تخت فولاد؛ سرمایه کمنظیر جهان تشیع در نگاه رهبر شهید انقلاب
یک مدرس و پژوهشگر تاریخ گفت: بخش مهمی از بیانات و پیامهای رهبر شهید انقلاب درباره شخصیتهای مدفون در تخت فولاد، نشاندهنده نگاه عمیق ایشان به جایگاه علمی، فرهنگی و معنوی این آرامستان تاریخی است؛ بهگونهای که حوزه علمیه اصفهان و خاندانهای بزرگ علمی آن را از سرمایههای کمنظیر جهان تشیع معرفی کردهاند.
به گزارش خبرنگار ایکنا از اصفهان، ویژهبرنامه «دلنواز» با محوریت گردشگری تجلی مشاهیر تخت فولاد در کلام رهبر شهید انقلاب، عصر پنجشنبه، ۱۸ تیرماه با روایتگری حجتالاسلام امیرحسن مظفریزاد در بقعه تاریخی بابا رکنالدین برگزار شد.
در این تور گردشگری، مظفریزاد با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب، شخصیتهای مدفون در تخت فولاد و حوزه علمیه اصفهان را از برجستهترین سرمایههای علمی جهان تشیع میدانستند و بخش مهم و قابل توجهی از سخنان ایشان درباره تخت فولاد، به معرفی این بزرگان و صدور پیام بهمناسبت شهادت یا وفات آنها اختصاص دارد، اظهار کرد: بلندترین پیام ایشان درباره مرحوم علیاکبر پرورش است که در دوران پیروزی انقلاب و بعد از آن، شخصیتی اثرگذار بود. مرحوم پرورش یکی از شخصیتهای ویژه اصفهان در دوران بعد از انقلاب بهشمار میرفت.
وی افزود: البته نباید تصور کرد، افرادی که در بیانات رهبر شهید انقلاب مورد توجه قرار نگرفتهاند، کماهمیت و کوچک هستند؛ چراکه ایشان با توجه به موقعیتهای زمانی، مکانی و موضوعی درباره شخصیتها سخن گفتند یا پیام فرستادند. رهبر شهید انقلاب با حیرت و تعجب از حوزه علمیه اصفهان یاد میکردند و معتقد بودند، جایی مانند اصفهان سراغ ندارند که علاوه بر شخصیتهای بزرگ علمی، خاندانهای علمی بزرگ داشته باشد.
این مدرس و پژوهشگر تاریخ تصریح کرد: در اصفهان خاندانهای فراوانی زندگی میکردند که نسل به نسل، روحانی و عالم بودند؛ از جمله خاندان کلباسی و در رأس این خاندانها، خاندان نجفی قرار دارد که محمدتقی رازی، مدفون در تکیه مادر شاهزاده، جد اعلای ایشان است. به بیان رهبر شهید انقلاب، کتاب رازی در باب اصول فقه بیمانند است.
وی ادامه داد: کتاب معروف محمدتقی رازی، «هدایةالمسترشدین» نام دارد و وی بهواسطه این کتاب، به «صاحب حاشیه» شهرت یافته است. بزرگانی مانند شیخ انصاری میگویند، بعد از این کتاب، مطالب جدید دیگری نمیتوان یافت و هر مطلبی شرح مطالب این کتاب به حساب میآید. محمدرضا نجفی نیز یکی از شخصیتهای همین خاندان است که مورد توجه رهبر شهید انقلاب قرار گرفت، بهطوری که فرمودند: «محمدرضا نجفی به آقا رضای اصفهانی معروف بوده. امام خمینی(ره) نزد ایشان تحصیل کرده است.» به این ترتیب، رهبر شهید انقلاب شاگرد باواسطه ایشان بهشمار میرفتند.
مظفریزاد بیان کرد: شاگردی باواسطه به معنای یادگرفتن علمی بهوسیله یکی از شاگران یک استاد است. امام خمینی(ره) کتاب مکاسب استاد خود، محمدرضا نجفی را تلخیص کرد و اولین روایتی که در کتاب «چهل حدیث» نقل میکنند، از طریق ایشان نقل کردهاند. رهبر شهید انقلاب همچنین شاگرد باواسطه آیتالله سیدمحمدجواد حسینآبادی نیز بود که در تکیه مادر شاهزاده مدفون است. ایشان پدر آیتالله شاهآبادی، استاد عرفان امام خمینی(ره) بود.
