لجاجت يهود و اعتقاد به برتری نژادی از منظر قرآن

گروه انديشه: در آيه 80 سوره بقره آمده است كه «و گفتند جز روزهايى چند هرگز آتش به ما نخواهد رسيد»، جامعه يهود خود را فرزندان پيامبران می‌دانستند و همچنين به دليل اعتقادی كه به شفاعت آن‌ها داشتند می‌گفتند هرگز آتش دوزخ جز چند روزی به ما نخواهد رسيد.

اين يادداشت به بخشی از آيات، معنا و تفسير سوره‌هايی از قرآن كه به موضوع يهود و لجاجت‌ها و ظلم‌هايی كه عليه مردم زمان خود داشته‌اند، پرداخته است.

خداوند در آيه 80 سوره بقره در خصوص برتری‌جويی قوم يهود نسبت به ساير اقوام می‌فرمايد: «وَقَالُواْ لَن تَمَسَّنَا النَّارُ إِلاَّ أَيَّامًا مَّعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِندَ اللّهِ عَهْدًا فَلَن يُخْلِفَ اللّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللّهِ مَا لاَ تَعْلَمُونَ؛ و گفتند جز روزهايى چند هرگز آتش به ما نخواهد رسيد بگو مگر پيمانى از خدا گرفته‏ايد كه خدا پيمان خود را هرگز خلاف نخواهد كرد يا آنچه را نمى‏دانيد به دروغ به خدا نسبت مى‏دهيد».

در تفسير اين آيه نيز در جلد يك تفسير نمونه آمده است: اين آيه به يكی از گفته‌های بی اساس يهود اشاره دارد كه آنان را به خود مغرور كرده بود و سرچشمه قسمتی از انحرافات و خودخواهی‌ها و خودپرستی‌های آنان به‌شمار می‌آيد براساس اين اعتقاد، نژاد يهود بر همه نژاد برتری دارد و آنان تافته جدا بافته‌اند و گنهكارانشان فقط چند روز كيفر و مجازات می‌بينند و سپس بهشت الهی برای ابد در اختيار آن‌ها خواهد بود. جامعه يهود خود را فرزندان پيامبران می‌دانستند و می‌گفتند: آنان در روز رستاخيز در حق فرزندان خويش شفاعت خواهند كرد. همچنين به دليل اعتقادی كه به شفاعت آن‌ها داشتند می‌گفتند هرگز آتش دوزخ جز چند روزی به ما نخواهد رسيد، اين آيه با بيانی منطقی اين پندار غلط را ابطال می‌كند و می‌فرماید: اين گفتار شما از دو حالت خارج نيست يا بايد عهد و پيمان خاصی از خدا در اين زمينه گرفته باشيد كه نگرفته‌ايد يا دروغ و تهمت به خدا می‌بنديد.

در آيه 89 سوره بقره نيز در خصوص آگاهی يهود از ويژگی‌های پيامبر(ص) آمده است: «وَلَمَّا جَاءهُمْ كِتَابٌ مِّنْ عِندِ اللّهِ مُصَدِّقٌ لِّمَا مَعَهُمْ وَكَانُواْ مِن قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُواْ فَلَمَّا جَاءهُم مَّا عَرَفُواْ كَفَرُواْ بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّه عَلَى الْكَافِرِينَ؛ و هنگامى كه از جانب خداوند كتابى كه مؤيد آنچه نزد آنان است برايشان آمد و از ديرباز [در انتظارش] بر كسانى كه كافر شده بودند پيروزى مى‏جستند ولى همين كه آنچه [كه اوصافش] را مى‏شناختند برايشان آمد انكارش كردند پس لعنت‏خدا بر كافران باد»، تفسير اين چنين می‌گويد: ذيل اين آيه روايتی از امام صادق(ع) نقل شده كه خلاصه آن چنين است: يهوديان در كتاب‌های خويش ديده بودند كه هجرت‌گاه پيامبر آينده بين دو كوه «عير» و «احد» خواهد بود آنان از سرزمين خويش بيرون آمدند و پس از جست‌وجوی فراوان به مدينه رسيدند و در آنجا سكونت گزيدند و به تجارت مشغول شدند تا پيامبر(ص) ظهور كند بعدها دو قبيله اوس و خزرج نيز در آنجا ساكن شدند اين دو قبيله هنگامی كه جمعيت فراوان پيدا كردند به اموال يهود تجاوز کردند، يهوديان به آن‌ها می‌گفتند: هنگامی كه محمد(ص) مبعوث گردد شما را از اين سرزمين ما بيرون خواهد كرد هنگامی كه محمد(ص) مبعوث شد اوس و خزرج كه به انصار معروف شدند، به او ايمان آوردند ولی يهود با اينكه ويژگی‌های او را در كتاب‌های خويش خوانده و به اميد ظهور او به مدينه آمده بودند، او را انكار كردند.

