زندگی با قرآن؛ رسالت اصلی مؤسسه «چشمه سلسبیل»
مدیر مؤسسه قرآنی «چشمه سلسبیل» با بیان اینکه رسالت این مؤسسه، آشنا کردن مخاطبان با معارف قرآن است، گفت: در راستای عمل به این رسالت، دورههای تخصصی حفظ و تفسیر قرآن را بهگونهای طراحی کردهایم که قرآنآموزان با سورهها و آیات قرآن زندگی کنند.
در سالهایی که بسیاری از فعالیتهای قرآنی بر کمیت حفظ و قرائت متمرکز ماندهاند، مؤسسه فرهنگی مردمی قرآن و عترت «چشمه سلسبیل» رویکردی متفاوت دنبال کرده است؛ رویکردی که فهم قرآن را محور انس با آیات الهی میداند. این مؤسسه که در فعالیتهای تخصصی تفسیری ریشه دارد، تلاش کرده تا تفسیر را از حاشیه به متن زندگی روزمره مخاطبان بیاورد. در این زمینه، خبرنگار ایکنا از اصفهان با حجتالاسلام حجتالله رحمانی، مدیرعامل مؤسسه «چشمه سلسبیل»، از چرایی نامگذاری، اهداف، شیوههای آموزشی، تجربههای ملموس قرآنی و برنامههای آینده این مؤسسه گفتوگو کرده است که متن آن را در ادامه میخوانیم:
ایکنا ـ علت نامگذاری این مؤسسه به «چشمه سلسبیل» چیست؟
نام مؤسسه از آیه ۱۸ سوره مبارکه انسان گرفته شده است که میفرماید: «عَيْنًا فِيهَا تُسَمَّىٰ سَلْسَبِيلًا؛ از چشمهای در آنجا که سلسبیل نامیده شود.» سلسبیل نام چشمهای در بهشت است که براساس روایات ذیل آیه و زیارت مخصوص امیرالمؤمنین(ع)، ساقی این چشمه، وجود مبارک ایشان است. این نام در حقیقت یادآور ثقلین است؛ هم برگرفته از قرآن کریم و هم منسوب به قرآن ناطق، امیرالمؤمنین(ع).
ایکنا ـ مؤسسه را بهطور کامل معرفی کنید و بفرمایید با چه رویکردی فعالیت خود را آغاز کرده است؟
این مؤسسه در سال ۱۳۸۶ با عنوان «مرکز تخصصی تفسیر جامعةالقرآن استان اصفهان» فعالیت خود را آغاز کرد و به فضل الهی در سال ۱۴۰۳ با ثبت مستقل، فعالیت رسمی خود را با عنوان «مؤسسه قرآن و عترت چشمه سلسبیل» ادامه داد.
رویکرد اولیه مؤسسه، همانطور که از عنوان آن پیداست، آشنایی با تفسیر و علوم قرآنی بود. نقطه آغاز این مسیر از دغدغهای شکل گرفت که مشاهده میکردم، بسیاری از حافظان قرآن بهدلیل نپرداختن جدی به ترجمه و تفسیر در زمان حفظ، تسلط کافی بر معانی و مفاهیم عمیق قرآن ندارند؛ چه حافظ کل و چه حافظ محدود. به همین دلیل، در دورههای ابتدایی، شرط ورود، حفظ حداقل ۱۰ جزء قرآن کریم بود که بعدها بهدلیل استقبال مخاطبان، به سه جزء کاهش یافت و در نهایت این شرط برداشته شد.
ایکنا ـ مهمترین هدف مؤسسه در برگزاری دورههای قرائت، حفظ و فهم قرآن چیست؟
مهمترین هدف مؤسسه، آشناکردن مخاطبان با معارف قرآن در هر حوزهای است که فعالیت دارند. قرائت بدون فهم معنا، همانگونه که در آموزههای دینی آمده، «لا خَيرَ في قِراءةٍ ليسَ فيها تَدَبُّرٌ؛ در قرآنخواندنى كه با تدبر توأم نباشد، خيرى نيست» چندان مؤثر نیست. حفظ قرآن نیز اگر بدون فهم معنا و کاربرد آیات در زندگی باشد، ناقص است.
ما برای افرادی که قصد حفظ ندارند، اما میخواهند قرآن را بفهمند، چارچوب فکری مشخصی طراحی کردهایم تا صرفاً شنونده نباشند، بلکه خودشان بتوانند به فهم معارف قرآن برسند.
ایکنا ـ چه خلأ یا نیازی در فضای قرآنی استان اصفهان باعث شکلگیری دورههای تخصصی شد؟
خلأ درواقع محدود به اصفهان نیست و در سطح کشور وجود دارد. بسیاری از حافظان ممتاز، تفسیر را به بعد از اتمام حفظ موکول میکنند و حتی آن را مزاحم حفظ میدانند، در حالیکه ما معتقدیم حافظ قرآن پس از ورود به جامعه، با انتظار فهم و پاسخگویی به شبهات قرآنی روبهرو میشود.
تفسیر اگر هم انجام میشود، اغلب کاربردی نیست و به ترجمه یا بیان شأن نزولهای تاریخی محدود میماند. دغدغه ما این بود که تفسیر قرآن پاسخگوی مسائل امروز زندگی باشد و همین نگاه، مبنای شکلگیری دورههای تخصصی شد.
