معاون رئیسجمهور بیان کرد
تحول در حکمرانی از نگاه شهید رئیسی؛ عبور از ترس، مشهورات غلط و ایستایی
اسماعیل سقاب اصفهانی در تبیین ابعاد نظری حکمرانی در اندیشه شهید رئیسی، «تحول» را بهعنوان مفهومی فراتر از اصلاحات اداری بیان کرد و گفت: این نگاه بر ضرورت خروج مدیران از وضعیتهای امن و تکرارشونده، غلبه بر ترسهای تصمیمگیری و کنار گذاشتن رویههای جاافتاده اما نادرست تأکید دارد و نمونه عینی آن در تجربههایی مانند سند تحول قوه قضائیه قابل مشاهده است.
به گزارش خبرنگار ایکنا، اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان سیاستگذاری و مدیریت راهبری انرژی صبح امروز، یکشنبه 10 خرداد در دومین همایش «حکمرانی حکمی شهید آیتالله سید ابراهیم رئیسی» اظهار کرد: سخن گفتن درباره شخصیت شهید رئیسی کار سادهای نیست و آنچه بیان میشود تنها جرقهای برای ورود به ابعاد گسترده شخصیت و اندیشه اوست، نه تصویر کامل آن.
وی با اشاره به سابقه همکاری خود با شهید رئیسی در آستان قدس رضوی، قوه قضائیه و دولت افزود: موضوع اصلی که در این سالها از نزدیک مشاهده کردم، نگاه بنیادین ایشان به مفهوم «تحول» بود؛ تحولی که از نظر او نه یک پروژه اداری بلکه نشانه زنده بودن یک نظام است.
تحول یعنی نفس کشیدن یک نظام زنده
سقاب اصفهانی با بیان اینکه شهید رئیسی تحول را معادل پویایی و حیات نظام میدانست، گفت: ایشان معتقد بود نظامی که نتواند خود را تغییر دهد، دچار ایستایی میشود و ناچار است تغییرات را از بیرون بپذیرد.
وی ادامه داد: شهید رئیسی بارها با استناد به بیانات رهبر معظم انقلاب تأکید میکرد که تحول یعنی «حرکت جهشی، جهادی و شتابان» و اگر ما خودمان تحول را ایجاد نکنیم، این تغییر به ما تحمیل خواهد شد.
معاون رئیسجمهور افزود: یکی از تعابیر مهم ایشان این بود که تحول زمانی معنا دارد که انسان به خودش جرئت بدهد از فضای امنی که سالها در آن زیسته خارج شود و وارد تجربههای جدید شود.
خاطرهای از «خانه امن» و تغییر نگاه
سقاب اصفهانی در ادامه با بیان یک خاطره از گفتوگوهای خود با شهید رئیسی گفت: ایشان برای توضیح مفهوم تحول، مثالی میزدند از فردی که سالها یک چیدمان ثابت در خانه یا محل کار خود دارد و حتی جابهجایی ساده یک میز و صندلی برایش دشوار است، چون آن فضا به یک «حلقه امن ذهنی» تبدیل شده است.
وی افزود: شهید رئیسی میفرمود گاهی انسان برای تغییر حتی یک موقعیت ساده هم مقاومت میکند، چون برای خودش دلایل و منطق ساخته و همین دلایل مانع خروج او از وضعیت قبلی میشود. این همان چیزی است که ایشان از آن به «وابستگی به مسیر» یاد میکردند.
ترس؛ مانع اصلی تحول
سقاب اصفهانی با اشاره به نگاه شهید رئیسی به مفهوم ترس در مدیریت گفت: از دید ایشان، یکی از بزرگترین موانع تحول، ترس است؛ ترس از شکست، ترس از واکنش رسانهها، ترس از فشار گروههای ذینفع، ترس از انتخابات آینده یا حتی ترس از قضاوت اجتماعی.
وی افزود: ایشان معتقد بود این ترسها باعث میشود مدیران نتوانند تصمیمهای بزرگ بگیرند و در نتیجه، تحول واقعی شکل نمیگیرد.
به گفته وی، شهید رئیسی باور داشت که اگر ترس بر تصمیمگیری غلبه کند، تحول عملاً متوقف میشود و مدیر در همان وضعیت قبلی باقی میماند.
