مناسبات امارات و رژیم صهیونیستی؛ از پیمان ابراهیم تا جنگ رمضان

امارات متحده عربی از جمله کشورهایی است که روابط سیاسی و تجاری نزدیکی با رژیم صهیونیستی دارد. با این حال، مناسبات میان این دو بازیگر صرفاً به حوزه‌های سیاسی و اقتصادی محدود نمی‌شود، بلکه همکاری‌های تسلیحاتی و اطلاعاتی را نیز دربرمی‌گیرد. براساس گزارش اخیر فایننشال‌ تایمز، رژیم صهیونیستی در طول جنگ رمضان نسخه‌ای پیشرفته از سیستم لیزری گنبد آهنین را که شرکت نظامی رافائل برای رهگیری موشک‌ها و پهپادهای کوتاه‌برد طراحی کرده، به امارات متحده عربی فرستاده است. علاوه بر آن، سیستم ردیابی و نظارت بر پهپادهای سبک اسپکترو ساخت شرکت البیت سیستمز نیز در اختیار امارات قرار گرفته و مهم‌تر از همه، ده‌ها نیروی نظامی از سوی رژیم صهیونیستی برای کمک به امارات اعزام شده‌اند.

افزون بر ارسال تجهیزات، همکاری این رژیم با امارات شامل تبادل اطلاعاتی نیز بوده است. نکته قابل توجه آنکه همکاری‌های تسلیحاتی و اطلاعاتی میان امارات و رژیم صهیونیستی صرفاً به دوره جنگ رمضان محدود نمی‌شود، بلکه پیش از آن و حتی در دوره‌های غیرجنگی نیز میان دو طرف وجود داشته است.

پیمان ابراهیم؛ نقطه ثقل نزدیکی ابوظبی به تل‌آویو

امارات متحده عربی از مهم‌ترین کشورهایی بود که به پیمان ابراهیم پیوست. این پیمان که با ابتکار جرد کوشنر، داماد و مشاور دونالد ترامپ در دور نخست ریاست‌جمهوری وی و با هدف عادی‌سازی روابط کشورهای عربی منطقه با رژیم صهیونیستی طراحی شد، در راستای افزایش فشار بر قدرت جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گرفت. پیمان ابراهیم بستر نزدیکی بعضی از دولت‌های عربی و در رأس آن‌ها، امارات را به رژیم صهیونیستی فراهم کرد. اگرچه امارات پیش از امضای این پیمان نیز به‌طور غیررسمی در مسیر عادی‌سازی روابط حرکت می‌کرد، اما پیوستن رسمی این کشور به توافق‌نامه ابراهیم، مناسبات ابوظبی و تل‌آویو را علنی و نهایی کرد و در پی آن، روابط دیپلماتیک میان دو طرف برقرار شد.

توافق میان رژیم صهیونیستی و امارات متحده عربی شامل ابعاد گسترده‌ای از روابط تجاری، گردشگری، تعاملات علمی و در نهایت، برقراری روابط دیپلماتیک کامل در سطح سفیران است. یکی از مؤلفه‌های کلیدی پیمان ابراهیم، اگرچه به‌طور صریح در متن توافق نیامده، افزایش همکاری‌های امنیتی در برابر تهدیدات مشترک منطقه‌ای، به‌ویژه از سوی ایران و حامیان آن است. از آنجا که امارات یکی از رقبای منطقه‌ای ایران محسوب می‌شود و از سوی دیگر، ایران روابط نزدیکی با بازیگران اسلام‌گرای غیردولتی دارد، امارات آن‌ها را تهدیدی علیه سیستم امنیتی منطقه تلقی می‌کند. در مقابل، همین بازیگران اسلام‌گرا تعارضات جدی با رژیم صهیونیستی دارند. این امر، مخرج مشترک میان امارات و رژیم صهیونیستی شده و زمینه را برای تعاملات نزدیک امنیتی فراهم آورده است. همکاری‌های نظامی و امنیتی پس از برقراری روابط دیپلماتیک، به‌صورت رسمی و علنی آغاز شده و هم‌اکنون نیز به‌طور گسترده ادامه دارد.

