به گزارش خبرنگار ایکنا از اصفهان، نشست فصلی با موضوع «هماهنگی بین ارکان مسجد با هدف تحقق مسجد تراز اسلامی» از سلسلهنشستهای تخصصی تحول، چهارشنبه، ۳۰ اردیبهشتماه، با حضور فعالان فرهنگی مساجد استان و به همت بنیاد فرهنگی بقیةالله در فرمانداری اصفهان برگزار شد.
در این نشست، حجتالاسلام حجتالله شاهسنایی، مدیر اجرایی مرکز رسیدگی به امور مساجد استان اصفهان با اشاره به جایگاه رفیع مسجد، آن را خانه خدا و محل خدمتگزاری دانست و اظهار کرد: شما مهمانداران خانه خدا و مهمانخانه او هستید و این جایگاه ویژه و مقدس را به همه شما تبریک میگویم.
وی با استناد به آیه شریفه «اِنَّ اللهَ یُحِبُّ الَّذینَ یُقاتِلونَ فی سَبیلِهِ صَفًّا کَأَنَّهُم بُنیانٌ مَرصوص»، فعالان مسجد را مصداق کسانی دانست که امر به معروف و نهی از منکر میکنند و در راه خدا گام برمیدارند.
مدیر اجرایی مرکز رسیدگی به امور مساجد اصفهان مسجد را روح این عالم و حقیقت هستی توصیف کرد و آن را کانون قرآن، انس با خداوند متعال و اولیای الهی، مرکز بصیرت، مودت، متانت و تقویت انسانیت، اخلاق و معنویت برشمرد.
وی سه نعمت ویژه الهی، یعنی قرآن، ولایت و مسجد را مثلث هدایت و تربیت انسان دانست و تأکید کرد: کسانی که حق این نعمتها را ادا کنند، در روز قیامت شفاعت میشوند.
شاهسنایی با اشاره به واقعه معراج پیامبر اکرم(ص) از مسجدالحرام به مسجدالاقصی، این سفر را تجلیگاه جوهر عبودیت و ربوبیت دانست و گفت: این عبودیت کجا حاصل میشود؟ کجا تربیت میشویم؟ با وجود خانههای خدا (مساجد)، ذهن انسان از غفلت، جهل و جهالت نجات مییابد و بهسوی خدا گرایش پیدا میکند.
وی با بیان اینکه مسجد قبل از نزول قرآن و بعثت پیامبر(ص) وجود داشته و اولین نقطه از آب که سر برآورد، مسجد (کعبه) بود، ادامه داد: اولین اقدامات مبارک رسول گرامی اسلام(ص) پس از هجرت به مدینه، ساختن مسجد قبا بود که نشان میدهد، مسجد کانون همه خیرات و برکات است.
مدیر اجرایی مرکز رسیدگی به امور مساجد اصفهان مسجد را کانون نور ولایت، نور قرآن و نور هدایت خواند و بیان کرد: مسجد انسان را تربیت، بندهپروری و اسلام را در انسان زنده میکند؛ این مهم از طریق نماز، ذکر، تلاوت قرآن، دعا و معرفتی حاصل میشود که در مسجد شکل میگیرد.
وی اضافه کرد: وقتی تعلیم و تربیت، معرفت، معنویت و بصیرت در مسجد جمع شود، خروجی آن امنیت است؛ امنیتی که در آن ناموس، آبرو، جان و مال مردم در امان قرار دارد.
شاهسنایی ایمان را مترادف با امنیت دانست و گفت: ایمان یعنی امنیت؛ یعنی هرچه از دست مؤمن صادر میشود، دیگران از آن در اماناند. مسجد محور امنیت، ارتباطات سالم و انسجام اجتماعی در محله است و اگر نقش خود را خوب ایفا کند، ارتباطات پاک و رابطه درست میان زن و مرد، دختر و پسر، نوجوان و خانواده شکل میگیرد و دیگر شاهد فروپاشی خانواده نخواهیم بود.