مبارزه با «مشهورات غلط»
معاون رئیسجمهور در دولت چهاردهم یکی دیگر از محورهای فکری شهید رئیسی را مقابله با «مشهورات غلط» عنوان کرد و گفت: ایشان تأکید داشتند برخی رویهها سالها در نظام اداری و اجرایی تکرار شدهاند بدون آنکه کسی درباره درستی یا نادرستی آنها سؤال کند.
وی افزود: به اعتقاد شهید رئیسی، سختترین بخش تحول این است که فرد یا مدیر بپذیرد یک روش جاافتاده ممکن است اساساً غلط باشد و باید کنار گذاشته شود.
سقاب اصفهانی ادامه داد: ایشان میگفتند گاهی اعلام اینکه یک مسیر اشتباه بوده، از خود اجرای اصلاحات دشوارتر است، چون با مقاومت جدی ذهنی و سازمانی مواجه میشود.
تحول بهمثابه یک مسیر بلندمدت
وی با اشاره به نگاه تدریجی شهید رئیسی به اصلاحات گفت: ایشان تحول را یک فرآیند کوتاهمدت نمیدانستند، بلکه آن را به دو امدادی تشبیه میکردند؛ مسیری که باید در طول زمان و با استمرار طی شود.
وی افزود: از نگاه ایشان، آغاز تحول شاید سختترین مرحله آن باشد و بسیاری از پروژهها در همان نقطه شروع متوقف میشوند، نه در ادامه مسیر.
سند تحول قوه قضائیه؛ شجاعت در شفافیت
سقاب اصفهانی با اشاره به تجربه تدوین سند تحول قوه قضائیه گفت: از نگاه من، شجاعت شهید رئیسی در ابلاغ این سند حتی از خود محتوای آن مهمتر بود.
وی افزود: در این سند، برخلاف بسیاری از اسناد مدیریتی، هم چالشها و آسیبها بهصراحت بیان شده بود و هم برای هر مسئله، راهکار، زمانبندی و شاخص ارزیابی تعریف شده بود.
به گفته وی، برخی پیشنهاد میدادند بخشهای مربوط به آسیبها حذف شود یا سند محرمانه بماند، اما شهید رئیسی بر انتشار عمومی آن تأکید داشت و معتقد بود مردم باید بدانند دستگاه قضایی با چه مشکلاتی مواجه است و چگونه برای حل آنها برنامهریزی شده است.
خاطره ابلاغ سند و پیگیریهای مکرر
سقاب اصفهانی در ادامه با بیان خاطرهای از مراحل ابلاغ سند تحول قوه قضائیه گفت: فشارها برای نهاییسازی و ابلاغ این سند بسیار زیاد بود و شهید رئیسی شخصاً جلسات متعددی برای بررسی آن برگزار میکردند.
وی افزود: حتی پس از ارائه نسخه اولیه، بارها جلسات بازبینی برگزار میشد و ایشان با دقت بند به بند سند را مطالعه میکردند و درباره آن گفتوگو میکردند.
به گفته وی، در یکی از موارد حتی پس از ارائه نهایی، دوباره جلسات خوانش سند برگزار شد و شهید رئیسی تأکید داشتند که هیچ بخش از این سند نباید بدون فهم دقیق و بررسی عمیق باقی بماند.
تصویر کمتر دیدهشده از شهید رئیسی
سقاب اصفهانی در پایان خاطرنشان کرد: تصویر رایج از شهید رئیسی عمدتاً تصویر یک مدیر مردمی و میدانی است، اما در کنار آن، ایشان مدیری بسیار دقیق، ریشهنگر و مسلط بر جزئیات تخصصی بود.
وی افزود: در جلسات کارشناسی، ایشان صرفاً به راهحلهای سطحی اکتفا نمیکرد، بلکه مسائل را تا ریشههای اقتصادی، نهادی و ساختاری دنبال میکرد؛ از کسری بودجه تا تورم و ساختارهای اجرایی.
سقاب اصفهانی تأکید کرد: اگر بخواهیم شخصیت شهید رئیسی را بهدرستی درک کنیم، باید هر دو بعد مردمی بودن و عمق علمی و تحلیلی او را در کنار هم ببینیم، نه بهصورت جدا از هم.
