جای خالی جامعه قرآنی در بسياری از عرصهها حس میشود
با نگاه به نقش جامعه قرآنی در تحولات سياسی، اجتماعی و فرهنگی كشورهای اسلامی و به خصوص در ايران مشاهده میكنيم كه جای خالی آنها در بسياری از عرصهها حس میشود و با توجه به وجود ظرفيتهای بسيار بالا، هنوز تا دستيابی به اهداف حقيقی جامعه قرآنی فاصله وجود دارد.
گروه انديشه: با نگاه به نقش جامعه قرآنی در تحولات سياسی، اجتماعی و فرهنگی كشورهای اسلامی و به خصوص در ايران مشاهده میكنيم كه جای خالی آنها در بسياری از عرصهها حس میشود و با توجه به وجود ظرفيتهای بسيار بالا، هنوز تا دستيابی به اهداف حقيقی جامعه قرآنی فاصله وجود دارد.
قرآن كريم اين كتاب مقدس آسمانی و معجزه جاويد پيامبر اسلام در نزد مسلمانان از جايگاه ويژه ای برخوردار بوده و از زمان وحی بر حضرت محمد(ص) تا به امروز به عنوان منشور هدايت بشر به سوی سعادت و بهروزی بوده و خواهد بود؛ بنابراین توجه بیشتری را به این مقوله میطلبد.
بدينسان، آنچه در اين خصوص اهميت دارد اينكه قرآن كتابى است كه در تمام شئون انسان نظر دارد و همواره عمل به آموزهها و معارف آن مورد تاكيد جدی امامان معصوم(ع) و بزرگان دينی بوده است. چرا كه در صورت عمل، تفكر، تدبر و انس با قرآن كريم است كه گره بسياری از معضلات فردی و اجتماعی جوامع بشری حل خواهد شد.
نا گفته نماند، متأسفانه بايد اين واقعيت تلخ را بپذيريم كه در حال حاضر اين كتاب الهی و جامعه قرآنی در جامعه ما مورد كم مهری و كم توجهی، واقع گرديده و از اين سفره بيكران الهی آنگونه كه شايسته است، بهره برده نمی شود و قرآن و جامعه قرآنی همچنان در مهجوريت است.
از اين رو به نظر می رسد، برای توسعه و ترويج فرهنگ قرآنی در جوامع بشری، به حضور جامعه قرآنی فعال و تأثيرگذار با رويكرد دفاع از حريم قرآن، اهل بيت(ع) و ولايت مطلقه فقيه نياز داريم كه با بصيرت افزايی و هدايتگری درست، جوامع بشری و به ويژه مسلمانان را برای بهرمندی بيشتر از اين سفره بيكران الهی دعوت كنند و اينكه قرآن كريم، كتابی الهی است كه در صورت تمسك بدان در كنار عترت گرامی نبی اكرم اسلام(ص) انسان را در صراط مستقيم حق،كمال و سعادت نگه داشته و چنگ زدن به اين ريسمان محكم الهی، مانع از بروز هر گونه انحراف و كج روی در جامعه میگردد.
جای خالی جامعه قرآنی در بسياری از عرصهها حس میشود
حال با نگاه به عملكرد و نقش جامعه قرآنی در تحولات سياسی، اجتماعی و فرهنگی كشورهای اسلامی و به خصوص در نظام مقدس جمهوری اسلامی ايران مشاهده میكنيم كه جای خالی آنها در بسياری از عرصهها حس میشود، اگرچه گامهای خوبی تا به حال برداشته شده، اما با توجه به وجود ظرفيتهای بسيار بالا، هنوز تا دستيابی به اهداف حقيقی جامعه قرآنی فاصله وجود دارد كه متوليان اين امر بايد به اين مسئله توجه ويژه داشته باشند.