لجاجت يهود در آيه 90 همين سوره از قرآن كريم به وضوح پيداست: «بِئْسَمَا اشْتَرَوْاْ بِهِ أَنفُسَهُمْ أَن يَكْفُرُواْ بِمَا أنَزَلَ اللّهُ بَغْيًا أَن يُنَزِّلُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ عَلَى مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ فَبَآؤُواْ بِغَضَبٍ عَلَى غَضَبٍ وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ مُّهِينٌ؛ وه كه به چه بد بهايى خود را فروختند كه به آنچه خدا نازل كرده بود از سر رشك انكار آوردند كه چرا خداوند از فضل خويش بر هر كس از بندگانش كه بخواهد [آياتى] فرو مى‏فرستد پس به خشمى بر خشم ديگر گرفتار آمدند و براى كافران عذابى خفت‏آور است».

در اين آيه براساس تفسير سوره نمونه صفحه 143 در جلد يك آن گفته شده است: در تفسير عبارت «از اين رو به خشمی بعد از خشمی از سوی خدا گرفتار شدند گفته شده كه يهود به دليل كفر به آيات خداوند نافرمانی از دستورهای او و قتل پيامبران الهی مورد خشم قرار گرفتند اين غضب نخست است كه دامنگير آن‌ها شد. بازماندگان آن‌ها بعد از ظهور پيامبر اسلام(ص) همان روش نياكانشان را در مورد اين پيامبر(ص) ادامه دادند يعنی نه تنها به آيين او كافر شدند؛ بلكه با او به مبارزه برخاستند اين سبب شد كه خشم و غضب تازه‌ای آن‌ها را فراگيرد و اين غضب دوم است.

پيامبركشی پدران و خشنودی نوادگان قوم يهود

آيه 91 از سوره بقره نيز به پيامبركشی پدران و خشنودی نوادگان قوم يهود اشاره دارد و می‌فرماید: «وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُواْ بِمَا أَنزَلَ اللّهُ قَالُواْ نُؤْمِنُ بِمَا أُنزِلَ عَلَيْنَا وَيَكْفُرونَ بِمَا وَرَاءهُ وَهُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَهُمْ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنبِيَاءَ اللّهِ مِن قَبْلُ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ؛ و چون به آنان گفته شود به آنچه خدا نازل كرده ايمان آوريد مى‏گويند ما به آنچه بر [پيامبر] خودمان نازل شده ايمان مى‏آوريم و غير آن را با آنكه [كاملا] حق و مؤيد همان چيزى است كه با آنان است انكار مى‏كنند بگو اگر مؤمن بوديد پس چرا پيش از اين پيامبران خدا را مى‏كشتيد».

در ذيل اين جمله از آيه كه می‌فرمايد «پس چرا پيامبران خدا را قبل از اين به قتل می‌رسانديد؟!»، از امام صادق (ع) روايت شده است: «اين ايه درباره يهوديانی نازل شده است كه در زمان پيامبر(ص) می‌زيستند درحالی كه پيامبران پيشين را آنان نكشتند و در زمان آن‌ها نيز نبودند بلكه يهوديان پيشين بودند كه پيامبران را كشتند خداوند اما آن‌ها را به جای آن قاتلان به حساب آورده و ايشان را با آن‌ها قرار داده و كار [زشت] پيشنيان را به آن‌ها نسبت داده است؛ چراكه ايشان از گذشتگانشان پيروی می‌كردند و آن‌ها را دوست می‌داشتند و به كارهای آن‌ها راضی بودند.

نژادپرستی يهود و برخورد قرآن: در آيه 94 سوره بقره «قُلْ إِن كَانَتْ لَكُمُ الدَّارُ الآَخِرَةُ عِندَ اللّهِ خَالِصَةً مِّن دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُاْ الْمَوْتَ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ؛ بگو اگر در نزد خدا سراى بازپسين يكسر به شما اختصاص دارد نه ديگر مردم پس اگر راست مى‏گوييد آرزوى مرگ كنيد».

