عزت در استقامت و تسلیم در برابر اراده الهی است

به گزارش ایکنا، آیت‌الله محسن فقیهی؛ استاد درس خارج حوزه و عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 22 فروردین‌ ماه در ادامه سلسله جلسات تفسیر به تفسیر آیه 243 بقره «أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْيَاهُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ» سوره مبارکه بقره پرداخت و گفت: آیه فرموده است آیا ندیدید کسانی که از ترس مرگ از خانه‌های خود فرار کردند و جمعیت زیادی هم کوچ کردند تا مرگ، آنان را فرانگیرد اما در همان مسیری که کوچ کردند مردند و فرار آنان تأثیری در مرگ آنان نداشت اما بعد از مدتی که مردند خدا آنان را زنده کرد تا هم خودشان و هم دیگران بفهمند که فرار از مرگ باعث محفوظ ماندن انسان نیست.

وی افزود: در آیه شریفه (أَيْنَمَا تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ ۗ وَإِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هَٰذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۖ وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هَٰذِهِ مِنْ عِنْدِكَ ۚ قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۖ فَمَالِ هَٰؤُلَاءِ الْقَوْمِ لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثًا) هم بر این مسئله تأکید شده است، زیرا می‌فرماید: هر کجا باشید هر چند در قلعه‌های مرتفع و استوار، مرگ شما را درمی‌یابد. و اگر خیری [چون پیروزی و غنیمت] به آنان [که سست ایمان و منافق اند] برسد، می‌گویند: این از سوی خداست. و اگر سختی و حادثه‌ای [چون بیماری، تنگدستی، شکست و ناکامی] به آنان رسد [به پیامبر اسلام] می‌گویند: از ناحیه توست. بگو: همه اینها از سوی خداست. این گروه را چه شده که نمی‌خواهند [معارف الهیّه وحقایق را] بفهمند؟!

آیت‌الله فقیهی بیان کرد: به تعبیر آیه شریفه، هرجا باشید مرگ سراغ انسان می‌آید و اگر اجل او رسیده باشد راهی برای فرار وجود ندارد. خدا فضل و رحمت خود را برای همه نازل می‌کند اما بیشتر مردم سپاسگزار نیستند. این  یک عبرتی برای همه مردم دنیاست که هر وقت و هر مکانی مرگ انسان فرا برسد کسی نمی‌تواند جلوی آن را بگیرد. 

وی اضافه کرد: برخی افراد مثلا وقتی کشور در یک شرایط سختی قرار بگیرد برای جلوگیری از سختی و مرگ به کشور دیگری فرار می‌کنند ولی همان سختی ممکن است در طول سفر برای آنان ایجاد شود و یا در کشور دیگر و اگر اجلشان رسیده باشد فوت خواهند کرد و راه گریزی وجود ندارد . 

استاد درس خارج حوزه علمیه گفت: در شأن نزول آیه آمده است که در اطراف شام شهری با 70 هزار جمعیت بود و بیماری طاعون و وبا آمد و مردمی که امکانات بیشتر داشتند برای فرار از مرگ کوچ کردند و از آن محل رفتند و فرمان پیامبرشان را گوش نکردند، زیرا پیامبرشان دستور به جهاد داده بود.  این افراد برای فرار از طاعون از شهرشان رفتند اما در راه مردند و به اذن خدا دوباره زنده شدند تا عبرت برای دیگران باشد. بنابراین مرگ اینطور نیست که در اختیار خود انسان باشد. 

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه بیان کرد: در این ایامی که مسئله جنگ رمضان مطرح است و دشمنان جنایتکار صهیونی آمریکایی در حق ملت ایران دست به جنایت شدند و بخشی از مردم را به شهادت رساندند برخی هم فرار کردند و تصور کردند از مرگ رها خواهند شد اما نمی‌دانند که مرگشان فرانرسیده است و اگر لحظه آن فرابرسد هر کجا باشند خواهند مرد و این منوط به اراده الهی است. فرار از مرگ وجود ندارد و همه باید تسلیم رضای الهی باشند و این آیات باید برای ما درس عبرت باشد. 

