بازخوانی ابعاد تمدنی اجتماعات مردمی در گاهنامه «چراغ صبح»
گاهنامه «چراغ صبح» با محوریت تحلیل ابعاد تمدنی و اجتماعی کنشهای مردمی در دوران جنگ رمضان و پس از آن در حوزه هنری اصفهان رونمایی شد.
به گزارش خبرنگار ایکنا از اصفهان، آیین رونمایی از دومین شماره دور دوم گاهنامه «چراغ صبح»، عصر دوشنبه، 11 خردادماه با حضور جمعی از پژوهشگران، دانشگاهیان، فعالان فرهنگی و نویسندگان گاهنامه در حوزه هنری اصفهان برگزار شد؛ نشستی که به بررسی ابعاد اجتماعی، فرهنگی و تمدنی اجتماعات مردمی شکلگرفته در ایام جنگ رمضان و پس از آن از منظرهای گوناگون اختصاص داشت.
گاهنامه «چراغ صبح» با مشارکت جمعی از نویسندگان و پژوهشگران و با حمایت بخش خصوصی منتشر شده است و به روایت و تحلیل تجربه حضور مردم در اجتماعات و کنشهای اجتماعی روزهای جنگ رمضان و پس از آن میپردازد؛ تجربهای که از نگاه سخنرانان نشست، ظرفیتهای فراوانی برای پژوهشهای اجتماعی، فرهنگی و حتی علوم شناختی و سیاسی دارد.
نویسندگان هر یک از بخشهای گاهنامه در این نشست درباره مطالب منتشرشده خود در این نشریه صحبت کردند. در ابتدا، محمدصالح بینا، دانشآموخته علوم اجتماعی، فعال فرهنگی و نویسنده مطلب «این روزها؛ مردم و میدان» با اشاره به تجربه حضور میدانی خود در موکبها، مهمترین دستاورد اجتماعات مردمی را احیای فرهنگ گفتوگو دانست و گفت: بسیاری از افراد در جامعه فرصت بیان دیدگاههای خود را ندارند، در حالیکه نیازمند شنیدهشدن هستند. این اجتماعات نشان داد که مردم میتوانند در کنار یکدیگر سخن بگویند، یکدیگر را بشنوند و احترام به دیدگاههای متفاوت را تمرین کنند.
وی افزود: یکی از مهمترین دستاوردهای موکبها و اجتماعات مردمی، فراهمکردن بستری برای گفتوگو و شکلگیری ارتباطات اجتماعی عمیقتر میان افراد بوده است.
در ادامه، مهران رضایی، عضو هیئت علمی گروه مهندسی کامپیوتر دانشگاه اصفهان و نویسنده مطلب «وقایع این روزها» با اشاره به سابقه تحصیل و تدریس خود در آمریکا، به تشریح بخشی از تفاوتهای اجتماعی میان ایران و جوامع غربی پرداخت و از شکلگیری جریانهای دانشگاهی و نخبگانی در متن جامعه سخن گفت.
وی حضور مستمر خانوادههای شهدا در اجتماعات مردمی را یکی از جلوههای برجسته این حرکت اجتماعی دانست و اظهار کرد: خانوادههای شهدا با حضور آگاهانه و مسئولانه خود، نقش مهمی در تداوم این حرکت ایفا کردند و سرمایه اجتماعی ارزشمندی را به نمایش گذاشتند.
فرشاد توسلی، طلبه، کارشناس ارشد علوم سیاسی و نویسنده مطلب «ولایت، جاری در بستر خیابان» نیز در سخنانی با تأکید بر اهمیت وقار جمعی در شرایط بحرانی گفت: حفظ آرامش، گفتوگو و تعامل سازنده میان مردم در فضایی که بهطور طبیعی میتوانست سرشار از هیجان و تنش باشد، از ویژگیهای کمنظیر اجتماعات مردمی بود.
وی ادامه داد: مردم در طول این روزها ضمن حفظ حضور فعال در عرصه اجتماعی، توانستند درباره مسائل مختلف با یکدیگر گفتوگو کنند و حتی در موارد اختلاف نظر نیز به تفاهم و همدلی برسند.