بدينسان، برای رسيدن به جامعه آرمانی و الهی بايد توجه جدی به دستورات قرآن كريم داشته باشيم و به بيان ديگر برای دستيابی به اهداف حقيقی جامعه آرمانی قرآن كريم، جامعهسازی قرآنی و داشتن جامعه قرآنی با بصيرت بايد بيش از اينها تلاش كنيم.
چرا جامعه قرآنی در جامعه ما مهجور باشد
از اين رو، سؤالات مهم و تعيينكنندهای برای رسيدن به جامعهسازی قرآنی مطرح بوده كه در صورت پرداخت متوليان اين امر به اين پرسشها است كه میتوان به اهداف تعيين شده رسيد. در اين راستا سؤالاتی چون، چگونگی نقش جامعه قرآنی در تحولات سياسی، اجتماعی و فرهنگی كشور مطرح بوده و اينكه آيا جای خالی جامعه قرآنی در بسياری از عرصههای اجتماعی و سياسی كه میتوانند اثرگذار باشند حس نمیشود؟
و در ادامه پرداخت به اين مسئله كه نقش جامعه قرآنی در بصيرتدهی و آگاهی بخشی به جامعه بايد چگونه باشد و به بيان ديگر، آسيبها و راهكارهای اجرايی حضور بيشتر جامعه قرآنی در عرصههای اجتماعی و سياسی بايد چگونه باشد؟ حافظان، قاريان، مؤسسات و تشكلها قرآنی روی هم رفته چه ميزان در تحولات كشور تأثيرگذار هستند؟ آيا ساماندهی مناسب، يكپارچه و هدفمند در تمامی مراحل جامعه قرآنی وجود دارد؟ شاخصههای جامعه قرآنی با بصيرت و هدايتگر چيست؟
همچنين سؤالات ديگری از اين قبيل كه آيا فعالان شاخص قرآنی مرجعيت فرهنگی و فكری در بين عموم مردم دارند؟ جامعه قرآنی بیتفاوت به سياست و اجتماع چگونه شكل می گيرد؟
آيا افراد شاخص فعال قرآنی از تمامی ظرفيتهای دفاع از معارف قرآن و مكتب اهل بيت(ع) در شرايط روز جامعه بهره كافی میبرند؟ چرا هزاران ضابطه، سيستم، حساب و كتاب برای فعاليتهای قرآنی است، چرا جامعه قرآنی در كنار يكديگر در تحولات اجتماعی و سياسی ديده نمیشود؟ و در نهايت، نقاط قوت و ضعف عملكرد فعالان قرآنی در جامعه چيست؟ و بسياری از سؤالات ديگر...
از اين رو، متوليان و فعالان عرصه دينی و مذهبی در پاسخ به اين پرسشها، بررسی عملكرد و رسالت جامعه قرآنی در عرصههای مختلف و به ويژه تبيين جايگاه فعالان قرآنی در دوره كنونی است كه می توانند ضمن شناخت نقاط قوت و ضعف عملكرد فعالان قرآنی و آسيبها، راهكارهای اجرايی حضور بيشتر جامعه قرآنی در عرصههای مختلف فرهنگی، اجتماعی و سياسی در جامعه اسلامی و به خصوص كشورمان را فراهم نمايند.
تفكر و تدبر در قرآن، وظيفه همگان است
بیشك، تفكر و تدبر در قرآن، وظيفه همه افراد جوامع بشری و بهويژه مسلمانان است. چرا كه قرآن از همگان می خواهد تا در آيههای قرآن و همه آفريدههای خداوند، تفكر كنند. در سوره مباركه ص آيه 29 در اين راستا تأكيد شده كه (قرآن) كتابی است پربركت كه بر تو (پيامبر) نازل كرديم تا در آياتش تدبر كنند و خردمندان از آن پند گيرند.
