مدیر مؤسسه علمی تحقیقی مکتب نرجس مطرح کرد
اربعین؛ رسانهای برای نشان دادن چهره رحمانی اسلام
منورالسادات شایستهخو گفت: اربعین یک رسانه بیپایان است که بدون فیلتر و واسطه، چهره رحمانی اسلام را نشان میدهد. یک غیرمسلمان در اربعین میبیند که چگونه عشق به یک امام میتواند مرزهای جغرافیایی، زبانی و طبقاتی را بردارد و تمدنی بر پایه عدالتخواهی و ایثار بسازد.
منورالسادات شایستهخو، مدیر مؤسسه علمی تحقیقی مکتب نرجس در گفتوگو با ایکنا از خراسانرضوی در خصوص اجتماع عظیم اربعین اظهار کرد: اربعین با صحنههای خدمت بیچشمداشت، همزیستی مسالمتآمیز و اشکهای همدلی، پیام رحمت للعالمین را به زبان رفتار و نه گفتار، پخش میکند و این اجتماع عظیم، محصول خبری و تصویری برای هزاران خبرنگار خارجی است که خود روایتگر را مجبور به انعکاس حقیقت میکند.وی مهمترین پیام اربعین برای مخاطب غیرمسلمان را امکان زیستن با کرامت انسانی فارغ از نژاد، دین و ملیت دانست و بیان کرد: یک غیرمسلمان در اربعین میبیند که چگونه عشق به یک امام میتواند مرزهای جغرافیایی، زبانی و طبقاتی را بردارد و تمدنی بر پایه عدالتخواهی و ایثار بسازد و نه بر پایه ثروت یا قدرت که این پاسخ عملی به این پرسش که آیا دین میتواند برای بشر امروز امیدآفرین باشد، است.
شایستهخو درباره تفاوت اربعین دینی با اربعین تمدنی و اجتماعی تصریح کرد: اصطلاح اربعین تمدنی در سالهای اخیر و در گفتمان اندیشمندان و مراکز علمی و حوزوی ایران شکلگرفته است، این مفهوم نگاهی فراتر از ابعاد مناسکی و عبادی به رویداد اربعین دارد و آن را بهعنوان یک ابرپروژه تمدنی معرفی میکند که میتواند الگویی برای تمدنی نوین براساس ارزشهای اسلامی ارائه دهد.
وی ریشه اصلی این اصطلاح را در گفتمان تمدن نوین اسلامی دانست و گفت: در این نگاه اربعین بهعنوان یک رویداد عظیم میلیونی، بستری برای تحقق آن تمدن محسوب میشود. رهبر شهید در بیاناتی فرمودند: این راهپیمایی میتواند یک وسیله گویا برای تحقق تمدن عظیم اسلامی باشد که این اندیشه به سرعت در میان پژوهشگران، حوزههای علمیه و دانشگاهها نهادینه شد، بهگونهای که امروز شاهد برگزاری همایشهایی با عنوان اربعین و تمدن نوین اسلامی و نشستهای تخصصی مانند اربعین تمدنی، راهبردها و راهبریها هستیم.
مدیر مؤسسه علمی تحقیقی مکتب نرجس درباره تفاوت اربعین تمدنی با اربعین دینی بیان کرد: در نگاه دینی اربعین عمدتاً یک آیین عزاداری، زیارت و مناسکی برای زیارت به امام حسین(ع) است، اما در نگاه تمدنی اربعین بهمثابه یک نظام اجتماعی و فرهنگی در حال تکوین دیده میشود که میتواند الگویی برای زیست جمعی ارائه دهد. برخی صاحبنظران حتی معتقدند که ابعاد آن فراتر از تمدنهای مرسوم بشری است و نظام مناسبات انسانی خاصی را رقم میزند که در آن آرامش در متن قرار دارد و رنج به آرامش تبدیل میشود. پژوهشها نشان میدهد که ظرفیتهای تمدنی اربعین بر پایه چند مؤلفه کلیدی وحدت امت اسلامی، مردمیسازی و الفت، گفتمان ضد ظلم و استکبار شکل میگیرد که میتواند سنگ بنای یک تمدن نوین باشد.