در تفسير نمونه جلد يك در صفحه 354 آمده است: از تاريخ زندگی يهود ـ علاوه برآيات قرآن مجيد ـ چنين برمی‌آيد كه آنان خود را از نژادی برتر می‌دانستند چنان كه هم‌اكنون نيز چنين پنداری دارند و معتقد بودن كه گل سرسبد جامعه انسانيت هستند و بهشت به خاطر آن‌ها آفريده شده و آن‌ها فرزندان خدا و دوستان خاص او هستند و خلاصه آنچه خوبان دارند آن‌ها به تنهايی دارند اين خودخواهی ابلهانه در آيات متعددی از قرآن كه سخن از يهود گفته، بازگو شده است، در آيه 18 سوره مائده از قول آن‌ها می‌خوانيم: «وَقَالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى نَحْنُ أَبْنَاء اللّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُم بِذُنُوبِكُم بَلْ أَنتُم بَشَرٌ مِّمَّنْ خَلَقَ يَغْفِرُ لِمَن يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَاءُ وَلِلّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ؛ و يهودان و ترسايان گفتند ما پسران خدا و دوستان او هستيم بگو پس چرا شما را به [كيفر] گناهانتان عذاب مى‏كند [نه] بلكه شما [هم] بشريد از جمله كسانى كه آفريده است هر كه را بخواهد مى‏آمرزد و هر كه را بخواهد عذاب مى‏كند و فرمانروايى آسمانها و زمين و آنچه ميان آن دو مى‏باشد از آن خداست و بازگشت [همه] به سوى اوست».

و همچنين در آيه 111 بقره نيز آمده است: «وَقَالُواْ لَن يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلاَّ مَن كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَى تِلْكَ أَمَانِيُّهُمْ قُلْ هَاتُواْ بُرْهَانَكُمْ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ؛ و گفتند هرگز كسى به بهشت درنيايد مگر آنكه يهودى يا ترسا باشد اين آرزوهاى [واهى] ايشان است بگو اگر راست مى‏گوييد دليل خود را بياوريد»، اين پندارها از يك سو آن‌ها را به ظلم و جنايت و گناه و طغيان دعوت می‌كرد و از سويی ديگر به كبر و خودپسندی و خودبرتربينی. قرآن در اين آيه پاسخ دندان‌شكنی به ادعاهای آن‌ها می‌دهد و می‌فرمايد: اگر آنچنان كه مدعی هستيد(سرای آخرت نزد خدا مخصوص شماست نه ساير مردم پس آرزوی مرگ كنيد اگر راست می گوييد» يعنی آيا ميل نداريد به جوار رحمت خدا پناه بريد و نعمت‌های بی‌پايان بهشت در اختيار شما قرار گيرد؟

يهوديان با اين ادعاها می‌خواستند مسلمانان را از آيين شان دلسرد كنند ولی قرآن پرده از دروغ و تزوير آنها برمی‌دارد زيرا آن‌ها حاضر به ترك دنيا نبودند.

لجاجت يهود تا سرحد دشمنی با جبرييل

مفسران در شآن نزول آيه 97 سوره بقره «قُلْ مَن كَانَ عَدُوًّا لِّجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللّهِ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ؛ بگو كسى كه دشمن جبرئيل است [در واقع دشمن خداست] چرا كه او به فرمان خدا قرآن را بر قلبت نازل كرده است در حالى كه مؤيد [كتابهاى آسمانى] پيش از آن و هدايت و بشارتى براى مؤمنان است»، گفته‌اند كه هنگامی كه پيامبر اكرم(ص) به مدينه آمد روزی ابن صوريا يكی از علمای يهود با جمعی از يهود فدك نزد پيامبراكرم(ص) آمد و سؤالاتی گوناگونی از حضرت پرسيد و نشانه‌هايی را كه گواه نبوت و رسالت او بود جستجو كرد، پيامبر(ص) به آن سؤالات پاسخ دادند و آنان جواب را درست يافته، قانع شدند ابن صوريا گفت: يك سؤال مانده كه اگر آن را جواب دهی به تو ايمان می‌آوريم و از تو پيروی می‌كنيم نام فرشته‌ای كه بر تو نازل می‌شود چيست؟ فرمودند: جبرئيل. ابن صوريا گفت: او دشمن ماست زيرا دستورهای مشكلی درباره جهاد و جنگ می‌آورد ميكاييل اما هميشه دستورهای ساده و راحت می‌آورد اگر فرشته وحی تو ميكاييل بود به تو ايمان می‌آورديم اين آيه در پاسخ به آن‌ها نازل شده كه كسی كه دشمن جبرئيل باشد در حقيقت دشمن خداست زيرا او به فرمان خدا قرآن را بر قلب نازل كرده است، شأن نزول حادثه‌ای است كه پس از آن آيه يا آياتی نازل شده و به همين دليل دانستن شأن نزول آيات در فهم معانی آن‌ها بسيار مفيد است. (تفسير الميزان-جلد يك صفحه 227).