وی بر اهمیت آغاز تربیت از سنین پایین تأکید کرد و افزود: اگر مسجد درست کار کند، تربیت از سنین پایین آغاز میشود؛ از ۷ سالگی بستر شکل میگیرد، از ۱۴ سالگی تربیت جدیتر میشود و تا ۲۱ سالگی باید تثبیت شود. اولویت این دوره حساس تربیتی برعهده پدر و مادر، امام جماعت، هیئتامنا و کانون فرهنگی مسجد است.
مدیر اجرایی مرکز رسیدگی به امور مساجد اصفهان با انتقاد از وضعیت فعلی مساجد، کاهش جذب نوجوانان و جوانان را زمینهساز آسیبهای اجتماعی و ناآرامیها خواند و بعضی اتفاقات اخیر را نتیجه کمکاریها، بیسلیقگیها، سوءمدیریتها، بیتوجهی به حقوق مردم و تضعیف جایگاه مسجد دانست و به تلاش دشمن برای خالیکردن مساجد و از بین بردن پیوند جوانان با آن اشاره کرد.
وی ابراز امیدواری کرد که نسل مؤمن، آگاه و تربیتشده در مسجد همچنان بتواند مقاومت کند و پیروز شود. همه، از بزرگان و حوزهها گرفته تا دولتمردان، در حق مسجد، نوجوانان و کودکان کوتاهی کردهاند و فقط امام شهیدمان بود که حق وحدت را ادا کرد.
شاهسنایی بازگشت به آغوش مسجد و آوردن جوانان و نوجوانان به آن را فرصتی برای تحول دانست و ادامه داد: دیگر بهانهای برای کسانی که مانع ذکر خدا میشوند، باقی نمانده است. براساس آیه «الَّذینَ آمَنوا وَ لَم یَلبَسوا ایمٰنَهُم بِظُلمٍ أُولٰئِکَ لَهُمُ الأَمنُ وَ هُم مُهتَدونَ»، امانتداری مساجد و حفظ امانت بچهها، نمازگزاران و هیئتها مسئولیتی مهم بهشمار میرود.
وی بر ضرورت تحول در تمام بخشهای مسجد تأکید کرد و گفت: تحول در امام جماعت، هیئتامنا، بسیج، کانون فرهنگی، امکانات فیزیکی (سرمایش، گرمایش و...) و در تمام بخشها ضرورت دارد. نیازهای تخصصی جامعه امروز فراتر از یک چهاردیواری ساده است.
مدیر اجرایی مرکز رسیدگی به امور مساجد اصفهان تشکیل شورای فرهنگی اجتماعی مسجد را راهکاری برای جمعکردن تمام تشکلها (هیئتها، کانونها، خیریهها و...) زیر چتری واحد دانست که امام جماعت محور آن خواهد بود. همچنین، به تشکیل قرارگاه ملی مسجد با حکم رهبری و فعالیت آن در سطوح ملی، استانی و شهرستانی اشاره کرد.
وی هدف از فعالیتهایی مانند مسابقات ورزشی یا اهدای جایزه را در راستای نمازخوان، قرآنپژوه، متدین و با اعتقادات صحیح و اخلاق دینی تربیتکردن بچهها دانست تا از دین خارج نشوند و تثبیت اعتقادات آنها را مأموریت اصلی برشمرد.
شاهسنایی بر لزوم همکاری همگانی، حضور هیئتامنای توانمند، شورای فرهنگی اجتماعی پویا و امام جماعت فعال و جوان برای دستیابی به این اهداف تأکید کرد و پیشنهاد داد: هیئتامنا ترکیبی از افراد مسن، میانسال و جوان (یکسوم کمتر از ۳۰ سال) باشد تا روحانیون جوان بهتر بتوانند با نسل جدید ارتباط برقرار کنند.