شایستهخو با بیان اینکه بزرگترین دستاورد تمدنی اربعین نمایش وحدت عملی مسلمانان از اقوام و مذاهب مختلف است که میتواند به همگرایی جهان اسلام بیانجامد، ادامه داد: این رویداد با تکیه بر مشارکت و خدمترسانی خودجوش مردم، الگویی از حکمرانی مردمی را به نمایش میگذارد و الفت فرهنگی و تمدنی را تقویت میکند، علاوه بر این اربعین یادآور قیام عاشورا و مبارزه با ظلم است و این گفتمان میتواند پایه تمدنی باشد که در برابر نظام سلطه میایستد. اصطلاح اربعین تمدنی تلاشی برای تبیین ظرفیتهای عظیم اجتماعی، فرهنگی و سیاسی این گردهمایی بزرگ و تبدیل آن از یک آیین مذهبی به پیشرانی برای تمدنسازی نوین اسلامی است.
مدیر مؤسسه علمی تحقیقی مکتب نرجس اربعین را میدان مشترک شیعه و سنی دانست و افزود: در طول مسیر گروههای سنیمذهب عراق و حتی مسیحیان، موکبدار و خادم زائران هستند که این همزیستی وحدت عملی را جایگزین اختلافات کلامی میکند. برای ملتهای منطقه (از پاکستان تا لبنان)، اربعین نماد اتحاد در برابر استکبار و قدرتهای سلطهگر است.
وی درباره مؤلفههای تبدیل اربعین به بزرگترین اجتماع مردمی جهان گفت: سهولت هزینه و وجود موکبهای رایگان، امنیت معنوی و بیخطر بودن مسیر برای زن و مرد و پیر و جوان، همافزایی عاطفی و حس عزت و تعلق به یک امت واحد، تکرار سالانه و تبدیل آن به آیین تثبیتشده و نبود تشریفات بهطوری که همه بهصورت خودجوش نقش دارند از مؤلفههای تبدیل اربعین به بزرگترین اجتماع مردمی جهان بهشمار میرود. اربعین یک رسانه بیپایان است که بدون فیلتر و واسطه چهره رحمانی اسلام را نشان میدهد.
مدیر مؤسسه علمی تحقیقی مکتب نرجس با اشاره به نقش محبت، ایثار و خدمترسانی در فرهنگ اربعین بیان کرد: این سه مولفه، سرمایه اجتماعی اربعین را شکل دادهاند، بهطوری که ایثار و بذل جان و مال در مسیر کربلا، بازتاب هزاران زینب(س) در موکبها است که خدمت به زائر را عبادت میدانند. این فرهنگ، خودخواهی را برمیچیند و ما را جایگزین من میکند، بهگونهای که زائر نه یک مصرفکننده که یک عامل تولید امید در مسیر است.
وی با اشاره به اهمیت انتقال پیام امام حسین(ع) به نسل جوان افزود: نسل جوان امروز تشنه صداقت و شور است. اربعین با زبان راهپیمایی نمادین و نه سخنرانی خشک، به آنان میگوید: حسین(ع) یعنی نه گفتن به ظلم، حتی اگر تنها بمانی. همچنین، فضای مجازی و تولید محتوا توسط خود جوانان (با کلیپهای کوتاه، موشنگرافی و پادکست) موجب شده تا مفاهیم عمیق عاشورا در بستر رسانههای نوین با جذابیت بازتولید شود. ظرفیتهای ناشناخته اربعین در رسانه، هنر و فرهنگ نیز اهمیت دارد.
مدیر مؤسسه علمی تحقیقی مکتب نرجس در پایان گفت: در هنر هم باید آثار سینمایی با ژانر مستند اجتماعی نه صرفاً مذهبی که به معجزه همدلی در میان بحرانهای اقتصادی میپردازد، خلق شود، در فرهنگ نیز باید به الگوی گردشگری معنوی که میتواند با اکوتوریسم و بومگردی در مسیر کربلا تلفیق و بستههای فرهنگی برای غیرمسلمانان طراحی شود، مورد توجه قرار بگیرد.
انتهای پیام 
