«حلال» متن زندگی و «حرام» خط قرمز آن است
یک عضو مجلس خبرگان رهبری با تأکید بر ضرورت تأسیس و توسعه «فقه حلال» در حوزههای علمیه گفت: اصل در زندگی بر حلیت است و «حرام» باید در جایگاه خط قرمزهای استثنایی بماند؛ ازاینرو نباید دایره محرمات چنان گسترش یابد که زیست دینی دشوار و غیرقابل اجرا شود.
آیتالله احمد مبلغی، نماینده جمهوری اسلامی ایران در مجمع جهانی فقه اسلامی و عضو مجلس خبرگان رهبری، در سخنانی با تأکید بر ضرورت بازتعریف و توسعه «فقه حلال» در حوزههای علمیه، تصریح کرد: حلال، بستر اصلی زندگی انسان و حرام، تنها خط قرمزهای محدودکننده آن است و نباید دایره حرمتها بهگونهای گسترش یابد که زندگی دینی را دشوار و غیرقابل اجرا کند.
وی با اشاره به خلأ یک نظام جامع در تقسیمبندی موضوعات حلال در فقه، این مسئله را مانعی برای ریلگذاری علمی، برنامهریزی اجتماعی و طراحی نظاممند در فقه دانست و بر ضرورت ارائه یک ساختار منسجم و قابل توسعه در این حوزه تأکید کرد.
مبلغی با بیان اینکه حلال یک حکم تشریعی الهی است، توضیح داد که این مفهوم در قلمرو اعتبار شرعی قرار دارد و باید در چارچوب حاکمیت الهی فهم شود. توسعه فهم موضوعات حلال، زمینه تحقق جامعیت شریعت و حضور دین در همه ساحتهای زندگی انسانی را فراهم میکند.
وی نخستین دسته از موضوعات حلال را پدیدههای تکوینی بدون شرط دانست؛ مانند آب، هوا، زمین و سایر نعمتهای طبیعی که در حالت اولیه خود پاک و حلالاند. مفهوم «طیبات» در قرآن نباید صرفاً به خوراکیها محدود شود، بلکه شامل هر امر پاک و سازنده در زندگی انسانی است.
در ادامه، گوشت حیوانات حلالگوشت در صورت تحقق شرایط شرعی، نمونهای از موضوعات تکوینی مشروط معرفی شد که حلیت آن وابسته به تحقق ضوابطی مانند تزکیه شرعی است. بخش عمده نگاه رایج به حلال در همین حوزه متمرکز شده است، در حالی که این تنها بخشی از گستره آن است.
مبلغی با انتقاد از محدود شدن مفهوم حلال به خوراکیها، بر ضرورت گسترش آن به عرصههای رفتاری و سبک زندگی تأکید کرد. او سبک زندگی را یکی از مهمترین حوزههای فقه حلال دانست و هشدار داد که حذف این حوزه از دایره فقه، یا گسترش بیضابطه محرمات، هر دو به آسیب در نظام دینی منجر میشود.
وی با اشاره به اینکه اصل در زندگی بر حلیت است، تأکید کرد: حرام باید در جایگاه استثنا و خط قرمز باقی بماند، نه اینکه به قاعده غالب تبدیل شود. او افزود که افراط در توسعه محرمات، هم کارآمدی فقه را کاهش میدهد و هم جایگاه حرمت را تضعیف میکند.
در بخش دیگری از سخنان، بر ضرورت موضوعشناسی تخصصی در سبک زندگی تأکید و بیان شد: فقیه باید پیش از صدور حکم، موضوع را از متخصصان دریافت کرده و سپس در چارچوب فقهی تحلیل کند.
مبلغی همچنین حوزه اقتصاد را یکی از مهمترین عرصههای فقه حلال دانست و گفت: معاملات جدید نباید صرفاً در قالبهای سنتی فقهی تحمیل شوند، بلکه باید ماهیت واقعی آنها با استفاده از دانشهای تخصصی بررسی و سپس حکم شرعی آنها استنباط شود.
وی در ادامه، «تسخیر طبیعت و فناوریهای نوین» را از گستردهترین عرصههای آینده فقه معرفی کرد و افزود: موضوعاتی مانند فناوریهای ارتباطی، مهندسی ژنتیک، تولید دارو و تغییرات زیستی باید در چارچوب فقه حلال مورد بررسی قرار گیرند؛ زیرا این حوزهها میتوانند در برخی موارد حلال، حرام یا حتی واجب باشند.
وی در پایان، بر ضرورت شکلگیری یک باب مستقل با عنوان «فقه حلال» در حوزههای علمیه تأکید کرد و آن را زمینهساز تحول در فقه مقارن و توسعه ظرفیتهای تمدنی فقه اسلامی دانست.
انتهای پیام
