آنچه در ادامه حائز اهمیت است، چگونگی بهرهمندی از ثمرات این اعمال صالح در سرای باقی است. قرآن کریم میفرماید: «مَن جاءَ بِالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمثالِها»؛ کسی که حسنه را با خود به پیشگاه الهی بیاورد، ده برابر پاداش دریافت میکند. نکته کلیدی در این میان، نحوه «حمل کردن» این اعمال به عالم آخرت است؛ امری که جز در سایه «معرفت و شناخت امام» و پذیرش «مقام امامت» میسر نخواهد بود. امامت، از ارکان اصلی دین و در حقیقت «ستون و رئیسه» آن است. برای آنکه عبادتها و اعمال صالح انسان، منجر به آبادانی جایگاه اخروی او شود، باید از بستر امامت عبور کند.
امام باقر (علیهالسلام) در کلامی دقیق و راهگشا میفرمایند: هرکس خداوند عزوجل را عبادت کند و در این مسیر خود را به مشقت اندازد، اما در بستر هدایت امامِ منصوب از جانب خداوند نباشد، تمام تلاش و کوشش او غیرمقبول است. چنین فردی که عمر خود را در راه بندگی سپری کرده، اما از مسیر ولایت فاصله گرفته است، در سرگردانی و تحیر به سر میبرد و خداوند اعمال او را نمیپذیرد. برای درک بهتر این حقیقت، باید به پیشینه تاریخی ابلیس نگریست؛ او شش هزار سال خداوند را عبادت کرد، اما هنگامی که مأمور به سجده در برابر حجت خدا شد، از پذیرش آن سر باز زد. این الگو نشان میدهد که رسیدن به کمال، نه با انتخابهای شخصی، بلکه تنها از مسیر منصوب الهی (امامی پاک، عادل و برگزیده پروردگار) ممکن است. کسی که بدون اعتقاد به چنین امامی از دنیا برود، اگرچه به ظواهر عبادی پایبند بوده باشد، مرگ او مرگ «جاهلیت» و به دور از حقیقت دینداری است؛ چرا که طبق حدیث متواتر و مورد اتفاق فریقین: «مَن ماتَ و لَم یَعرِف إمامَ زَمانِهِ ماتَ مِیتَةً جاهِلِیَّةً». این روایت در منابع حدیثی و تفسیری اهل سنت نیز به طرق متعدد نقل شده است و جای تأمل است که با وجود چنین مستندات متواتری، چرا در سطوح علمی و اعتقادی، کماکان با انحرافات معرفتی مواجه هستیم.
در باب معرفت امام، سه سطح و مرتبه قابل تصور است: ۱. معرفت به حقیقت امام: این سطح از شناخت، اختصاص به ساحت قدسی خداوند، پیامبر اکرم(ص) و اولیای معصوم دارد. چنانکه در حدیثی از رسول خدا(ص) آمده است: «خدا را به حقیقت نمیشناسد مگر من و تو، مرا هم به حقیقت کسی نمیشناسد مگر خدا و تو، تو را هم کسی نمیشناسد جز خدا و من». این مقام، حقیقتی است فراتر از درک عموم. ۲. معرفت حداکثری: شناختِ سطح بالا و علمی که از طریق معارفِ اصیل، همچون «زیارت جامعه کبیره» حاصل میشود. ۳. معرفت حداقلی: مرتبهای از شناخت که برای تمامی مؤمنان لازم و ضروری است. بسیاری از ناهنجاریها و گرههای زندگی ما، ناشی از بیتوجهی به این معرفت و عدم بهرهگیری از توصیههای خود امامان (علیهمالسلام) است. ما باید به جای جستوجوی راهحلهای غیرمتعارف و خرافی، به سیره و توصیه حضرات معصومین رجوع کنیم. امام زمان(عجلالله تعالی فرجه الشریف) خود بر اموری همچون قرائت زیارت عاشورا، زیارت جامعه کبیره و اقامه نماز شب تأکید ورزیدهاند. بنابراین، ضرورت دارد که با ارتقای سطح معرفت نسبت به جایگاه امامت و عمل به توصیههای اهل بیت(ع)، بستر پذیرش اعمال خود را فراهم آوریم؛ چرا که معرفتِ امام، در حقیقت همان معرفتِ الله است.