وی افزود: آن چه در تاریخ مهم است عزت و استقامت است که انسان آن را حفظ کند نه اینکه برای حفظ جانش عزت خود را فدا کند و دست از استقامت بردارد. در برابر اراده الهی، فرار وجود ندارد و موت و حیات در دست خداست. 

فراز و نشیب‌ها، ابزار آزمایش الهی

آیت‌الله فقیهی اظهار کرد: فراز و نشیب‌ها و مرگ و میرهایی که برای انسان‌ها ایجاد می‌شود همه از الطاف الهی و امتحان خداوند است که آیا ما در فراز و نشیب‌ها ناشکری کردیم یا شکرگزار بودیم. غر و نق زدیم که چرا برای ما این حوادث رخ می‌دهد یا آن را نشانه لطف الهی دانستیم و به خدا اعتماد کردیم؟ 

وی افزود: این سختی‌ها برای تکامل نهایی انسان است که باید تلاش کند از پس این آزمون‌ها سربلند بیرون بیایید. خدا دعوت فرموده است که شما فکرتان این باشد که مرگ و حیات در دست خداست و شما از آن فراری نباشید. 

آیت‌الله فقیهی بیان کرد: معنای «أَلَمْ تَرَ» هم مشمول چشم ظاهر و هم چشم باطنی است؛ برخی از مرگ فرار نکردند و ایستادند و انجام وظیفه کردند و زندگی آنان مدت مدیدی تا موعدی که خدا صلاح می‌دانست امتداد پیدا کرد و برخی هم فرار کردند و گرفتار مرگ شدند. 

استاد حوزه علمیه اظهار کرد: برخی افراد هم با اینکه بهترین زندگی را دارند و در حالی که از خدا غافل هستند گرفتار بیماری سرطان و صعب العلاج می‌شوند و می‌میرند. امام افرادی فقیر هم هستند و با نان و پنیری ساختند و عمر طولانی گاهی بالای صد سال را دارند و سعادت دنیا و آخرت هم نصیب آنان می‌شود. 

مردم همدیگر را در شرایط جنگ یاری دهند

وی با اشاره به وضعیت کشور در جنگ رمضان تصریح کرد: امروز کشور ما به علت جنگ با یکسری مشکلات روبروست، برخی منازل مسکونی مردم و مراکز دولتی و غیر دولتی را زده‌اند و بمباران کرده‌اند و همه باید کمک کنیم و به درد هم بخوریم و مشکلات را رفع کنیم و بدانیم این مسائل، امتحان الهی است و باید از آن سرفراز بیرون بیاییم.

وی ادامه داد: برخی این گونه موقعیت‌ها را فرصتی برای پرکردن جیب خود می‌دانند که این هم نشانه ناشکری و عامل نارضایتی خداست. برخی هم زبان به نقد در این شرایط جنگی باز می‌کنند که این کار هم درست نیست. 

استاد درس خارج حوزه علمیه در پایان اضافه کرد: اکنون کشور نیاز به وحدت و انسجام ملی دارد زیرا دشمن در کمین است تا با کوچکترین خطا کشور را با مشکلات فراوان مواجه کند. در هر حال باید شاکر باشیم. در آیه فرموده است: إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ. مردم ممکن است انتقاد کنند و نق بزنند که خدایا چرا این مشکلات برای ما ایجاد شد ولی اینها امتحان الهی برای رسیدن ما به تکامل و سعادت دنیا و آخرت است و البته کسی که باطن عالم را درک کند متوجه این مسئله می‌شود و کسی که ظاهربین و دنیابین است هر سختی و بدی ظاهری را بدی می‌داند در حالی که در نزد خدا اینطور نیست.