نكته قابل تأمل ديگر اينكه قرآن مهمترين وسيله و عامل برای وحدت، عزت و اقتدار امت اسلامی است كه متأسفانه در سالهای اخير مورد غفلت جوامع اسلامی قرار گرفته و از همه ظرفيتهای اين كتاب الهی بهره ای نبرده اند. بطوری كه رهبر معظم انقلاب نتيجه اين بیمهری و بیتوجهی به قرآن، تدبر و عمل به قرآن كريم و جامعه قرآنی را بارها گوشزد كردهاند.
به بيان روشنتر اخيرا رهبر معظم انقلاب در محفل انس با قرآن در ديدار حافظان، قاريان و اساتيد قرآنی، تلاوت، تجويد و حفظ قرآن را مقدمه رسيدن به جامعه قرآنی مطلوب دانستند و تأكيد بر اين داشتهاند كه بايد در جامعه اسلامی هدايت قرآنی و سبك زندگی اسلامی حاكم باشد. ايشان همچنين ضمن تأكيد بر اينكه در جامعه اسلامی بايستی هدايت و معيارهای قرآنی مورد تبعيت قرار گيرند، تصريح كردند كه دين، عقل سليم و گفتار معصومين(ع) معيارهای قرآنی هستند كه بايد در جامعه اسلامی ملاك پيروی و تبعيت باشند.
رهبر انقلاب اسلامی همچنين در ديدار با بانوان قرآن پژوه نجات امت اسلامی را وابسته به شناخت قرآن و عمل به برنامههای آن بيان كرده اند و معتقدند، قرآن بايد محور اجتماع امت اسلامی و همه ملتهای مسلمان باشد. ايشان علاج دردها و معضلات دنيای اسلام را ايمان راسخ به قرآن و عمل به اين كتاب بزرگ آسمانی می داند.
هر چه داريم از اسلام و قرآن داريم
ناگفته نماند، بعد از پيروزی انقلاب و بهويژه در سال های اخير گامهای مؤثر و كليدی برای ساماندهی، توسعه و ترويج فعاليتهای قرآنی دركشورمان برداشته شده كه جای خوشحالی است ولی در اين راستا به نظر میرسد، هر چه مسئولان و دولتمردان در راه توسعه فرهنگ قرآنی كار كنند، جای بسی كار هست. چرا كه ما هر چه داريم از اسلام و قرآن داريم و بايد در تعالی و ترويج آيات و مفاهيم قرآن كريم در جوامع بشری بيش از اينها تلاش كنيم.
همانطور كه بيان شد، به نظر میآيد در سالهای اخير توجه ويژهای به چهرههای قرآنی در بسياری از عرصههای اجتماعی و سياسی صورت گرفته ولی در بين مسئولان و مديران ارشد چهرههای شاخص قرآنی كمتر ديده می شود كه توجه بيشتری را میطلبد.
در جامعه اسلامی همگان بايد قرآنی باشند
نكته ديگر اينكه در جامعه اسلامی همگان بايد قرآنی باشند كه مهمترين خصوصيت فرد قرآنی و جامعه قرآنی عمل به قوانين و آشنايی با سياست و دستورالعملهای قرآن است كه نمونه بارز آن «أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَیْنَهُمْ» می باشد. فعالان عرصه دين بر اين باورند كه هويت جهان اسلام با قرآن كريم معنا میيابد و برای نهادينهكردن كلام الهی در جامعه، انديشه جهانی فعالان قرآنی ضروری است.
حال در اين راستا، به نطر می آيد از جمله علت مهجوريت جامعه قرآنی در نظام اسلامی را كم توجهی به ظرفيت وحدت بخش قرآن مجيد، ضعف قانونی در بحث اجرای برنامههای قرآنی، نداشتن برنامهريزی صحيح در زمينه فعاليتهای قرآنی، نداشتن استراتژی حركت، جدا دانستن جامعه قرآنی از ديگران، فعاليت جداگانه و جزيره ای سازمانها و نهادها، عدم ساماندهی مناسب، يكپارچه و هدفمند فعايت های قرآنی، جای خالی جامعه قرآنی در بسياری از عرصههای اجتماعی و سياسی، كمبود اعتبار و هزينه در اين راه، عدم نيازسنجی از سوی مسئولان و فعالان قرآنی، پيگيری اهداف كوتاه مدت، نگاه سطحی به آيات و مفاهيم قرآنی، نبود نيروی انسانی كافی، نداشتن انسجام و همگرايی مؤثر و مثبت بين جامعه قرآنی و .... بايد جستجو كرد.