ایکنا ـ مخاطبان اصلی طرحهای مؤسسه چه کسانی هستند و آیا برای عموم علاقهمندان قابل استفاده است؟
طرح تخصصی «لذت فهم و انس با قرآن» در ابتدا برای حافظان قرآن طراحی شد، اما بهتدریج برای عموم علاقهمندانی گسترش یافت که حداقل در سطح دیپلم هستند و آشنایی اولیه با ادبیات عرب دارند. طرح دیگر، حفظ کاربردی همراه تفسیر با عنوان «خمسه آل عبا» است که برای عموم علاقهمندان به حفظ قرآن طراحی شده است.
همچنین، طرح «تفسیر پنج دقیقهای قرآن کریم» در ماه مبارک رمضان، بهصورت عمومی و سراسری برگزار میشود و مخاطبانی از استانها و مناطق گوناگون کشور دارد. علاوه بر اینها، دوره تفسیر کامل قرآن با رویکرد کاربردی نیز برای علاقهمندان در سطوح گوناگون برگزار میشود.
ایکنا ـ چه روشها یا نوآوریهایی بهکار گرفته شده است تا حفظ قرآن عمیق و ماندگار باشد؟
ما به حفظ کاربردی معتقدیم؛ یعنی حافظ با سورهها زندگی کند. در طرح تخصصی حفظ، برنامه بهصورت سورهمحور طراحی شده و سورههایی انتخاب میشوند که در روایات بر قرائت مستمر آنها تأکید شده است.
در کنار حفظ، معناگرایی و تفسیر موضوعی آیات نیز مطرح میشود تا حافظ بداند هر آیه چه پیام اعتقادی، اخلاقی یا پاسخ به چه شبههای دارد. این شیوه باعث میشود حفظ قرآن هم از نظر معنایی و هم از نظر ماندگاری، عمق بیشتری پیدا کند.
ایکنا ـ به نظر شما، فعالیتهای مؤسسه «چشمه سلسبیل» چه تأثیری بر ارتقای فرهنگ قرآنی جامعه داشته است؟
به فضل الهی، نمونههای متعددی از تغییر نگاه و مسیر زندگی مخاطبان داشتهایم؛ از افرادی با تحصیلات غیرحوزوی که به تحصیل تخصصی علوم قرآن روی آوردند تا استادان و مربیانی که پس از آشنایی با این رویکرد، شیوه تدریس خود را تغییر دادند. برخی از مربیان پس از گذراندن این دورهها، دیگر حاضر به آموزش حفظ بدون تفسیر نیستند و این نگاه را به مراکز دیگر نیز منتقل کردهاند.
ایکنا ـ آیا نمونهای از تغییر یا رشد معنوی قرآنآموزان داشتهاید که برایتان شاخص باشد؟
نمونهها بسیارند؛ از پزشکانی که این دورهها را احیاکننده زندگی خود توصیف کردهاند تا بانوان مبلغ و حتی حافظان نابینا که پایاننامههای علمی خود را در این مؤسسه تدوین کردهاند. بخشی از این پایاننامهها به کتاب تبدیل شده است.
ایکنا ـ نقش مؤسسات قرآنی مردمی را در حل چالشهای فرهنگی امروز چگونه ارزیابی میکنید؟
مؤسسات قرآنی ظرفیت بزرگی برای تأثیرگذاری فرهنگی دارند، اما هنوز به جایگاه واقعی خود نرسیدهاند. قرآن کریم برای همه نسلها و همه مسائل زندگی حرف دارد و اگر این گنج عظیم بهدرستی عرضه شود، میتواند پاسخگوی بسیاری از چالشهای فرهنگی باشد.
ایکنا ـ مهمترین برنامههای مؤسسه چشمه سلسبیل در آینده نزدیک چیست؟
طراحی بستههای تفسیری متناسب با گروههای تأثیرگذار فرهنگی مانند معلمان، روحانیون و مربیان قرآن و همچنین، گسترش فعالیتهای مجازی و غیرحضوری از مهمترین برنامههای آینده مؤسسه است.
ایکنا ـ اگر بخواهید پیامی کوتاه به علاقهمندان قرآن بدهید، آن پیام چیست؟
قدر حضور در محضر قرآن را بدانید. قرآن بزرگترین نعمتی است که خداوند به انسان عطا میکند و ارتباط با آن، انسان را به عظمت میرساند. شیطان بیشترین تلاش خود را برای دور کردن انسان از قرآن میکند؛ پس در این مسیر ثابتقدم بمانید.
ایکنا ـ راه ارتباطی شما با افرادی که تمایل دارند با فعالیتهای مؤسسه از نزدیک آشنا شوند، چیست؟
علاقهمندان و فعالان قرآنی که مایلاند از نزدیک با برنامهها، دورهها و رویکرد آموزشی مؤسسه آشنا شوند، میتوانند از طریق شماره ۰۳۱۳۳۳۵۵۶۲۹ (شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۸:۳۰ تا ۱۲)، شماره همراه مؤسسه در پیامرسان ایتا ۰۹۱۳۶۵۷۰۰۹۰ در تماس باشند و یا به مکان مؤسسه به نشانی اصفهان، خیابان شهید نواب صفوی، حدفاصل چهارراه وفایی و سهراه صمدیه، کوچه ۷، ساختمان مجتمع قرآنی بقیةالله(عج) مراجعه کنند.
انتهای پیام
