هنر ایرانی باید «حکمت‌بنیان» باشد

به گزارش ایکنا به نقل از مرکز رسانه و روابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی، حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه در نشست هم‌اندیشی گروه‌های هنری دانشگاه آزاد اسلامی که با حضور جمعی از اساتید، هنرمندان و پیشکسوتان عرصه هنر برگزار شد، ضمن تسلیت ایام سوگواری محرم و گرامیداشت یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و شهدای دانشگاه آزاد اسلامی، اظهار کرد: دانشگاه آزاد اسلامی در تاسیس و توسعه خود مرهون همت بنیان‌گذارانی، چون امام راحل (ره)، مقام معظم رهبری و آیت‌الله هاشمی رفسنجانی است. در دوره دوم حیات این دانشگاه نیز نقش‌آفرینی‌های دکتر ولایتی و شهید دکتر طهرانچی که باورمند به هنر حکمی بودند، بسیار اثرگذار و تعیین‌کننده بود.

کربلا؛ تجلی عشق و خاستگاه هنر اسلامی
وی با اشاره به پیوند عمیق میان هنر و واقعه عاشورا افزود: کربلا تجلی عشق و هنر است. جمله تاریخی حضرت زینب کبری (س) که فرمودند «ما رَأَیتُ اِلّا جَمیلاً»، نازل به همین حقیقت است؛ زیرا گوهر هنر، زیبایی و عشق است و نمی‌توان عشق را از هنر جدا کرد. هنر بی‌محتوا، هنر نیست.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: کربلا و عاشورا خاستگاه بسیاری از شاخه‌های هنر اسلامی از جمله تعزیه، مرثیه‌سرایی، نگارگری، موسیقی، معماری و صنایع سنتی است. اگر کسی بخواهد درباره نقش کربلا در هنر‌های مختلف تحقیق کند، حاصل آن حداقل یک مجلد کتاب خواهد شد. هنرمندان پیشکسوت و کربلایی ما امروز در آثارشان، معنای «ما رأیتُ الّا جمیلاً» را به زیبایی به نمایش می‌گذارند.

پروژه فکری «حکمت‌سازی» و نسبت آن با هنر
خسروپناه با تأکید بر اینکه دانشگاه استاد فرشچیان نماد پیوند حکمت و هنر است، تصریح کرد: پروژه فکری بنده «حکمت‌سازی» است. من معتقدم حکمت، میراث ایران است؛ ما پیش از اسلام «حکمت خسروانی» و پس از اسلام «حکمت قرآنی» داشتیم و وجه اشتراک این دو، «خرد ناب» است. دانشگاه استاد فرشچیان نیز با همت بزرگوارانی که باورمند به هنر حکمی بودند، شکل گرفت.

وی هویت این دانشگاه را دارای دو وجه تمایز بارز با سایر دانشکده‌های هنر دانست و گفت: نخستین تمایز، اجرای جدی «روش استاد-شاگردی» است که دال مرکزی این دانشگاه محسوب می‌شود و اگر این روش را از آن بگیریم، فلسفه وجودی آن منتفی خواهد بود. دومین تمایز، پیوند عمیق میان «حکمت و هنر‌های ایرانی» است.

گذار از تقابل «سنت و مدرنیته» به «هنر حکمت‌بنیان»
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با انتقاد از نگاه دوگانه به هنر سنتی و مدرن، خاطرنشان کرد: ما باید توجه داشته باشیم که میان هنر سنتی (Tradition) و هنر مدرن تفاوت و حتی تقابلی وجود دارد که غربی‌ها آن را برجسته می‌کنند. اما «هنر حکمی» می‌تواند میان سنت و تجدد جمع کند. هنر ایرانی ما باید «حکمت‌بنیان» باشد؛ نه به معنای صرفاً سنتی و نه به معنای مدرن، بلکه هنری که از ظرفیت هر دو بهره می‌گیرد و از دایره حکمت خارج نمی‌شود.

تبیین ۴ رکن اساسی در حکمرانی هنر
خسروپناه حکمرانی هنر در دانشگاه استاد فرشچیان را نیازمند توجه به چهار ساحت اساسی دانست و گفت: نخست آنکه دانشجویان و هنرجویان باید مبانی «حکمت هنر» را بدانند و دوم آنکه «معرفت هنر» را از محضر استادان بیاموزند. رکن سوم، «خلقت هنر» است؛ یعنی هنرمند باید توانایی خلق اثر داشته باشد. من واژه «خلقت» را به «صنعت» ترجیح می‌دهم، زیرا صنعت کمی مصنوعی است، اما خلقت با فطرت پیوند دارد؛ همان‌طور که خداوند جمیل است و خلقتش متنوع است، هنرمند نیز در خلقت اثر باید ابداع و نوآوری داشته باشد. رکن چهارم نیز «معیشت هنر» است؛ به این معنا که تفکر و فعالیت هنرمند باید نیاز معیشتی او را تأمین کند، چرا که اگر معیشت هنرمند تأمین نشود، کار هنری‌اش آسیب می‌بیند؛ البته معیشت هنر با حکمت هنر کاملاً قابل جمع است.

لزوم رفع موانع صادرات هنر و احیای مدرسه هنر اصفهان
وی با بیان اینکه تحقق این چهار رکن نیازمند تعامل با نهاد‌های مختلف است، افزود: ما باید با وزارت علوم، وزارت میراث فرهنگی و معاونت علمی ریاست جمهوری تعامل داشته باشیم تا موانع اقتصادی و دانش‌بنیان بودن آثار هنری رفع شود. ما نباید اجازه دهیم بازار ایران از دست برود؛ وقتی ۲۹۹ رشته صنایع دستی داریم، باید موانع صادرات را برطرف کنیم تا هنرمند بتواند آثار خود را به بازار‌های بین‌المللی صادر کند. دانشگاه آزاد اسلامی در ساحت‌های علمی و فناوری کار‌های بزرگی انجام داده و در ساحت هنر نیز با کمک اساتید بزرگوار، این مسیر را ادامه خواهیم داد.

خسروپناه در بخش دیگری از سخنان خود به لزوم ایجاد یک گالری دائمی و وسیع برای آثار اساتید اشاره کرد و گفت: یکی از آرزو‌های ما این است که با حمایت سرمایه‌گذاران و خیرین، مکانی وسیع تهیه کنیم تا آثار هنری اساتید در آنجا به صورت دائمی نمایش داده شود تا مردم و  توریست‌ها و سفیران خارجی عظمت هنر ایرانی را ببینند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان به پیگیری‌های اخیر برای احیای «مدرسه هنر اصفهان» اشاره کرد و گفت: خوشبختانه با پیگیری‌های انجام شده از وزارت ارشاد و وزارت آموزش و پرورش، موانع راه‌اندازی مجدد این مدرسه که محل تربیت اساتیدی همچون استاد فرشچیان بوده، برطرف شده است. ان‌شاءالله این مدرسه به زودی راه‌اندازی می‌شود تا اساتید بزرگوار بتوانند در آنجا به شاگردپروری بپردازند.

وی در پایان با ابراز ارادت ویژه به جامعه هنری، اظهار کرد: بنده به هنرمندان و اساتید هنر عشق می‌ورزم و مانند پروانه دور این شمع می‌چرخم. بوسیدن دست هنرمندان، در واقع بوسیدن دست خداست؛ زیرا این دست‌ها «یدالله» هستند و میراث گرانبهای ایران اسلامی را به دنیا معرفی می‌کنند. ما باید این عزیزان را با عمل تکریم کنیم و فرش قرمز زیر پایشان بگسترانیم.