وی با اشاره به المانهای هنری تکیه مادر شاهزاده، از استادانی چون مسکین و جلالی یاد کرد که شاعر و خطاط بودند و تصریح کرد: به گفته رهبر شهید انقلاب، تا زمانی که موفق نشویم در عرصه هنر فعالیتهای مؤثر داشته باشیم، در خصوص تأثیرگذاری بر عموم مردم و جامعه، کاری از پیش نمیبریم.
عظمت آقا حسین خوانساری در کلام رهبر شهید انقلاب
این مدرس و پژوهشگر تاریخ گفت: تکیه خوانساری یکی از تکایای مهم تخت فولاد و محل دفن آقا حسین خوانساری است که به گفته رهبر شهید انقلاب، اگر هیچچیزی از ایشان باقی نمانده بود، سخنان دیگر بزرگان درباره ایشان کفایت میکرد. اگر کسی عظمت استاد مرحوم وحید بهبهانی را بداند، میتواند عظمت آقا حسین خوانساری را نیز بفهمد؛ چراکه استاد بهبهانی به شیخ خوانساری لقب محقق داده بود. از سوی دیگر، شیخ مرتضی انصاری که هر مرجع تقلیدی بدون مطالعه آثار ایشان نمیتواند به درجه اجتهاد برسد، آقا حسین خوانساری را «استاد الکلّ فی الکلّ» لقب داده است.
وی افزود: در کلام رهبر شهید انقلاب، آقا حسین خوانساری و فرزندش، حکیم، فقیه، اصولی، متکلم، ریاضیدان، محدث و ادیب بزرگی بودند. بنابراین، بخش قابل توجهی از عظمت اصفهان و تخت فولاد به آقا حسین خوانساری و فرزندش، آقا جمال خوانساری بازمیگردد. آنچه درباره آقا جمال به چشم رهبر شهید انقلاب آمد، توجه ایشان به عوام جامعه بود؛ بهطوری که کتاب «کلثوم ننه» را در روزگاری که نگارش کتاب به زبان عربی رایج بود، به زبان فارسی درباره خرافات رایج در میان عوام بهصورت طنز نوشت.
مظفریزاد ادامه داد: در تکیه بیدآبادی میتوان به آقا محمد بیدآبادی اشاره کرد که در سختترین شرایط اصفهان که افغانها به این شهر حمله کرده بودند، تمامی ثروت خانوادگی خود را صرف مردم کرد؛ بهطوری که همراه خانوادهاش تا شش ماه زردک میخوردند و ثروت خود را بین مستمندان تقسیم کردند. نکته مهم درباره مرحوم بیدآبادی، پیوند علوم با یکدیگر است. به این ترتیب، فقه و اصول همراه با مسلک عرفانی را میتوان با مرحوم بیدآبادی شناخت. از این پس، عالمان عرفان ایران، وامدار این مسلک هستند.
وی اضافه کرد: استاد آقا محمد بیدآبادی که مورد توجه رهبر شهید انقلاب هم قرار گرفت، ملااسماعیل خواجویی، از فلاسفه بزرگ بود. ایشان فرمودند ملااسماعیل خواجویی با وجود جایگاه علمی والا، جرئت تدریس فلسفه را به خود نداد؛ ولی شاگردان او مانند مرحوم بیدآبادی و دیگران مسلک فلسفیاش را ادامه دادند. در بیان رهبر شهید انقلاب، ملااسماعیل خواجویی، شاگرد باواسطه ملاصدراست. در نهایت، مرحوم بیدآبادی فلسفه اشراقی، مشایی و صدرایی را در اصفهان زنده نگه داشت.
این مدرس و پژوهشگر تاریخ تأکید کرد: آیتالله محمود مفید نیز در تکیه بیدآبادی مدفون است. او شخصیتی فقیه، فیلسوف و اصولی فاخر بود که آیتاللهالعظمی حسین مظاهری مدتی را نزد ایشان به کسب علم پرداختند و درباره استاد خود گفتهاند: «استاد ما فقیرانه زندگی میکرد و وقتی علت آن را با وجود جایگاه ایشان پرسیدیم، فرمودند: اگر نام انسان در دفتر سربازان امام زمان(عج) ثبت شود، دیگر نه غم دنیا دارد و نه غم آخرت.» رهبر شهید انقلاب در تاریخ هشتم آبانماه سال ۱۳۸۰ با طلاب اصفهان دیدار کردند که سخنان ایشان درباره عالمان و حوزههای علمیه اصفهان بسیار جالب است.
