
علیرضا تقوینیا، کارشناس مسائل سیاسی، در گفتوگو با ایکنا در تحلیل سخنان روز گذشته مقام معظم رهبری در دیدار مردم آذربایجان شرقی اظهار کرد: فرمایشات رهبر انقلاب دارای چند محور اساسی بود؛ نخستین نکتهای که به ذهن متبادر میشود، تلاش رهبر معظم انقلاب برای مدیریت فضای روانی جامعه پس از حوادث اخیر است. دشمن سعی دارد از کشتهشدگان بهعنوان ابزار عملیات روانی استفاده کند و با تحریک احساسات خانوادههای داغدار و افکار عمومی، زمینه بیثباتی اجتماعی را فراهم آورد. به نظر میرسد بخشی از بیانات ایشان با هدف خنثیسازی همین سناریو طراحی شده بود تا از تلخی فضا کاسته شود و مانع سوءاستفاده دشمن شود.
وی افزود: بر اساس برخی تحلیلها، برنامهریزیهایی صورت گرفته بود تا چهلم حوادث اخیر به بستری برای شکلگیری ناآرامیهای جدید تبدیل شود. البته تا این لحظه، بهجز یک مورد محدود در شهر آبدانان که شاهد ناآرامیهایی بودیم، در سایر نقاط کشور اتفاق خاصی رخ نداده است. این مسئله نشان میدهد جامعه ایران نسبت به تحریکات خارجی هوشیار عمل کرده و سناریوی آشوب فراگیر محقق نشده است.
این کارشناس مسائل سیاسی در ادامه با اشاره به بخش دیگری از بیانات رهبر انقلاب گفت: ایشان پیشتر نیز اشاره کرده بودند که اگر جنگی رخ دهد، ماهیتی منطقهای خواهد داشت. در سخنرانی اخیر نیز از انهدام و غرق شدن ناو هواپیمابر آمریکا سخن گفتند. این بخش از سخنان حامل پیام بازدارندگی مستقیم برای آمریکا و شخص دونالد ترامپ است.
وی افزود: رهبر معظم انقلاب با این موضعگیری در واقع به طرف آمریکایی پیام دادند که هرگونه اقدام نظامی علیه ایران با شکست سنگین مواجه خواهد شد. این پیام علاوه بر آنکه محاسبات طرف مقابل را تحت تأثیر قرار میدهد، نوعی اعتماد به نفس را نیز به داخل کشور منتقل میکند؛ هم به مردم، هم به نیروهای مسلح و هم به دیپلماتها و تیم مذاکرهکننده.
تقوینیا تصریح کرد: وقتی رهبر معظم انقلاب از «سیلی بیسابقه» و «شکست بیسابقه» سخن میگویند، این تعابیر صرفاً ادبی نیست، بلکه پیامی راهبردی در حوزه بازدارندگی است. چنین سخنانی در معادلات نظامی و سیاسی طرف مقابل اثرگذار خواهد بود و میتواند آنان را نسبت به هزینههای هرگونه ماجراجویی آگاهتر کند.
وی با اشاره به بخش دیگری از بیانات رهبر معظم انقلاب گفت: رهبر انقلاب صراحتاً هرگونه تحمیل در مذاکرات را رد کردند و اعلام کردند که تعیین نتیجه از پیش، قابل قبول نیست. این موضع به معنای آن است که جمهوری اسلامی ایران زیر بار فشار و دیکته سیاسی نخواهد رفت. جمهوری اسلامی خود را برای همه سناریوهای احتمالی آماده کرده است. حتی اگر شرایط به سمت تشدید تنش پیش برود، تصمیم نظام بر این است که تسلیم تحمیل نشود. این موضع نشاندهنده رویکرد تهاجمی و فعال ایران در صحنه دیپلماسی و امنیتی است، نه رویکردی منفعلانه.
تقوینیا در ادامه با اشاره به جمله رهبر انقلاب مبنی بر اینکه «مهمتر از ناو، سلاحی است که آن را غرق میکند»، اظهار کرد: این جمله حاوی پیام روشنی درباره توانمندیهای دفاعی ایران است. وقتی با چنین اطمینانی از غرق کردن ناو هواپیمابر سخن گفته میشود، طبیعتاً اتکا به ظرفیتهای واقعی دفاعی وجود دارد.
