کمکهای اولیه در خونریزی، شوک و سوختگی طی حملات هوایی
قبل از رسیدن امدادگران هر فردی فرصتی طلایی برای نجات اطرافیان مصدوم خود دارد و با دانستن روش مواجهه صحیح با خونریزی، شوک و سوختگی میتواند عزیز هموطن خود را نجات دهد.
به گزارش ایکنا، اصولی اساسی برای مواجهه با بحرانها از جمله در جنگها و به ویژه در حملات هوایی وجود دارد که آموختن آنها موجب نجات جان خود و عزیزانمان میشود.
جمعیت هلالاحمر این اصول را برای آموزش عمومی ارائه کرده است که خبرگزاری ایکنا با هدف ارتقای توانمندی مردم در مواجهه با حملات هوایی باز نشر میکند.
کمکهای اولیه در مصدوم با خونریزی شدید ناشی از حملات هوایی
در زمان حمله هوایی، اگر مصدوم با خونریزی مشاهده کردید، تا رسیدن نیروهای امدادی کمکهای اولیه را انجام دهید.
در استانداردهای جدید نجات (پروتکل( MARCH، خونریزی شدید اولین و حیاتیترین عاملی است که باید مهار شود؛ حتی قبل از بررسی راه هوایی و تنفس. یک جراحت شریانی (سرخرگی) میتواند در کمتر از دو دقیقه باعث تخلیه کامل خون بدن و مرگ شود. در این لحظات، شما زمان برای «فکر کردن» ندارید، فقط باید «عمل» کنید.
۱. تشخیص خونریزی صاعقهای و جهنده
اگر با هر یک از این نشانهها روبرو شدید، مصدوم در خطر مرگ فوری است:
خون به صورت «جت» یا فوارهای از زخم بیرون میزد.
خون روی زمین «حوضچه» درست کرده است.
لباس یا باند در عرض چند ثانیه کاملاً غرق در خون میشود.
۲. فشار مستقیم و پانسمان فشاری
محل خونریزی را با گاز استریل، پارچه تمیز یا حتی لباس با قدرت دست فشار دهید تا خونریزی بند آید.
اگر وسیله در اختیار دارید، از پانسمان فشاری (بستن محکم باند روی توده پارچه) استفاده کنید. فشار باید به قدری باشد که خونریزی مهار شود.
۳. پانسمان حفرهای (Wound Packing) برای نقاط حساس
در نقاطی از بدن (مثل زیربغل، کشاله ران یا گردن) که زخم عمیق است:
حفره زخم را با پارچه یا گاز استریل کاملاً «پُر کنید». پارچه را با انگشت تا عمق زخم (جایی که رگ پاره شده) فشار دهید تا حفره کاملاً کیپ شود. پس از پر کردن حفره، با تمام وزن بدن خود روی آن فشار بیاورید. این فشار باید حداقل ۳ تا ۵ دقیقه بهصورت مداوم و بدون حتی یک لحظه رها کردن ادامه یابد.
۴. استفاده حیاتی از تورنیکه (شریانبند)
اگر خونریزی با فشار مستقیم بند نیامد و مصدوم همچنان خون از دست میدهد و تیم امدادی نرسیده است :
محل بستن: تورنیکه را ۵ تا ۱۰ سانتیمتر بالاتر از جراحت ببندید. اگر محل زخم مشخص نیست، آن را در بالاترین نقطه اندام (نزدیک به شانه یا کشاله ران) ببندید.
تورنیکه دستساز: از یک پارچه عریض (حداقل ۵ سانتیمتر مثل کمربند پارچهای یا چفیه) استفاده کنید. پارچه را دور عضو گره بزنید، یک خودکار فلزی یا چوب محکم را روی گره بگذارید، گره دوم را روی آن بزنید و سپس چوب را آنقدر بچرخانید تا خونریزی «کاملاً» متوقف شود. چوب را در همان حالت ثابت کنید.
نکته حیاتی: تورنیکه را تا اتاق عمل نباید باز کنید.
ثبت زمان: ساعت دقیق بستن را روی پیشانی یا بازوی مصدوم بنویسید مثلاً T 14:20)
۵. پیشگیری از مرگ بر اثر سرما (هیپوترمی)
مصدومیکه خون از دست میدهد، به سرعت بدنش سرد شده و فرآیند لخته شدن خون مختل میشود:
حتی در هوای گرم، مصدوم را با پتو یا لباسهای اضافی بپوشانید.