وی شورای فرهنگی اجتماعی را بخش نرمافزاری و هیئتامنا را پشتوانه سختافزاری مسجد دانست و هدف اصلی را معنویتافزایی، معرفتافزایی، بصیرتافزایی و خدمترسانی بیان کرد که در نهایت، به تأمین امنیت منجر خواهد شد.
مدیر اجرایی مرکز رسیدگی به امور مساجد اصفهان با بیان اینکه مسجد فقط به امداد و نجات محدود نمیشود، تصریح کرد: در مواقع بحرانی مانند جنگ، زلزله یا بمباران، مسجد کانون اصلی امدادرسانی است. امکانات دولت ممکن است کافی نباشد، اما مسجد میتواند بهسرعت بسیج شود.
وی به پیگیری جدی طرح «محلهمحور» و «مسجدمحور» از سوی رئیسجمهور اشاره کرد که با استقبال رئیس شورای سیاستگذاری ائمه جمعه مواجه شد. این طرح با همکاری مسئولان سازمان تبلیغات، اوقاف، سپاه، بسیج، کانونهای فرهنگی هنری و وزارت ارشاد به سند و چهار کتابچه (شامل وظایف شورای فرهنگی، هیئتامنا و...) تبدیل شده، اما هنوز بهطور کامل اجرایی نشده است.
شاهسنایی لازمه اجرای این طرح را مسجدسازی، مسجدداری و مسجدیاری دانست و اظهار کرد: صرف ساخت مسجد کافی نیست؛ باید به آن پشتوانه اقتصادی، مهارتی، علمی، هنری و محتوایی داد. مسجدیاری وظیفه خیریهها و کانونهای فرهنگی، مانند کانون فرهنگی مسجد عاشوراست.
وی با بیان اینکه اگر مساجد ما خاموش شوند، همهچیز خاموش خواهد شد، به مشکلات مساجد در روستاهای دورافتاده اشاره کرد که غالباً بدون پشتوانه درآمد پایدار ساخته شدهاند و خواستار پشتیبانی درآمد پایدار برای مساجد شد و از شهرداریها خواست به نیازهایی مانند پارکینگ، سرویس بهداشتی و کتابخانه توجه کنند و وزارت ارشاد نیز مسئولیت آموزش هیئتامنا و کانونها را برعهده گیرد.
مدیر اجرایی مرکز رسیدگی به امور مساجد اصفهان با اشاره به احداث مجتمعهای مسکونی جدید در بهارستان و نیاز به مساجد جدید، از اولویتیافتن ساختوساز بر مسجد در بسیاری از مناطق انتقاد کرد. همچنین، نقش مساجد فعال و روحانیون جهادی در حفظ امنیت در جریان اغتشاشات را مهم دانست و گفت: در شاهینشهر، با وجود خسارات ۳۶۰۰ میلیاردی، اگر در ۱۰ سال گذشته، ۳۰ میلیارد تومان به کانونهای فرهنگی و مساجد اختصاص داده میشد، این اتفاقات رخ نمیداد. بودجه امور مساجد در مقایسه با هزینههای هنگفت برای فوتبال و سرگرمیها ناچیز است.
وی با مقایسه وضعیت طلابی که با شهریه کم زندگی میکنند و مجبور به روی آوردن به کارهایی چون رانندگی در اسنپ هستند، با هزینههای کلان برای حوزههایی چون موسیقی، بر لزوم حمایت دولت و حاکمیت از مسجد در جایگاه خانه خدا و مردمی تأکید کرد و فراهمکردن فضا و امکانات برای شکوفایی استعدادهای کودکان در مساجد را ضروری دانست.
شاهسنایی مسجد را مهمانخانه خدا توصیف کرد و گدایی و دعوا در آن را جسارت به ساحت مقدس خداوند دانست و ادامه داد: آمارها گواهی میدهند که خروجی مساجد فعال، انسانهای مقاوم و متعهد است. مسجد، کارخانه آدمسازی است و پزشک متخصص متدین، مدیر متعهد، کارگر شریف، کشاورز مؤمن و پاسدار شجاع از دل آن بیرون میآید.
