حضرت معصومه(س)؛ الگویی برای تمام دینداران

باید در زمانه‌ای که موج هجوم فرهنگی غرب به‌ویژه به‌سوی جامعه دختران افزایش یافته است، در پی شناخت دقیق از یگانه دختری باشیم که با کسب فضائل بی‌نظیر، خود را به بالاترین درجات معنوی رهنمون کرده است؛ به‌نحوی که از سه تن از امامان معصوم(ع) روایات متعدد و بسیار حیرت‌انگیز در تبیین جایگاه و فضائل بانوی کرامت بیان شده است. بنابراین، باید گفت دست‌یابی به اوج درجات و فضائل اخلاقی، علمی، اجتماعی، سیاسی و... توسط آن حضرت به روشنی می‌تواند برای جامعه دختران ایرانی مورد توجه فراوان قرار گیرد.

بدیهی است جوامع غربی با هجوم به ارزش‌های اخلاقی، انسانی و نقض کرامت زن در راستای نابودی شخصیتی و هویتی دختران در جوامع بشری اقدام کردند، اما حضرت معصومه(س) با بهره‌گیری از معارف ناب شیعی و با تلاش بی‌نظیر در راه کسب معارف اسلامی و اجرای آن در زندگی توانست در نزد خداوند دارای جایگاه والایی شود، از این جهت باید به‌عنوان بهترین الگو و اسوه برای جامعه دختران موردنظر قرار داد.

خبرنگار ایکنا از قم در گفت‌وگو با حجت‌الاسلام والمسلمین مهراب صادق‌نیا، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب به تبیین بررسی ابعاد شخصیتی حضرت معصومه(س) به‌عنوان الگویی از پاکدامنی، علم و ایستادگی در برابر ناملایمات و ارتباط آن با روحیه مقاومت مردم امروز در برابر ظلم پرداخته است که در ادامه مشروح این گفت‌وگو را می‌خوانیم:

ایکنا - جایگاه حضرت معصومه(س) در ادبیات دینی اسلام چگونه است؟

حضرت معصومه(س) برای ایرانیان جایگاه ویژه‌ای دارد و بسیاری از ایرانیان مفتخر به زیارت بارگاه ملکوتی ایشان هستند و حضور زنان و مردان در بارگاه حضرت معصومه(س) نشان‌دهنده جایگاه والای زن در ادبیات اسلامی است.

زائران حضرت معصومه(س) یعنی شفاعت‌خواهان از آن بانوی گرامی شامل زنان و مردان هستند که نشان‌دهنده جایگاه والای زن در دین اسلام است.

شعارهایی که فمینیست‌ها درباره زنان می‌دهند برخی غیرقابل پشتوانه علمی و اجرایی و گاه باعث تنش‌های اجتماعی می‌شود، اما ما در تجربه دینداری خود می‌بینیم که یک زن در ادبیات دینی ما دارای چنان جایگاه عظمت و شکوه است چنان‌که مردان نیز در دوران حیات ایشان بسیاری از سؤالات خود را از این بانوی بزرگ می‌پرسیدند.

بعد از وفات حضرت معصومه(س) نیز بارگاه ایشان مکانی برای شفاعت‌خواهان می‌شود که این نشان‌دهنده عظمت یک زن در تاریخ دینداری شیعیان است‌.

انتخاب روز ولادت حضرت معصومه(س) به‌عنوان روز دختر از اهمیت بسیاری برخوردار است و برای دختران موقعیت بالایی دارد و به جهت همین موقعیت بالاست که مواجهه، تعامل، گفت‌وگو و ارتباط با دختران در موقعیت همسر یا دختر یا مادر، آداب و رسوم بسیاری در جامعه ایران دارند و مردان در تعامل با مادران، دختران و همسران خود باید بسیار مراعات کنند. تراکم اخلاقی معطوف به زن و دختر در جامعه بالاست.

نامگذاری ایام تا حدودی سمبولیک است که به‌مناسبت میلاد حضرت معصومه(س) باید رابطه دختران جامعه با شأن و شخصیت حضرت معصومه(س) را بازبینی و بازنگری کنیم و موقعیت دختران در جامعه را با موقعیت حضرت معصومه(س) بررسی کرده و نسبتی میان آن‌ها برقرار کنیم. حضرت معصومه(س) با وجود اینکه از نظر نسبی خواهر، فرزند و دختر امام بودند، اما در کنار این فضیلت، فضائل زیادی داشتند که باید مورد توجه قرار گیرد‌.

