تمرکز کتابخانههای عمومی اصفهان بر کودکان و نوجوانان است
رئیس اداره کتابخانههای عمومی اصفهان با تأکید بر اهمیت ترویج مطالعه از سنین کودکی، از تجهیز تمام کتابخانههای این شهرستان به بخشهای تخصصی کودک و نوجوان خبر داد و گفت: این رویکرد مبتنی بر ایجاد فضاهای شاد و آموزشی و نویدبخش جامعهای کتابخوانتر در دهه آینده است.
به گزارش خبرنگار ایکنا از اصفهان، زهرا احمدی رئیس اداره کتابخانههای عمومی شهرستان اصفهان در نشست خبری «نقش نوین کتابخانهها در توسعه فرهنگی و معرفی خدمات پیشرفته کتابخانهها» که صبح امروز، اول تیرماه در مجتمع فرهنگی، مطبوعاتی و رسانهای اصفهان برگزار شد با تأکید بر نقش رسانهها در معرفی خدمات فرهنگی اظهار کرد: امروز کتابخانهها فقط محل امانت کتاب نیستند، بلکه به فضایی برای تعاملات فرهنگی، تبادل اندیشه و فعالیتهای اجتماعی تبدیل شدهاند.
وی با اشاره به تغییر رویکرد کتابخانهها در سالهای اخیر افزود: در گذشته کتابخانهها بیشتر محلی برای امانت کتاب و مطالعه بودند، اما امروز به پایگاههای فرهنگی تبدیل شدهاند که در آنها برنامههای متنوع فرهنگی، آموزشی و اجتماعی برای گروههای مختلف سنی برگزار میشود.
رئیس اداره کتابخانههای عمومی اصفهان ادامه داد: در حال حاضر، ۱۸ باب کتابخانه نهادی و هشت باب کتابخانه مشارکتی در سطح این شهرستان فعال است. کتابخانههای نهادی در شهرهای اصفهان، بهارستان، قهجاورستان و بعضی روستاها از جمله دستگرد و سروشآباد فعالیت دارند.
وی درباره کتابخانههای مشارکتی گفت: در این نوع کتابخانهها، مکان و نیروی انسانی از سوی دستگاهها یا نهادهای همکار تأمین میشود و نهاد کتابخانههای عمومی کشور خدمات تخصصی و پشتیبانی فرهنگی ارائه میدهد. از جمله این همکاریها میتوان به فعالیت کتابخانههای مشارکتی در مجموعه زندانها و بعضی از مناطق روستایی اشاره کرد.
عضویت بیش از ۱۷ هزار نفر در کتابخانههای عمومی اصفهان
احمدی با بیان اینکه کتابخانههای عمومی بزرگترین شبکه فرهنگی کشور بهشمار میروند، اضافه کرد: در حال حاضر، بیش از ۱۷ هزار عضو فعال و غیرفعال در کتابخانههای عمومی شهرستان اصفهان ثبت شدهاند. مجموع زیربنای کتابخانههای شهرستان نیز بیش از ۱۶ هزار مترمربع است و در این مراکز، ۲۶ سالن مطالعه فعال وجود دارد که همگی در فضای کتابخانهها مستقر هستند و امکاناتی مانند کمد نگهداری وسایل برای اعضا فراهم شده است.
وی درباره منابع موجود نیز بیان کرد: بیش از ۶۴۸ هزار نسخه کتاب در موضوعات گوناگون، شامل کتابهای کودک و نوجوان، منابع مرجع، نشریات و کتابهای کمکدرسی در کتابخانههای شهرستان در دسترس اعضا قرار دارد.
رئیس اداره کتابخانههای عمومی اصفهان با اشاره به برنامههای توسعهای این نهاد گفت: با همکاری شهرداری اصفهان، کتابخانهای جدید در حال احداث است که پیشبینی میشود تا هفته دولت به بهرهبرداری برسد و با افتتاح آن، فضای کتابخانهای شهرستان افزایش خواهد یافت.
وی در پاسخ به پرسشی مبنی بر نبود کتابخانه مرکزی نهاد در اصفهان اظهار کرد: در حال حاضر، برخلاف بسیاری از شهرهای کشور، اصفهان فاقد کتابخانه مرکزی زیر نظر نهاد کتابخانههای عمومی است و کتابخانه مرکزی موجود در این شهر به شهرداری تعلق دارد. کتابخانه ابنمسکویه که محل استقرار ادارهکل نیز در آن قرار دارد، یکی از کتابخانههای شاخص اصفهان شناخته میشود، اما استانداردهای یک کتابخانه مرکزی را ندارد.