در بخش دیگری از این نشست، محمود فروزبخش، نویسنده، اصفهانپژوه و نویسنده مطلب «زوجیت بقا و تعالی» با تأملی جامعهشناختی بر تجربه روزهای جنگ و آتشبس تأکید کرد: ما دیگر آن آدمهای سابق نیستیم.
وی با بیان اینکه بقا بهتنهایی میتواند به رکود منجر شود و تباهی نیز شور و انگیزه را از میان ببرد، اضافه کرد: آنچه در این دوره رخ داد، همزمانی تجربه فقدان و پویایی اجتماعی بود. جامعه در عین مواجهه با آسیبها و تلخیها، توانست شور اجتماعی و حیات جمعی خود را حفظ کند و همین موضوع، ظرفیت مهمی برای مطالعات اجتماعی و فرهنگی فراهم میکند.
سپس فرزانهسادات کمیلی، دانشجوی دکترای اندیشه سیاسی و نویسنده مطلب «ارادهورزی جمعی؛ فراخوانی به بازگشت امر کلی» با نگاهی آکادمیک به پدیده اجتماعات مردمی پرداخت و گفت: جهان مدرن بیش از هر زمان دیگری انسان را بهسوی معناهای فردی سوق داده است؛ اما تجربه این اجتماعات نشان داد که همچنان امکان شکلگیری معناهای جمعی وجود دارد.
وی ادامه داد: این گردهماییها فرصتی برای بازتعریف مفهوم همبستگی اجتماعی و تجربه زیسته معنا در سطح جمعی فراهم کردهاند و از این منظر، موضوعی مهم برای مطالعات علوم انسانی بهشمار میروند.
این دانشجوی دکترا همچنین بر ضرورت ثبت و روایت رسانهای این تجربه تأکید کرد و آن را بخشی مهم از حافظه اجتماعی جامعه دانست.
فائزه مصلحی، روانشناس و پژوهشگر علوم اعصاب نیز به تحلیل اجتماعات مردمی از منظر علوم شناختی و عصبی پرداخت و گفت: در بسیاری از موارد، سوگ جمعی میتواند به تشدید هیجانات و آشفتگیهای روانی منجر شود؛ اما آنچه در این تجربه مشاهده شد، افزایش همدلی و انسجام اجتماعی بود.
وی این رخداد را نمونهای کمنظیر در مطالعات علوم اعصاب دانست و تصریح کرد: چنین تجربهای میتواند برای سالها موضوع پژوهشهای علمی در داخل و خارج از کشور باشد.
آخرین سخنران این نشست، احمد مهرشاد، عضو هیئت علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه اصفهان و نویسنده مطلب «بعثت مردم و عبور از تله جهان پساحقیقت» بود که به مفهوم عمل مؤثر در جهان معاصر پرداخت.
وی با بیان اینکه در بسیاری از بحرانهای جهانی، افکار عمومی شاهد رخدادها هستند، اما عمل مؤثر شکل نمیگیرد، بیان کرد: یکی از ویژگیهای برجسته اجتماعات، تبدیل آگاهی و دغدغه اجتماعی به عمل و حضور مؤثر مردمی بود.
این استاد دانشگاه همچنین نقش تبیین و آگاهیبخشی مستمر در سالهای گذشته از سوی رهبر شهید انقلاب را در شکلگیری این سطح از مشارکت اجتماعی مؤثر دانست و آن را یکی از عوامل مهم کنشگری مردم در این مقطع بیان کرد.
یادآور میشود، در پایان این نشست، از دومین شماره دور دوم گاهنامه «چراغ صبح» رونمایی شد و نویسندگان حاضر ضمن امضای تابلوی رونمایی، با مخاطبان و علاقهمندان به گفتوگو پرداختند. این گاهنامه تلاشی برای ثبت و تحلیل یکی از مهمترین تجربههای اجتماعی سالهای اخیر است؛ تجربهای که از نگاه نویسندگان آن همچنان به روایت، پژوهش و بازخوانی نیاز دارد.
انتهای پیام