ایکنا - فضیلت علمی حضرت معصومه(س) چگونه نمایان بود؟

از نظر علمی، تاریخ گواهی می‌دهد که این بانوی بزرگ مرجع پرسش‌های علمی مردم بودند و در دوران غیبت امام کاظم(ع) زمانی‌که در زندان بودند، مردم پرسش‌های علمی خود را از ایشان می‌پرسیدند و حضرت معصومه(س) جوابگوی این پرسش‌ها بودند که این امر نشان‌دهنده فضیلت علمی حضرت معصومه(س) و موقعیت اجتماعی ایشان است، زیرا ایشان فضائل زنانه را به بهانه‌های مختلف در پستوی خانه پنهان نمی‌کردند و حضور اجتماعی در میان مردم داشتند و به مسائل آن‌ها رسیدگی می‌کردند.

موقعیت ایشان از حیث معنوی برای آن حضرت شفاعت را نشان می‌دهد. در زیارت‌نامه حضرت معصومه(س) نیز از آن حضرت طلب شفاعت می‌کنیم و در سنت روایی ما نیز روایت‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد ایشان شفاعت‌کننده شیعیان و زائران خود است‌.

سفر ایشان از مدینه به ایران ابتدا به ساوه و سپس به قم نشان‌دهنده موقعیت ایشان در ولایت‌پذیری است، یعنی نشان می‌دهد که ایشان تا چه اندازه حامی ولی خود امام رضا(ع) بودند که رنج سفر را تحمل کردند و در راستای امر ولی و ولایت گام برداشتند که این برای همه مردم می‌تواند درس‌آموز باشد؛ در کنار همه فضائل، فضائلی چون پاکدامنی و عفت نیز امری شاخص است.

مزار ایشان در ایران و به‌ویژه شهر قم، سرمایه معنوی محسوب می‌شود که باید قدردان آن باشیم‌. بارگاه ملکوتی ایشان سالانه میزبان افراد بسیاری است و سرمایه معنوی مردم را افزایش می‌دهد و مایه دلگرمی مردم است و موقعیت همیشگی برای مردم ایران و شیعیان جهان است.

ایکنا - حضرت معصومه(س) چگونه الگویی برای دختران و زنان محسوب می‌شود؟

این سرمایه معنوی را یک بانوی پاکدامن به جامعه ایران داده است و حضرت معصومه(س) الگوی بی‌بدیلی برای زنان و دختران ایران است تا با تقرب به این بانوی بزرگوار تشخیص دهند در زمان‌های مختلف چه وظایفی بر عهده آن‌هاست و در زندگی فردی و جمعی خود چه مسئولیتی برعهده دارند، اما الگوپذیری از حضرت معصومه(س) فراتر از زنان و دختران است بلکه ایشان الگویی برای همه دینداران و شیعیان است‌.

بررسی زندگی و سیره اجتماعی ایشان نشان می‌دهد که در زمان‌های مختلف چه کنیم. در زمانی که امام در دسترس نبود، حضرت معصومه(س) به یک مرجع دینی، علمی و معنوی برای مؤمنان در مدینه تبدیل شدند که یادآور می‌شود در موقعیت‌های حساس چه کنیم و آگاهی‌های مذهبی و حالات معنوی را از کجا و با مراجعه به چه کسانی و الگوهایی باید کسب کنیم. ایشان برای حمایت از امام و ولی زمان خود سختی‌های زیادی را تحمل و سفر می‌کند و شهر به شهر و روستا به روستا امامت و تشیع و حقانیت ائمه(ع) را تبیین می‌کند، بنابرین باید درس بگیریم که هیچ چیز نباید مانع باشد تا راه روشنی که در آن قرار داریم را فراموش کنیم و در هر شرایطی باید به تبیین راهی که در آن قرار داریم اهتمام بورزیم و هجرت کنیم و مسئولیتی که بر عهده ماست را انجام دهیم.

حضرت معصومه(س) یک بانوست و سالروز ولادت ایشان را به‌عنوان فرخنده روز دختر معرفی کردیم که از این نظر شایسته است که در ایام ولادت ایشان نگاهی به حقوق، چالش‌ها و مشکلات دختران سرزمین خود داشته باشیم و به برکت این روز فرخنده برای کاهش چالش‌ها و مشکلات تلاش کنیم تا دختران سرزمین‌مان امکان بیشتری برای بازخوانی سیره حضرت معصومه(س) داشته باشند و به خود ببالند که دختر شیعی هستند و در مکتب حضرت معصومه(س) زندگی می‌کنند.

البته امسال برای ما ایرانی‌ها میلاد حضرت معصومه(س) و روز دختر معنای دیگری دارد. امسال و به‌دنبال حمله آمریکا و رژیم اشغالگر به مدرسه‌ شجره طیبه در میناب و نیز مکان‌های دیگر، دختران عزیزی را از دست داده‌ایم. به همین دلیل در روز دختر یاد و خاطره‌ این دختران شهید را با یادآوری مظلومیت آن‌ها گرامی می‌داریم.