رشد استفاده از پلاکتآفرزیس در بیمارستانهای اصفهان
رئیس اداره پخش خون اصفهان با بیان اینکه از ابتدای سال جاری، هزار و ۴۱ واحد پلاکتآفرزیس به بیمارستانهای استان ارسال شده، گفت: این فرآیند سابقهای ۲۰ ساله در اصفهان دارد و استفاده از آن رشد چشمگیری داشته است.
به گزارش خبرنگار ایکنا از اصفهان، محمدرضا جابری، رئیس اداره پخش خون استان اصفهان در نشست گرامیداشت روز جهانی اهداکنندگان خون که امروز، ۲۷ خردادماه در ادارهکل انتقال خون استان اصفهان برگزار شد، درباره فرآیند پلاکتآفرزیس اظهار کرد: برای تولید پلاکت دو روش وجود دارد. در روش اول، قسمتهای گوناگون خون کامل یعنی گلبول قرمز، پلاکت و پلاسما از یکدیگر تفکیک میشوند.
وی افزود: بیماری که کمبود خون دارد، گلبول قرمز، کسی که مشکل پلاکت دارد، پلاکت و کسی که مشکلات انعقادی خون دارد، پلاسما دریافت میکند. این روش، پلاکت تصادفی نام دارد. یک کیسه پلاکت، از نظر تعداد و حجم، شامل ۵.۵ ضربدر ۱۰ به توان ۱۰ پلاکت است. اگر این کیسه را به بیمار بالغ حدود ۷۰ تا ۸۰ کیلوگرمی تزریق کنیم، سطح خون از پنج تا ۱۰ هزار پلاکت افزایش مییابد.
رئیس اداره پخش خون اصفهان بیان کرد: در کنار این نوع پلاکت، پلاکتآفرزیس نیز وجود دارد. پلاکت به این روش در جهان چندان گرانبها نیست. این روش برای اولین بار در سال ۱۹۷۵ میلادی ابداع شد. آفرزیس از واژهای یونانی به معنای جداسازی وام گرفته شده است. در این روش، قسمتی از خون بعد از ورود به دستگاه فرزیس از آن جدا و باقی آن بازگردانده میشود. دستگاه جداکننده پلاسما، پلاسمافرزیس و جداکننده پلاکت، پلاکتفرزیس نامیده میشود.
وی ادامه داد: در شرایط خاصی هم میتوان فقط گلبول قرمز را از کل خون جدا کرد. در گذشته، برای پیوند مغز استخوان، با سوزنی بزرگ، از استخوان لگن، مغز استخوان را از اهداکننده جدا و سلول لازم را به دریافتکننده تزریق میکردند؛ ولی با پیشرفت علم مشخص شد که سلول هدف در خود خون هم وجود دارد. بنابراین با روش آفرزیس، به سادگی این کار را انجام دادند.
تفاوت روش پلاکتآفرزیس با روش اهدای خون کامل
جابری درباره تفاوت روش پلاکت فرزیس با روش تصادفی تصریح کرد: در روش فرزیس، تعداد پلاکت شامل ۳ ضربدر ۱۰ به توان ۱۱ پلاکت است. همچنین، حجم کیسه در روش قبلی، ۵۸ سیسی و در روش جدید بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ سیسی است. از نظر دما و شرایط حملونقل تفاوتی ندارند؛ در هر دو روش پلاکت در دمای ۲۰ تا ۲۴ درجه را میتوان سه تا پنج روز نگهداری کرد. البته گلبول قرمز در دمای دو تا شش درجه، حداقل ۳۵ و حداکثر ۴۲ روز قابل استفاده است. در نهایت، پلاسما در دمای منفی ۲۵ و کمتر منجمد میشود و تا سه سال قابل استفاده است.
وی گفت: با توجه به مطالب بیانشده، پلاکت کمترین مدت زمان نگهداری را در میان فرآوردههای خونی دارد. در روش پلاکتآفرزیس، تزریق یک واحد پلاکت میتواند شمار پلاکتهای خون بیمار را حدود ۳۰ تا ۶۰ هزار واحد افزایش دهد. مزیت کیفی روش آفرزیس در این است که برای تأمین پلاکت مورد نیاز بیمار، بهجای دریافت پلاکت حاصل از شش واحد خون کامل، میتوان فقط یک واحد پلاکتآفرزیس تزریق کرد. به عبارت دیگر، بیماری که شش واحد خون دریافت میکند، با شش انسان متفاوت روبهرو میشود که هر یک عوارض خاص خود را دارد، هرچند عوارض سادهای باشند.
رئیس اداره پخش خون اصفهان درباره مزیت کمی روش آفرزیس اضافه کرد: در روش اهدای خون کامل، مردان حداکثر چهار بار در سال امکان اهدای خون دارند؛ اما در روش پلاکتآفرزیس، یک فرد سالم میتواند تا ۲۴ بار در سال پلاکت اهدا کند. یکی از مشکلات رایج در همه کشورها، کمبود پلاکت است؛ چراکه امکان ذخیرهسازی طولانیمدت برای این فرآورده خونی وجود ندارد. بنابراین، با روش پلاکتآفرزیس میتوان این کمبود را جبران کرد.
وی با بیان اینکه قدمت روش آفرزیس به ۵۰ سال پیش بازمیگردد، ادامه داد: این فرآیند در اصفهان سابقهای ۲۰ ساله دارد. در ابتدا بهصورت موردی برای بیماران تهیه میشد و چندان هم مورد استفاده قرار نمیگرفت. خوشبختانه مصرف آن رشد یافته، بهطوری که از ابتدای سال جاری، هزار و ۴۱ واحد پلاکتآفرزیس به بیمارستانهای کل استان ارسال شده است.
جابری با بیان اینکه تولید پلاکتآفرزیس فقط در مرکز خواجو در اصفهان انجام میشود، تأکید کرد: در شرایطی که بیمار بدحالی به ما گزارش شود، به شهرهای همجوار در دیگر استانها نیز پلاکت ارسال میکنیم. پلاکتی که در سال ۸۰ نداشتیم و بیمارستانها اصلاً با شیوه استفاده از آن نیز آشنا نبودند، امروزه استفاده میشود و هیچگونه ضایعاتی ندارد.
وی گفت: حدود ۲۴ درصد تولید پلاکت در استان با این روش صورت میگیرد. باید توجه داشت که بیش از ۹۰ درصد تولید پلاکت در کشورهای پیشرفته با روش آفرزیس انجام میشود. امیدواریم با بهبود امکانات و افزایش تعداد اهداکنندگان پلاکت، میزان اهدای پلاکت آفرزیس در استان افزایش یابد.
انتهای پیام