احمدی با اشاره به پیگیریهای انجامشده در این زمینه افزود: فرماندار اصفهان در جایگاه رئیس انجمن کتابخانههای عمومی و همچنین مدیرکل کتابخانههای عمومی استان، موضوع احداث کتابخانه مرکزی را با جدیت دنبال میکند و در این خصوص جلسات متعددی برگزار شده است.
وی ادامه داد: در مقطعی پیشنهاد بازسازی کتابخانه خیابان حضرت ولیعصر(عج) و تبدیل آن به کتابخانه مرکزی مطرح شد، اما بهدلیل شلوغی مسیر، محدودیت فضای پارک و دشواری دسترسی، مقرر شد مکان مناسبتری برای این طرح در نظر گرفته شود. براساس برنامهریزیهای انجامشده، قرار است زمینی در نقطهای مناسب با دسترسی مطلوب به وسایل حملونقل عمومی از جمله مترو و با شرایط محیطی بهتر برای احداث کتابخانه مرکزی در نظر گرفته شود و در ماههای آینده نیز جلسهای ویژه در این خصوص برگزار خواهد شد.
خدمات نوین کتابخانهها با هوش مصنوعی
رئیس اداره کتابخانههای عمومی اصفهان به ورود کتابخانهها به حوزه هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت: با توجه به تغییر نیازهای نسل جدید، کتابخانهها دیگر فقط محل امانت کتاب نیستند و باید همگام با فناوری حرکت کنند. در همین راستا، در طول دو ماه گذشته، دورهها و جلسات آموزشی ویژهای برای کتابداران برگزار شده است تا با ظرفیتهای هوش مصنوعی آشنا شوند و بتوانند از این فناوری در ارائه خدمات نوین استفاده کنند.
وی اضافه کرد: از جمله کاربردهای هوش مصنوعی در کتابخانهها میتوان به تولید پادکست، گویاسازی کتابها و ارتقای خدمات فرهنگی و آموزشی اشاره کرد. نهاد کتابخانههای عمومی کشور و ادارهکل استان نیز برنامهریزی و سرمایهگذاری ویژهای در این حوزه در دستور کار دارند.
احمدی همچنین درباره ظرفیت خیران در توسعه کتابخانهها بیان کرد: در جلسه هفته گذشته با حضور فرماندار، موضوع تشکیل مجمع خیران کتابخانهساز و حامی کتابخانهها مطرح شد و مجوزهای اولیه آن نیز از فرمانداری اخذ شده است.
وی تصریح کرد: هدف از تشکیل این مجمع صرفاً جذب منابع مالی نیست، بلکه تلاش میشود از ظرفیت افراد اثرگذار، چهرههای سرشناس و فعالان اجتماعی و اداری برای حمایت از توسعه کتابخانهها و ترویج فرهنگ مطالعه استفاده شود. امیدواریم در ماههای آینده، مجمع خیران کتابخانهساز در شهر اصفهان بهصورت رسمی تشکیل شود و فعالیت خود را آغاز کند.
رئیس اداره کتابخانههای عمومی اصفهان با اشاره به نقش کتابخانهها در ترویج فرهنگ مطالعه در میان نسل جدید گفت: تمرکز ویژهای بر کودکان و نوجوانان داریم، چراکه سرمایهگذاری فرهنگی برای این گروه سنی، نتایج خود را در سالهای آینده نشان خواهد داد.
وی ادامه داد: امروز در تمام کتابخانههای عمومی شهرستان، بخش تخصصی کودک و نوجوان فعال است. تجربه نشان داده که اگر کودکان را از سنین پایین با کتاب و کتابخانه آشنا کنیم، در ۱۰ تا ۱۵ سال آینده جامعهای کتابخوانتر خواهیم داشت.
احمدی افزود: در سالهای گذشته بسیاری از افراد در دوران کودکی آشنایی چندانی با کتابخانه نداشتند، اما اکنون تلاش شده بهترین فضاهای کتابخانهها به کودکان و نوجوانان اختصاص داده شود. در این بخشها فضاسازی مناسب انجام شده و امکاناتی مانند اسباببازیهای فکری، فضای بازی، برنامههای قصهگویی و فعالیتهای متنوع فرهنگی برای کودکان فراهم است.
وی تأکید کرد: کودکان معمولاً همراه والدین خود به کتابخانه مراجعه میکنند و در فضایی شاد و آموزشی با کتاب آشنا میشوند. برنامههایی مانند قصهگویی، نقاشی، مسابقات فرهنگی و همچنین طرح «قصهگویی مادر و کودک» از جمله فعالیتهایی است که در کتابخانهها انجام میشود.