وی افزود: ایران دارای موشکهای بالستیک با برد حدود ۲۰۰۰ کیلومتر است که برخی از آنها از فناوریهای پیشرفته و سرعتهای بسیار بالا برخوردارند و توان هدف قرار دادن اهداف دریایی در فواصل دور را دارند. علاوه بر این، احتمال وجود سایر تجهیزات و سامانههای دفاعی نیز مطرح است که طبیعتاً جزئیات آنها اعلام عمومی نمیشود. در هر صورت، پیام اصلی آن است که ایران توان بازدارندگی قابل توجهی دارد و طرف آمریکایی باید این واقعیت را در محاسبات خود لحاظ کند.
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به اهمیت ژئوپلیتیکی منطقه گفت: یکی از نکات مهم در معادلات احتمالی، موضوع خلیج فارس و تنگه هرمز است. ایران بارها تأکید کرده که این منطقه برای امنیت ملی کشور اهمیت حیاتی دارد و در صورت هرگونه درگیری، این ظرفیت میتواند بهعنوان یک کارت راهبردی مورد استفاده قرار گیرد.
تقوینیا افزود: در شرایطی که آمریکا همچنان به ارسال تجهیزات نظامی به منطقه ادامه میدهد، طبیعی است که ایران نیز پیامهای بازدارنده خود را با صراحت بیشتری مطرح کند. این تعامل کنش و واکنش نشان میدهد که فضای منطقه همچنان حساس است و هر اقدام نسنجیده میتواند تبعات گستردهای داشته باشد.
این تحلیلگر مسائل سیاسی درباره روند مذاکرات ژنو اظهار کرد: برخی شواهد نشان میدهد فاصله دیدگاهها همچنان زیاد است. وقتی پس از مذاکرات اعلام میشود که باید مواضع به هم نزدیکتر شود و هنوز تا رسیدن به نتیجه فاصله وجود دارد، این امر حاکی از دشواری مسیر گفتوگوهاست. آمریکا بهدنبال آن است که موضوعات موشکی و منطقهای را نیز وارد مذاکرات کند، حتی اگر این موضوع بهصورت رسمی مطرح نشود. در مقابل، ایران تأکید کرده که چارچوب مذاکرات مشخص است و از خطوط قرمز عبور نخواهد کرد.
تقوینیا تصریح کرد: تجربه برخی کشورها نشان داده که عقبنشینیهای یکجانبه میتواند زمینهساز فشارهای بعدی شود. بنابراین ایران با احتیاط و حساسیت بالا وارد این روند شده و قصد ندارد امتیازاتی بدهد که امنیت ملی را خدشهدار کند.
وی در بخش پایانی سخنان خود گفت: ممکن است رژیم صهیونیستی برای تغییر معادلات یا تحت فشار قرار دادن آمریکا، اقداماتی تنشآفرین انجام دهد. برخی تحلیلها احتمال سناریوهای تحریکآمیز یا حتی اقدامات غافلگیرانه را مطرح میکنند، هرچند نمیتوان درباره آنها با قطعیت سخن گفت.
این کارشناس مسائل سیاسی افزود: در عین حال، سطح آمادگی امنیتی و دفاعی کشور بالاست و نیروهای مسلح آمادگی لازم را دارند. آنچه در این شرایط اهمیت بیشتری دارد، حفظ انسجام ملی و اعتماد به تصمیمگیریهای کلان نظام است.
تقوینیا در پایان اظهار کرد: مذاکرات در سطوح عالی تصمیمگیری دنبال میشود و ملاحظات راهبردی در نظر گرفته میشود. ممکن است هفتهها و ماههای آینده تحولات مهمی در پی داشته باشد، اما اگر جامعه با هوشیاری و وحدت عمل کند، میتوان از این مقطع عبور کرد و آیندهای باثباتتر را رقم زد.
انتهای پیام