او را مستقیماً روی زمین سرد رها نکنید؛ زیر او کارتن، پتو یا لباس بیندازید تا گرمای بدنش حفظ شود.
۶. وضعیت قرارگیری
مصدوم را به پشت بخوابانید. اگر هوشیار نیست و احتمال استفراغ وجود دارد، او را به پهلو (وضعیت ریکاوری) قرار دهید تا راه تنفسش باز بماند، اما همچنان بر محل خونریزی نظارت داشته باشید.
یادآوری حیاتی: در لحظه بحران، هدف شما تمیز کردن یا استریل کردن زخم نیست. هدف فقط «نگه داشتن خون در بدن» است. تا رسیدن کادر درمان، لحظهای از مصدوم غافل نشوید.
مدیریت شوک در حوادث انفجاری
شوک، قاتل خاموش مصدومان انفجار است. شوک بیشتر به دلیل از دست دادن حجم زیادی از خون ایجاد میشود اما گاهی مصدوم زخم بزرگی ندارد، اما به دلیل موج انفجار یا خونریزی داخلی، سیستم گردش خون او در حال فروپاشی است. اگر شوک مهار نشود، حتی با بهترین جراحیها هم نمیتوان مصدوم را به زندگی برگرداند.
۱. شناسایی علائم شوک
اگر مصدوم این نشانهها را دارد، یعنی در مرحله خطرناک شوک قرار گرفته است:
پوست رنگپریده، سرد و غرق در عرق سرد (پیشانی و کف دست).
نبض تند و ضعیف (سخت لمس میشود).
تنفس تند و سطحی.
تشنگی شدید، گیجی، بیقراری یا خیره شدن به یک نقطه.
کاهش سطح هوشیاری.
۲. اولویت اول: توقف و مهار خونریزی
هیچ اقدامیبرای درمان شوک موثر نخواهد بود مگر اینکه ابتدا خونریزی (ظاهری یا پنهان) مهار شود. اگر خونریزی فعالی میبینید، طبق آموزش قبلی بلافاصله با فشار یا تورنیکه آن را بند بیاورید.
۳. مبارزه با «مثلث مرگ»: گرم نگه داشتن مصدوم
افت دمای بدن، شوک را مرگبار میکند.
حتی در هوای گرم، زیر و روی مصدوم را بپوشانید. لباسهای خیس را در صورت امکان خارج کنید.
- از تماس مستقیم بدن مصدوم با زمین سرد (آسفالت یا خاک) جلوگیری کنید؛ از یک لایه عایق (پتو یا کارتن) زیر او استفاده کنید.
۴. وضعیت قرارگیری صحیح (Positioning)
مصدوم را به پشت بخوابانید.
در استانداردهای جدید، اگر مصدوم آسیب سر یا تنگی نفس شدید (ناشی از موج انفجار در قفسه سینه) ندارد، و پاهای او سالم است میتوانید پاهای او را حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر بالا ببرید تا خون به سمت مغز و قلب برود.
هشدار: اگر مصدوم در تنفس مشکل دارد، اجازه دهید در حالتی که راحتتر نفس میکشد (نیمهنشسته) بماند.
۵. ممنوعیت مطلق خوراکی و آشامیدنی
هرگز به مصدوم دچار شوک، آب یا غذا ندهید؛ حتی اگر به شدت اظهار تشنگی کند.
شوک باعث میشود سیستم گوارش از کار بیفتد و دادن مایعات منجر به استفراغ، انسداد راه هوایی و پیچیدهتر شدن فرآیند بیهوشی در اتاق عمل میشود. فقط میتوانید لبهای او را با یک پارچه مرطوب خیس کنید.
۶. حمایت روانی و آرامش
ترس و اضطراب، شدت شوک را افزایش میدهد. با لحنی آرام و مطمئن با مصدوم صحبت کنید. به او بگویید که کمک در راه است و شما در کنارش هستید. این «اکسیژن روانی» ضربان قلب او را تنظیم میکند.