رئیس اداره کتابخانههای عمومی اصفهان با قدردانی از تلاش کتابداران گفت: اجرای این برنامهها حاصل زحمات کتابداران در کتابخانههاست و خوشبختانه استقبال کودکان و نوجوانان از کتابخانهها بسیار خوب بوده است.
کودکان و نوجوانان؛ بیشترین مراجعان کتابخانهها
وی تصریح کرد: آمار مراجعهکنندگان کمتر از ۱۸ سال به کتابخانهها قابل توجه و حتی در بعضی موارد، تعداد مراجعان این گروه سنی از بزرگسالان بیشتر است. این موضوع نشان میدهد که توجه به کودکان و نوجوانان میتواند در آینده به افزایش سرانه مطالعه در جامعه کمک کند.
احمدی همچنین درباره تأمین منابع کتابخانهای بیان کرد: کتابهایی که برای کتابخانهها خریداری میشود، براساس نظر کارشناسان و نیازهای اطلاعاتی اعضا انتخاب میشود. علاوه بر این، نهاد کتابخانههای عمومی کشور نیز بسیاری از کتابهای تازه منتشرشده را در اختیار کتابخانهها قرار میدهد.
وی افزود: کتابخانهها تلاش میکنند منابع خود را بهصورت مستمر بهروز کنند و در بازههای زمانی مختلف، کتابهای جدید در حوزههای گوناگون از جمله علوم اجتماعی، رمان، پزشکی و سایر موضوعات تهیه میشود و در اختیار اعضا قرار میگیرد.
رئیس اداره کتابخانههای عمومی اصفهان تأکید کرد: هدف اصلی این مجموعه، فراهمکردن دسترسی آسان مردم به منابع بهروز و متنوع و همچنین، تقویت فرهنگ مطالعه در میان اقشار مختلف جامعه است. البته بدون همراهی خانوادهها و مدارس، نهاد کتابخانهها بهتنهایی نمیتواند فرهنگ کتابخوانی را در میان کودکان نهادینه کند.
وی ادامه داد: برای تربیت نسل کتابخوان، سه ضلع کتابخانه، خانواده و مدرسه باید در کنار هم قرار گیرند. در همین راستا کتابخانهها با مدارس اطراف خود تعامل دارند و خدمات کتابخانهای را معرفی میکنند. حتی در بعضی از مدارس، «سفیر کتاب» از میان دانشآموزان انتخاب میشود تا ارتباط میان مدرسه و کتابخانه تقویت شود.
احمدی اضافه کرد: از مدارس دعوت میکنیم تا دانشآموزان را برای بازدید به کتابخانه بیاورند. در این بازدیدها علاوه بر معرفی بخشهای گوناگون، مسابقات فرهنگی برگزار و جوایزی نیز به دانشآموزان اهدا میشود تا انگیزه حضور در کتابخانه افزایش یابد.
سامانه یکپارچه «سامان» برای خدمات غیرحضوری
وی با اشاره به راهاندازی سامانه یکپارچه نهاد کتابخانههای عمومی کشور با عنوان «سامان» گفت: علاقهمندان میتوانند از طریق سامانه samanpl.ir بدون مراجعه حضوری ثبتنام اولیه انجام دهند، کتاب مورد نظر خود را جستوجو و حتی رزرو کنند. این سامانه به کاربران نشان میدهد، کتاب مورد نظر در کدام کتابخانه موجود است و اعضا میتوانند از طریق تلفن همراه خود آن را رزرو و سپس برای دریافت کتاب به کتابخانه مراجعه کنند. این اقدام با توجه به استفاده گسترده مردم از تلفنهای همراه طراحی شده است.
رئیس اداره کتابخانههای عمومی اصفهان اظهار کرد: هر مدرسهای که درخواست همکاری داشته باشد، نزدیکترین کتابخانه برای تعامل معرفی میشود و آمادگی کامل برای برگزاری تورهای بازدید دانشآموزی وجود دارد.
وی به فعالیت بخش نابینایان در کتابخانه ولیعصر(عج) اصفهان اشاره کرد و گفت: این بخش یکی از فعالترین و مجهزترین مراکز خدماترسانی به نابینایان در استان محسوب میشود. در حال حاضر، حدود ۲۵ هزار عنوان کتاب گویا در این مجموعه موجود است و بیش از سه هزار عنوان نیز به همت همکاران کتابخانه گویاسازی شده است. حتی از سایر استانها نیز برای دریافت کتابهای گویا با این مرکز تماس گرفته میشود. نابینایان میتوانند با مراجعه به این بخش از خدمات امانت کتاب گویا بهرهمند شوند.
