چگونه با «کمشکری»، نعمتهایمان را از دست میدهیم
امیرالمؤمنین(ع) در حکمت 14 نهج البلاغه حقیقتی از سیر نعمت را آشکار میسازند؛ جاییکه میفرمایند: «هرگاه آغازهای نعمت به شما رسید، با کمشکری پایان آن را از خود دور مسازید». این سخن، یادآور مسئولیت انسان در قبال نعمتهای الهی است؛ زیرا هر نعمت، پیش از آنکه در اوج و کمالش پدیدار شود، نشانهها و جلوههایی ابتدایی دارد که قدردانی از همان لحظههای نخست، زمینه تداوم و فراوانی آن را فراهم میکند.
به گزارش ایکنا، کتاب «کرانِ بیکران» نوشته سیدهزینب شیرازی، اثری است که با نگاهی تربیتی و اخلاقی، حکمتهای نهجالبلاغه را برای زندگی امروز به زبان ساده توضیح میدهد. نویسنده که در فضایی آکنده از آموزههای معنوی پرورش یافته، حاصل یادداشتهای روزانه و درسگفتارهای خویش را در این کتاب گردآورده تا مخاطب بتواند پیامهای امیرالمؤمنین(ع) را روشنتر و کاربردیتر در زندگی روزمره تجربه کند. با نزدیکشدن به روزهای پربرکت ذیالحجه و عید بزرگ غدیر، خبرگزاری ایکنا مجموعهای از برگزیدهترین این شرحها را برای مخاطبان خود منتشر میکند.
امیرالمؤمنین(ع) در حکمت 14 نهجالبلاغه میفرمایند: «إِذَا وَصَلَتْ إِلَيْكُمْ أَطْرَافُ النِّعَمِ فَلَا تُنَفِّرُوا أَقْصَاهَا بِقِلَّةِ الشُّكْرِ.»هرگاه نشانهها و گوشههای نعمت به شما رسید، با کمشکری موجب دورشدن ادامه و تمامیت آن نشوید.
آن حضرت به ما هشدار میدهند که نعمتها با تمام گستردگی و جلالشان، ابتدا با نشانهها و سرآغازهای کوچک ظهور میکنند. این ورود اولیه، آزمونی برای انسان است؛ اگر در همین مرحله شکرگزاری و قدردانی صورت گیرد، نعمت استوارتر، کاملتر و ماندگارتر میشود؛ اما اگر کمشکری در پیش گرفته شود، همان بخشهای اولیه نعمت نیز از انسان فاصله میگیرد.
این حکمت بیانگر این حقیقت است که نعمت تنها یک داده بیرونی نیست؛ بلکه پیوستاری از لطف الهی است که از بیرون آغاز میشود و در درون انسان امتداد مییابد. نویسنده با اشاره به نمونههای دقیق جسمی و طبیعی—مانند گردش حیرتانگیز خون، جایگزینی روزانه میلیاردها سلول و هماهنگی پنهان اعضای بدن—توضیح میدهد که بخش عمده نعمتها بهسبب تکرار، از چشم ما پنهان میماند و همین نادیدن، ریشه کمشکری است.
از نگاه امام علی(ع)، کمشکری تنها نداشتن ذکر زبانی نیست؛ بلکه نوعی غفلتِ ذهنی و رفتاری نسبت به عظمت نعمت است. چنین غفلتی باعث میشود انسان، نعمت را عادی، کوچک یا دائمی بپندارد. نویسنده توضیح میدهد که این تلقی، نخستین گام در «فرسایش نعمت» است؛ زیرا انسان، قدر داشتههایش را زمانی درک میکند که در آستانه از دسترفتن قرار بگیرد.
در ادامه مفهوم شکر به دو بُعد تقسیم میشود: شکر کمّی؛ یعنی تداوم و همیشگیبودن شکر، حتی برای کوچکترین نعمتها و شکر کیفی؛ یعنی شکر همراه با توجه، معرفت و اثرگذاری در رفتار. این تقسیمبندی، نشان میدهد که شکر از منظر نهجالبلاغه نه تنها گفتار، بلکه ساختار زندگی، تصمیمها و نحوه مواجهه انسان با داشتههای خود است.
انتهای پیام
