایت کنند.