در این میان، فقط چند روز پس از توقف جنگ در غزه در اوایل سال گذشته میلادی، شرکت اماراتی «اِج» (Edge) اعلام کرد که ۳۰ درصد از سهام شرکت اسرائیلی «ترد ـ آی» (Third Eye) را خریداری کرده است و مبلغ ۱۲ میلیون دلار دیگر نیز در طرحی مشترک با این شرکت اسرائیلی سرمایه‌گذاری خواهد کرد. شرکت «اِج» همچنین در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳، سابقه همکاری با شرکت‌های نظامی و کشتی‌سازی رژیم صهیونیستی را در کارنامه خود دارد. از سوی دیگر، روزنامه‌های اسرائیلی در اوایل جنگ غزه، همزمان با اقدامات نظامی حوثی‌ها علیه رژیم صهیونیستی و متحدانش در دریای سرخ، از انعقاد توافقنامه‌ای میان امارات و رژیم صهیونیستی برای ایجاد یک پل زمینی میان بنادر دبی و حیفا خبر دادند. هدف از این اقدام، انتقال کالا به سرزمین‌های اشغالی و دور زدن اقدامات ضداسرائیلی نیروهای انصارالله یمن بود.

علاوه بر این، همکاری اطلاعاتی امارات و رژیم صهیونیستی، به ایجاد شبکه‌ای گسترده از پایگاه‌های نظامی و اطلاعاتی در اطراف دریای سرخ منجر شده است. وب‌سایت میدل ایست آی براساس تحلیل تصاویر ماهواره‌ای گزارش داد که این شبکه از جزایر سقطری در اقیانوس هند و جنوب یمن تا سواحل سومالی و یمن امتداد یافته و ایالات متحده آمریکا نیز در ساخت آن مشارکت داشته است. در این میان، افسران اسرائیلی در سقطری حضور دارند و رادارهایشان تحرکات حوثی‌ها را رصد می‌کند. همچنین، امارات و رژیم صهیونیستی از پلتفرم اشتراک‌گذاری اطلاعات با عنوان «کریستال‌بال» (Crystalball) برای طراحی و تقویت اطلاعات منطقه‌ای استفاده می‌کنند.

تعاملات نظامی و اطلاعاتی در سایه تضعیف کشورهای بزرگ منطقه

یکی از مهم‌ترین دلایل نزدیکی تل‌آویو و ابوظبی، محدودکردن و تضعیف قدرت کشورهای بزرگ منطقه، به‌ویژه ایران، عربستان سعودی و ترکیه است. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، امارات رقابت‌ها و اختلافات متعددی با ایران دارد. این رقابت‌ها و اختلافات در قالب‌های گوناگون، مانند ادعاهای ارضی امارات نسبت به جزایر سه‌گانه کشور، مخالفت با حمایت ایران از بازیگران محور مقاومت و نزدیکی به قدرت‌های معارض جمهوری اسلامی ایران، به‌ویژه آمریکا و رژیم صهیونیستی نمود یافته است.

از سوی دیگر، ترکیه نیز حامی اسلام‌گرایان اخوانی مانند حماس است؛ جریانی که امارات دیدگاه مثبتی نسبت به آن ندارد و این گروه را در کنار جریان‌های اسلامی شیعه مانند حزب‌الله، عامل بی‌ثباتی منطقه و بازوان نیابتی کشورهای اسلامی بزرگ برای افزایش قدرتشان می‌داند.