احمدی با اشاره به گسترش استفاده از فضای مجازی تصریح کرد: در ابتدا نگرانیهایی وجود داشت که فضای مجازی به رقیب کتابخانهها تبدیل شود، اما اکنون تلاش شده این فضا به مکمل فعالیتهای فرهنگی تبدیل شود. تولید پادکستهای معرفی کتاب و برنامههای فرهنگی از جمله اقداماتی است که در این راستا انجام شده است. برنامه «کتاب، راه زندگی» نیز هر هفته از رادیو اصفهان پخش میشود و لینک آن از طریق شبکههای اجتماعی در اختیار علاقهمندان قرار میگیرد.
وی تأکید کرد: تمرکز اصلی کتابخانههای عمومی شهرستان اصفهان بر کودکان و نوجوانان است، چراکه این گروه آیندهسازان جامعه هستند و سرمایهگذاری فرهنگی برای این سنین، آثار ماندگاری در سالهای آینده خواهد داشت.
شرایط عضویت و خدمات کتابخانههای عمومی اصفهان
رئیس اداره کتابخانههای عمومی اصفهان از ارائه خدمات متنوع به اعضا و تسهیل شرایط عضویت در کتابخانههای عمومی خبر داد و گفت: هدف اصلی ما فراهمکردن دسترسی آسان مردم به خدمات فرهنگی و تحقق عدالت فرهنگی در جامعه است.
وی با اشاره به ساعات فعالیت کتابخانهها افزود: کتابخانههای عمومی شهرستان در روزهای پنجشنبه از ساعت ۸ تا ۱۳ فعال هستند و پس از آن تعطیل میشوند.
احمدی در خصوص شرایط عضویت در کتابخانهها اظهار کرد: عضویت در کتابخانههای عمومی در دو سطح تعریف شده است. در سطح نخست، افراد میتوانند بهصورت کاملاً رایگان عضو شوند و از خدمات پایه مانند امانت دو جلد کتاب، مطالعه نشریات و شرکت در برنامههای فرهنگی استفاده کنند.
وی ادامه داد: در سطح دوم، اعضا با پرداخت حق عضویت سالانه ۲۰۰ هزار تومان میتوانند از خدمات کامل کتابخانهها بهرهمند شوند؛ از جمله استفاده از سالنهای مطالعه و امانت پنج جلد کتاب در هر نوبت که امکان تمدید آن نیز وجود دارد.
رئیس اداره کتابخانههای عمومی اصفهان همچنین به تسهیلات در نظر گرفتهشده برای بعضی از گروهها اشاره کرد و گفت: عضویت برای دهکهای اقتصادی یک تا سه رایگان است. همچنین، کودکان کمتر از هشت سال و افراد بیشتر از ۶۵ سال با تخفیف نیمبها عضو میشوند و خانواده شهدا و جانبازان نیز بهصورت رایگان در کتابخانهها عضویت خواهند داشت. برای مددجویان نهادهایی مانند کمیته امداد و بهزیستی نیز تسهیلات ویژهای در نظر گرفته شده و در موارد خاص حتی با استفاده از کدهای حمایتی، امکان عضویت رایگان برای متقاضیان فراهم است.
وی با بیان اینکه کتابخانهها آماده دریافت کتابهای اهدایی هستند، اضافه کرد: کتابخانههای عمومی امکان امانت گرفتن کتاب از افراد را ندارند، زیرا کتابها باید مراحل فنی از جمله ثبت، برچسبگذاری و آمادهسازی برای قرار گرفتن در قفسهها را طی کنند. در صورتی که شهروندان تمایل داشته باشند، میتوانند کتابهای خود را به کتابخانهها اهدا کنند تا پس از ثبت و ساماندهی در اختیار عموم قرار گیرد. در پارهای موارد نیز مجموعههای ارزشمند کتاب به کتابخانهها اهدا و در بخشهای مشخص نگهداری شده و در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.
احمدی تأکید کرد: تلاش اداره کتابخانههای عمومی شهرستان اصفهان بر آن است که با گسترش خدمات و تسهیل شرایط عضویت، زمینه دسترسی هرچه بیشتر شهروندان به منابع فرهنگی و کتاب فراهم شود.
