لزوم توسعه ارتباط علمی و فرهنگی با هند

به گزارَش ایکنا، حیدررضا ضابط، کارشناس امور علمی و فرهنگی نمایندگی مقام معظم رهبری در هند در نشست علمی «چشم‌انداز مطالعات بنیاد پژوهش‌های اسلامی در هند» که به همت پژوهشکده امام رضا (ع) برگزار شد، گفت: روابط دو کشور صرفاً یک رابطه جغرافیایی نیست، بلکه پیوندی است که در بسترهای تمدنی، ادبی و زبان‌شناختی ریشه دوانده است. این تعاملات که از دوران پیش از اسلام و با مهاجرت‌های تاریخی زرتشتیان آغاز شد، در دوران غزنویان به اوج خود رسید و با ورود ادبیات و شعر پارسی به شبه‌قاره، نهادینه شد.

وی با اشاره به فراز و نشیب‌های تاریخی، به‌ویژه در دوران‌های پرچالش دهلی، افزود: هند همواره برای ما یک کالای استراتژیک فرهنگی بوده است. چنان‌که استاد گلچین معانی در اثر ماندگار «با کاروان هند» به زیبایی ترسیم کرده‌اند، ادبیات و فرهنگ فارسی در هند نه یک عنصر بیگانه که بخشی از هویت اصیل آن منطقه شده است. دوران صفویان نیز نقطه عطفی در گسترش و تثبیت زبان فارسی در دربارها و محافل علمی هند بود که میراث آن همچنان در نسخه‌های خطی و کتیبه‌های تاریخی آن دیار هویداست.

ضابط با تأکید بر ظرفیت جمعیتی بیش از ۱.۵ میلیاردی هند، اظهار کرد: ما با یک بازار عظیم نخبگانی روبه‌رو هستیم. برای اثرگذاری در این فضای گسترده، نیازمند طراحی نقشه‌های راه درازمدت هستیم. تعامل با دانشگاه‌های تراز اول هند، از جمله دانشگاه جواهر لعل نهرو(JNU) به عنوان قطب اصلی علوم انسانی در هند، می‌تواند بستری برای تبادلات علمی میان‌رشته‌ای فراهم کند. برگزاری نشست‌های مشترک میان پژوهشگران ایرانی و نخبگان هندی، نه تنها به تولید علم کمک می‌کند، بلکه باعث احیای میراث مشترک دو تمدن خواهد شد.

ضابط با بیان اینکه در کشور هند عبادت‌خانه‌ها و مراکز مذهبی متعددی وجود دارند که کارکردی فراتر از محل نیایش دارند، افزود: این مراکز به عنوان کانون‌های تربیت فکری و فقهی عمل می‌کنند. نحوه پاسخگویی به مسائل شرعی، آموزش احکام عملی و نحوه محاسبه خمس در این مراکز، نیازمند چارچوب‌های دقیق علمی و اجتهادی است. خوشبختانه در سال‌های اخیر، فعالیت‌های بنیاد پژوهش‌های اسلامی در این حوزه چشمگیر بوده است.

وی با اشاره به ارسال ۵۰۰ دوره کامل «الجامع فی الفقه» به دانشگاه جعفری هند در شهر سیپور گفت: این اقدام علمی، یک گام راهبردی برای ارائه الگوی اصیل تشیع در هند است. دانشگاه جعفری به عنوان یک مؤسسه تخصصی علوم اسلامی، فضایی است که در آن فقه مذاهب حنفی، شافعی و امامیه اثنی‌عشری در کنار یکدیگر تدریس می‌شوند. اکثریت دانش‌پژوهان این مرکز را پیروان مذهب حنفی تشکیل می‌دهند لذا ارائه متون فقهی متقن و استدلالی از سوی بنیاد پژوهش‌های اسلامی، به غنای گفت‌وگوی علمی بین‌ مذاهب کمک شایانی کرده است.

رضا نقدی، مدیر پژوهشکده امام رضا(ع) و دبیر نشست هم در جمع‌بندی مباحث تأکید کرد که هدف نهایی این گفت‌وگوها، فراتر از یک نشست علمی ساده، ایجاد یک شبکه منسجم از پژوهشگران ایرانی و هندی است.

وی افزود: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی آمادگی دارد تا با تعریف پروژه‌های مشترک و بلندمدت، خلأهای مطالعاتی موجود در زمینه علوم انسانی و اسلامی در شبه‌قاره را پر کند و مسیر رفت‌ و آمد علمی را برای محققان دو کشور هموارتر سازد.