تزريق روحيه قرآنی به بدنه جامعه
به همين منظور برای پيشبرد و اجرايی شدن اهداف، سياستها و راهبردهای توسعه فرهنگ قرآن در نظام اسلامی و بهويژه در كشورمان در سطح كلان منطقهای، ملی و بين المللی عواملی همچون زمينهسازی و پيگيری تحقق رهنمودها و مطالبات رهبر معظم انقلاب اسلامی و به خصوص در تربيت 10 ميليون حافظ قرآن، تشكيل وزارت قرآن و عترت جهت تجميع فعاليتهای قرآنی، همكاری تمامی بخشهای فرهنگی كشور در توسعه و ترويج انجام فعاليتهای قرآنی، تزريق روحيه قرآنی به بدنه جامعه، نيازسنجی در امر گسترش آموزشهای عمومی، توجه جدی به اصل جدايی ناپذيری قرآن و اهل بيت(ع) در كليه فعاليت های قرآنی، توسعه مشاركت حداكثری مردم در فعاليتهای قرآنی، هدايت فرآيندهای آموزشی و پژوهشی قرآن به سمت كاربردی كردن تعاليم قرآنی در زندگی فردی و اجتماعی، ارزيابی و نظارت بر فعاليتهای قرآنی، بررسی و بازنگری مأموريتها و وظايف قرآنی دستگاهها و نهادها، جلب مشاركت بخش مردمی و تقويت نقش حمايتی دولت در جهت توسعه فرهنگ قرآنی، شناسايی نيازها، محدوديتها و موانع توسعه فرهنگ قرآنی، تدوين اولويتها و جهتگيریهای كلان بودجه فعاليتهای قرآنی، تأمين و توسعه منابع انسانی مورد نياز حوزههای مختلف امور قرآنی، ايجاد بستر مناسب برای رشد خلاقيتهای قرآنی، ايجاد بانك اطلاعات قرآنی، تهيه تقويم ساليانه برنامههای ملی و بينالمللی قرآنی، حمايت از طرحهای تحقيقاتی، رسانههای اطلاعرسانی علوم قرآنی، حمايت از فعاليتهای اشخاص حقيقی و حقوقی در توليد آثار و محصولات قرآنی، نظارت بر انتشار مكتوب و غير مكتوب آثار قرآنی، تربيت نيروی انسانی متخصص، ساماندهی برگزاری دورههای آموزش قرآن، اجرای كرسی تلاوت قرآن، برگزاری همايش همانديشی حافظان و قاريان، تجليل از برگزيدگان دورههای آموزشی، دوره تربيت مربی قرآنی و تدوين سند چشمانداز فعاليتهای قرآنی ضروری به نظر میرسد.
قرآن تمام دار و ندار ماست
در نهايت، همانطوری كه بيان شد در واقع، اين كتاب الهی تمام دار و ندار ماست و به بيان ديگر اينكه با گذشت بيش از 1400 سال از نزول قرآن كريم اين كتاب مقدس همچنان به عنوان جامع حقايق اولين و آخرين مطرح بوده و برای همه انسانها به عنوان كامل ترين و جامعترين پيام الهى، شفاف ترين حق وحقوق، خوشبختى و رستگارى را نويد داده است و هدف از نزول آن نجات جاودانی انسانها از غوطه ورشدن در دنيای مادی و دعوت به سوی حق تعالی بوده است.
و سخن آخر اينكه بيايد همه زير سايه قرآن باشيم. همين ....
موسی كاظمزاده