وی با آگاهی از مشکلات مسیر تحول، آن را دشوار و نیازمند معبرگشایی دانست، اما بر هموار کردن آن با سیاستگذاری صحیح، احترام به پیشکسوتان و بهادادن به نسل جوان تأکید کرد.
مدیر اجرایی مرکز رسیدگی به امور مساجد اصفهان در تشریح چهار اصل اساسی در مدیریت مسجد بیان کرد: نخست اینکه مسجد متعلق به خداست؛ هیچکس نباید ادعای مالکیت کند. دوم، پذیرایی و تکریم مهمان؛ مسجد خانه همه مردم و مهمانخانه خداست و وظیفه ما تکریم، احترام و محبت است. سوم، مشارکتدادن بچهها؛ مسئولیتدادن به نوجوانان آنها را از حالت تماشاگر به کنشگر تبدیل میکند. چهارم، برنامهریزی جامع؛ برگزاری اردوهای علمی، تفریحی، ورزشی، هنری و کلاسهای مهارتی در کنار اقامه نماز.
وی در پایان تأکید کرد: سرمایهگذاری در مسجد، پرسودترین سرمایهگذاری کشور است. با فعالیت خوب مسجد، آسیبهای اجتماعی کاهش مییابد، دادگاهها خلوتتر، زندانها خالیتر، هزینههای نیروی انتظامی کمتر و بار بهزیستی سبکتر میشود. اگر یک تومان در مسجد خرج کنیم، صدها تومان با کاهش هزینههای دولت و ناهنجاریهای جامعه به خزانه بازمیگردد. مسجد، سرمایهای با سود فراوان برای آینده کشور است.
در ادامه این نشست، محمدرضا ملکیها، مدیرعامل بنیاد فرهنگی بقیةالله(عج) با انتقاد از روشهای سنتی و کلیشهای در مدیریت فرهنگی، بر لزوم تغییر رویکردها و کاربردیشدن فعالیتهای مساجد تأکید کرد.
وی با اشاره به تحولات اجتماعی دو دهه اخیر و حوادث اخیر در کشور گفت: روشهای سنتی و دستورالعملهای پشتمیزی دیگر در جامعه فعلی پاسخگو نیست و بر نسل نوجوان و جوان تأثیری ندارد. اتفاقات اخیر به ما نشان داد که باید از روشهای گذشته عبور کنیم و با درک واقعیتهای جامعه، درسهای لازم را بیاموزیم.
مدیرعامل بنیاد فرهنگی بقیةالله(عج) با اشاره به یکی از چالشهای اصلی مساجد، یعنی اختلافات داخلی میان ارکان آن بیان کرد: یکی از موانع جدی که باعث تعطیلی یا کاهش فعالیتهای فرهنگی در بسیاری از مساجد شده، اختلافات میان هیئتامنا، کانونهای فرهنگی و سایر مجموعههای مستقر در مسجد است. این اختلافات گاه تا حدی پیش میرود که در کانونهای فرهنگی بسته و فعالیتهای تربیتی متوقف میشود.
وی در پایان با بیان راهکار عملیاتی خود تأکید کرد: از مدیریت مرکز رسیدگی به امور مساجد تقاضا دارم تا با تشکیل گروهی تخصصی و ایجاد سازوکاری برای رفع اختلافات، زمینهای فراهم کند که مساجد درگیر با چالشهای داخلی بتوانند با مراجعه به این مرکز، مشکلات خود را حل کنند و دوباره به مدار فعالیت و خدمترسانی بازگردند.
یادآور میشود، بخشی از این نشست نیز به پرسش و پاسخ میان فعالان فرهنگی مساجد استان اصفهان و مسئولان اختصاص پیدا کرد.
انتهای پیام