۷. پایش مداوم (کنترل علائم حیاتی)
تا رسیدن تیم های امدادی، هر دو دقیقه یکبار سطح هوشیاری و تنفس او را چک کنید. اگر مصدوم بیهوش شد اما همچنان نفس میکشد، او را به پهلو (وضعیت ریکاوری) بخوابانید تا راه هواییاش باز بماند.
یادآوری حیاتی: در حوادث انفجاری، همیشه فرض را بر این بگذارید که مصدوم در حال ورود به مرحله شوک است. گرم نگه داشتن و مهار خونریزی، دو بال اصلی شما برای نجات اوست.
کمکهای اولیه در سوختگیهای ناشی از انفجار و حرارت
در انفجارها، سوختگی اغلب با آسیبهای دیگری (مثل شکستگی یا خونریزی) همراه است. طبق استانداردهای جدید، مهار آتش و سرد کردن زخم حیاتی است، اما نباید باعث یخ زدن بدن مصدوم و بدتر شدن وضعیت شوک او شود.
1. قطع منبع سوختگی (ایمنی) اگر لباس مصدوم در حال سوختن است، با استفاده از پتو یا پارچه یا حتی لباس اتش لباس مصدوم رو خاموش کنید. اگر سوختگی ناشی از مواد شیمیاییِ بمب است، با احتیاط لباسهای آلوده را (بدون تماس با دست خودتان) خارج کنید.
2. بررسی راه هوایی (بسیار حیاتی در انفجار) اگر سوختگی در محیط بسته رخ داده، احتمال سوختگی مجاری تنفسی بسیار بالاست. نشانهها: سوختگی موهای بینی، سرفه خشک، تغییر صدا یا وجود دوده در دهان. در این حالت، مصدوم باید سریعاً به مرکز درمانی برسد زیرا ورم گلو میتواند راه نفس را در چند دقیقه کاملاً ببندد.
۳. سرد کردن هوشمندانه (قانون ۲۰-۲۰) محل سوختگی را با آب جاری ولرم یا خنک (نه آب یخ) به مدت ۲۰ دقیقه شستشو دهید. هشدار: اگر بیش از ۲۰ درصد بدن سوخته است، شستشوی طولانی با آب سرد باعث افت دمای بدن (هیپوترمی) میشود. در سوختگیهای وسیع، فقط به مدت ۱ تا ۲ دقیقه سرد کنید و سپس روی زخم را بپوشانید. - هرگز از یخ، برف، کره، خمیردندان یا پمادهای سنتی روی زخم استفاده نکنید؛ این کار باعث عمق گرفتن سوختگی و عفونت میشود.
۴. خارج کردن زیورآلات و ساعت. قبل از اینکه اندام ورم کند، به سرعت انگشتر، ساعت، دستبند و کفشهای مصدوم را خارج کنید. در سوختگی، تورم (ادِم) به سرعت رخ میدهد و این اشیاء مانند تورنیکه عمل کرده و خونرسانی به انگشتان را قطع میکنند.
۵. پوشاندن زخم. بهترین پوشش برای سوختگی در صحنه حادثه، نایلون محافظ غذا (سلفون پاک و تمیز) است. سلفون به زخم نمیچسبد، مانع خروج آب بدن میشود و درد را به شدت کاهش میدهد (چون مانع تماس هوا با پایانههای عصبی میشود). سلفون را به صورت لایه لایه روی زخم بگذارید و دور اندام نپیچانید (چون سلفون خاصیت کشسانی ندارد و در صورت ورم، به اندام فشار میآورد).
۶. تاولها را دستکاری نکنید. تاولها بهترین پانسمان بیولوژیک بدن هستند. پاره کردن آنها راه را برای عفونتهای مرگبار باز میکند.
۷. مدیریت تشنگی و شوک. اگر مصدوم هوشیار است و انتقال او بیش از یک ساعت طول میکشد، جرعههای کوچک آب به او بدهید. اما اگر مصدوم بیهوش است، طبق پروتکل شوک عمل کرده و چیزی به او نخورانید.
یادآوری حیاتی: در سوختگیهای ناشی از انفجار، اولویت درمان همیشه با «خونریزیهای جهنده» است. ابتدا خونریزی را مهار کنید، سپس به سراغ سرد کردن سوختگی بروید.
انتهای پیام