زندگی و تحصیل رهبر شهید انقلاب در اصفهان
وی با بیان اینکه رهبر شهید امت در سالهای ۱۳۳۷ و ۱۳۳۸ در اصفهان زندگی میکردند، گفت: ایشان صبحها در درس اصول فقه آیتالله سیدمحمدرضا خراسانی در زیر گنبد مدرسه چهارباغ و عصرها در درس فلسفه آیتالله محمود مفید، در ایوان روبهرویی مدرسه چهارباغ شرکت میکردند که هر دوی این افراد در تخت فولاد به خاک سپرده شدهاند. همچنین، حضرت آیتاللهالعظمی شهید سیدعلی خامنهای شاگرد باواسطه ابوالمعالی کلباسی بود. علاوه بر این، آیتاللهالعظمی بروجردی به سبب شاگردی ابوالمعالی کلباسی در علم رجال فوقالعاده بود و درس ایشان را مانند کلاس درس انبیا توصیف میکرد.
مظفریزاد ادامه داد: رهبر شهید انقلاب در همان روز دیدار با طلاب در اصفهان، خطاب به بانوان طلبه درباره بانو مجتهده امین بیان کردند: «شما وامدار حوزهای هستید که شخصیتی همچون بانو امین که مجتهد و فیلسوف بود، در آن تربیت یافته است.» اجتهاد بانو امین در اصفهان بسیار مطرح میشود؛ ولی فیلسوفبودن ایشان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. اشاره رهبر شهید انقلاب به این جنبه از شخصیت بانو امین، خاستگاه فلسفی حوزه علمیه اصفهان را هم مورد توجه قرار میدهد؛ چراکه غیر از ایشان، بانوان دیگری که به مقام اجتهاد رسیدند، مانند دختران محمدتقی و محمدباقر مجلسی، فیلسوفبودن درباره آنها مطرح نشده و فقط بر مجتهد بودنشان تأکید شده است.
وی اضافه کرد: آنچه از رهبر شهید انقلاب درباره امام زمان(عج) مورد تأکید قرار گرفته و تجلی آن را میتوان در تکیه صاحب روضات مشاهده کرد، حاضربودن حضرت ولیعصر(عج) است. ایشان در سخنرانیهای خود بر امام حی و حاضر تأکید داشتند که در میان ما زندگی میکنند. همچنین، انتظار عملی را بالاترین اعمال میدانستند.
این مدرس و پژوهشگر تاریخ اظهار کرد: انتظار فقط جنبه احساسی ندارد، بلکه باید عملی نیز باشد؛ افراد باید خود را برای رزم و دوران ظهور امام زمان(عج) آماده کنند. مرحوم کشیکچی در کنار حضرت ولیعصر(عج) بود و خدمت میکرد. به این ترتیب، خدمت به حضرت مهدی(عج) فقط ویژه دوران ظهور نیست؛ اگر کسی آماده ظهور حضرت باشد، امام زمان(عج) او را فرامیخوانند.
وی در بخش پایانی این تور گردشگری، خاندان چهارسوقیها را یکی از فاخرترین و بزرگترین خاندانهای اصفهان معرفی کرد که جد آنان در تکیه مادر شاهزاده مدفون است و گفت: آیتالله سیدمحمدباقر چهارسوقی کتابی با عنوان «روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات» دارد که چنان در عرصه رجالشناسی معتبر و ارزشمند است که خاندان چهارسوقی بعد از نگارش این کتاب، به خاندان روضاتیها معروف شدند. در سال ۱۳۹۱ یکی از نوادگان آیتالله سیدمحمدباقر چهارسوقی نیز در این مکان دفن شد که آیتالله سیدمحمدعلی روضاتی نام داشت و رهبر شهید انقلاب بعد از فوت ایشان، پیامی صادر و از او با تعبیر کتابشناس و رجالشناسی بزرگ یاد کردند.