وی از اجرای برنامههای فرهنگی و آموزشی متنوع در کتابخانههای شهرستان اصفهان خبر داد و افزود: کتابخانهها امروز فقط محل امانت کتاب نیستند، بلکه به پایگاههای فعال فرهنگی در سطح محلات تبدیل شدهاند. در طول سال و متناسب با مناسبتهای ملی و مذهبی، جشنها، بزرگداشتها و برنامههای فرهنگی متعددی در کتابخانههای عمومی شهرستان برگزار میشود.
رئیس اداره کتابخانههای عمومی اصفهان ادامه داد: یکی از مهمترین فعالیتهای فرهنگی کتابخانهها، برگزاری محافل ادبی با محوریت کتاب است. در این محافل از استادان و فعالان حوزه ادبیات دعوت میشود تا در کنار اعضای کتابخانه به بررسی آثار ادبی بپردازند.
وی اضافه کرد: در بعضی از کتابخانهها برنامههای هفتگی حافظخوانی، شاهنامهخوانی و مثنویخوانی برگزار میشود و علاقهمندان میتوانند در این نشستها شرکت کنند. همچنین، محافل قرآنی ویژه کودکان و نوجوانان نیز در کتابخانهها برگزار میشود. برگزاری کارگاههای نقاشی، خوشنویسی، مسابقات فرهنگی و نشستهای کتابخوان نیز از دیگر فعالیتهای مستمر کتابخانههاست. در نشستهای کتابخوان، اعضا کتابی را مطالعه و در جمع معرفی و خلاصهای از آن ارائه میکنند. در بعضی از مدارس نیز با همکاری کتابخانهها، نشستهای کتابخوان برگزار میشود تا دانشآموزان بیشتر با فرهنگ مطالعه آشنا شوند. همچنین، جلسات رونمایی کتاب و نشستهای مطالعاتی نیز در کتابخانهها برگزار میشود.
احمدی با اشاره به ارائه خدمات مشاورهای در کتابخانهها گفت: با توجه به هزینه زیاد خدمات مشاوره، با همکاری کمیته امداد برنامهای اجرا شده که براساس آن مشاوران در زمانهای مشخص در کتابخانهها حضور پیدا میکنند و اعضا میتوانند با ثبتنام قبلی از خدمات مشاوره رایگان استفاده کنند.
وی در پایان تأکید کرد: هدف از اجرای این برنامهها، تبدیل کتابخانهها به مراکز فعال فرهنگی و اجتماعی در سطح جامعه و ایجاد فضایی برای تعامل فرهنگی، یادگیری و ترویج فرهنگ مطالعه در میان اقشار مختلف مردم است.
درخشش کتابخانههای عمومی اصفهان در جام باشگاههای کتابخوانی نوجوانان
در ادامه مریم نجفی شیرازی کارشناس امور اداری و مالی اداره کتابخانههای عمومی شهرستان اصفهان از موفقیتهای مستمر کتابخانههای نهادی این شهرستان در برگزاری جام باشگاههای کتابخوانی خبر داد و بر نقش فعال نوجوانان در این رویداد تأکید کرد.
وی با اشاره به فعالیت باشگاههای کتابخوانی در کتابخانههای عمومی گفت: این طرح با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بهصورت سالانه برگزار میشود و کتابخانههای نهادی شهرستان اصفهان بارها موفق شدهاند رتبههای برتر را در این رقابتها بهدست آورند.
کارشناس اداره کتابخانههای عمومی اصفهان افزود: کسب این موفقیتها حاصل تلاش و پیگیری همکاران ما در کتابخانههاست که با برنامهریزی دقیق، نوجوانان را به محیطهای کتابخانهای جذب میکنند و فرهنگ مطالعه و نقد کتاب را در میان آنها ترویج میدهند.
وی درباره نحوه اجرای این طرح بیان کرد: در جام باشگاههای کتابخوانی، نوجوانان ابتدا با راهنمایی کتابداران، کتابهای مورد نظر خود را انتخاب میکنند. در ادامه، کتابها با تخفیفهای ویژه (تا ۷۰ درصد) برای اعضا تهیه میشود که این موضوع نقش مؤثری در افزایش دسترسی به منابع مطالعاتی دارد.
نجفی گفت: پس از مطالعه کتابها، جلسات بحث، تبادل نظر و نقد برگزار میشود و نوجوانان دیدگاههای خود را درباره آثار مطرح میکنند. در نهایت، مرحله مسابقه برگزار میشود که داوری آن برعهده کتابداران متخصص کتابخانههاست. این فرآیند علاوه بر افزایش دانش، مهارتهای تفکر انتقادی و فن بیان نوجوانان را نیز تقویت میکند.
انتهای پیام