همچنین، امارات از سال ۲۰۱۱ تلاش کرده است تا علاوه بر رویکردهای بلندپروازانه اقتصادی و تجاری خود، از طریق درآمدهای هنگفت نفتی و سرمایه‌گذاری‌های خارجی، در حوزه سیاسی و امنیتی نیز سیاست‌های جاه‌طلبانه‌ای را دنبال کند؛ اما از آنجا که در مقایسه با قدرت‌های منطقه‌ای مانند ایران و ترکیه وسعت سرزمینی بسیار کمی دارد، به‌دنبال نزدیکی به رژیم صهیونیستی، در جایگاه بازیگری بوده است که همواره تضعیف و تجزیه کشورهای بزرگ منطقه و مهار اسلام سیاسی را دنبال می‌کند تا بتواند با تضعیف این کشورها، عرض اندام بیشتری در منطقه داشته باشد.

یکی دیگر از قدرت‌های بزرگ منطقه‌ای که امارات در طول یک سال اخیر شکاف‌هایی با آن تجربه کرده، عربستان سعودی است. اگرچه این دو کشور در گذشته متحدان نزدیکی بودند و در بسیاری از مسائل اشتراک نظر داشتند، اما تحولات مرتبط با یمن به بروز اختلافاتی میان آن‌ها منجر شد؛ به‌طوری که در اوایل ماه دسامبر، نیروهای مورد حمایت امارات در یمن (شورای انتقالی جنوب) عملیات نظامی در منطقه حضرموت آغاز کردند. این اقدام با واکنش قاطع عربستان مواجه شد و در پی آن، جنگنده‌های سعودی به اهدافی مرتبط با متحدان امارات حمله کردند و به‌طور ضمنی به ابوظبی هشدار دادند که به حضور نظامی خود در یمن پایان دهد. عربستان سعودی، در جایگاه قدرتمندترین کشور عربی منطقه، همواره به‌دنبال ایفای نقش پدر یا برادر بزرگتر برای کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس بوده و انتظار داشته است، این کشورها تابعی از سیاست‌های ریاض باشند.

با این حال، به نظر می‌رسد ابوظبی در سال‌های اخیر تلاش کرده سیاست‌های مستقل‌تری اتخاذ کند و دیگر تابع سیاست‌های ریاض نباشد. این کشور همچنین کوشیده است جای پای خود را در منطقه، به‌ویژه در حیاط خلوت عربستان، یعنی یمن و سواحل آن محکم کند. بر این اساس، نزدیکی استراتژیک امارات و رژیم صهیونیستی، طبق گفته رسانه‌های سعودی، به ایجاد پایگاه نظامی جدیدی در عراده (در نزدیکی مرز عربستان) منجر شده است. این پایگاه مجهز که ظاهراً برای بیش از ۸۰۰ نظامی اسرائیلی در حال ساخت است، هدف تقویت حضور تل‌آویو در خلیج فارس را دنبال می‌کند. این همکاری، بخشی از راهبرد مستقل ابوظبی تلقی می‌شود، اما عربستان سعودی آن را تهدیدی برای منافع خود می‌بیند.

روی هم رفته، امارات متحده عربی با هدف تضعیف کشورهای بزرگ منطقه‌، به‌ویژه ایران و افزایش نفوذ خود، روابط نزدیکی با رژیم صهیونیستی برقرار کرده است. شدت تنش این کشور نسبت به ایران، که ناشی از حملات پهپادی و موشکی در جریان جنگ تحمیلی سوم و مقابله با اسلام سیاسی، از طریق مشارکت نظامی با رژیم صهیونیستی است، باعث شده تا اقداماتی مانند اخراج چند هزار شیعه پاکستانی از امارات انجام شود. این رویکرد نشان‌دهنده تلاش این کشور برای خنثی‌سازی قدرت بازیگران متعارض و جریان‌های اسلام‌گراست. این امر باعث شده تا به اذعان کانال ۱۲ تلویزیون رژیم صهیونیستی، امارات در حال حاضر نزدیک‌ترین شریک عربی این رژیم باشد.