آيه 142 سوره بقره «سَيَقُولُ السُّفَهَاء مِنَ النَّاسِ مَا وَلاَّهُمْ عَن قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كَانُواْ عَلَيْهَا قُل لِّلّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ يَهْدِي مَن يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ؛ به زودى مردم كم خرد خواهند گفت چه چيز آنان را از قبله‏اى كه بر آن بودند رويگردان كرد بگو مشرق و مغرب از آن خداست هر كه را خواهد به راه راست هدايت مى‏كند» اشاره به تغيير قبله برای خنثی شدن توطئه يهود اشاره دارد؛ از اين آيه تا آيه 150 از اين سوره درباره تغيير قبله است.

از امام صادق(ع) در ذيل اين آيه روايت شده است: پس از آنكه پيامبر(ص) مدت 13 سال مكه و هفت ماه پس از هجرت به مدينه به سمت بيت‌المقدس نماز خواند قبله به طرف مكه تغيير پيدا كرد اين بدان سبب بود كه يهوديان بر پيامبر طعنه می‌زدند و می‌گفتند: تو پيرو ما هستی و به سمت قبله ما نماز می‌خوانی پيامبر(ص) از سخن آن‌ها به شدت غمگين شد و نيمه شبی از خانه بيرون رفت و به سوی آفاق آسمان چشم دوخت و در آن حال منتظر فرمان الهی درباره وضعيت قبله و طعنه‌های دشمنان بود.

روز بعد پيامبر(ص) هنگام ظهر در مسجد بنی سالم حاضر شد ايشان دو ركعت از نماز ظهر را خوانده بود كه حضرت جبرييل نازل شد و دو بازوی پيامبر(ص) را گرفت و ايشان را به سمت كعبه تغيير جهت داد و اين آيه را بر پيامبر نازل كرد..

در آيه 144 بقره خداوند رحمان می‌فرماید: «قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاء فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنتُمْ فَوَلُّواْ وُجُوِهَكُمْ شَطْرَهُ وَإِنَّ الَّذِينَ أُوْتُواْ الْكِتَابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ وَمَا اللّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ؛ ما [به هر سو] گردانيدن رويت در آسمان را نيك مى‏بينيم پس [باش تا] تو را به قبله‏اى كه بدان خشنود شوى برگردانيم پس روى خود را به سوى مسجدالحرام كن و هر جا بوديد روى خود را به سوى آن بگردانيد در حقيقت اهل كتاب نيك مى‏دانند كه اين [تغيير قبله] از جانب پروردگارشان [بجا و] درست است و خدا از آنچه مى‏كنند غافل نيست»، تمام عالم برای خداست و كعبه و بيت‌المقدس به خودی خود ارزشی ندارند بلكه خدا به آن‌ها ارزش داده است.

آيه 118 سوره نحل اشاره به تحريم‌های الهی يهود دارد، «وَعَلَى الَّذِينَ هَادُواْ حَرَّمْنَا مَا قَصَصْنَا عَلَيْكَ مِن قَبْلُ وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِن كَانُواْ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ؛ و بر كسانى كه يهودى شدند آنچه را قبلا بر تو حكايت كرديم حرام گردانيديم و ما بر آنان ستم نكرديم بلكه آنها به خود ستم مى‏كردند» اين آيه به اموری اشاره دارد كه در آيه 146 سوره انعام آمده؛ «وَعَلَى الَّذِينَ هَادُواْ حَرَّمْنَا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُمَا إِلاَّ مَا حَمَلَتْ ظُهُورُهُمَا أَوِ الْحَوَايَا أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ ذَلِكَ جَزَيْنَاهُم بِبَغْيِهِمْ وِإِنَّا لَصَادِقُونَ؛ و بر يهوديان هر [حيوان] چنگال‏دارى را حرام كرديم و از گاو و گوسفند پيه آن دو را بر آنان حرام كرديم به استثناى پيه‏هايى كه بر پشت آن دو يا بر روده‏هاست‏يا آنچه با استخوان درآميخته است اين [تحريم] را به سزاى ستم‏كردنشان به آنان كيفر داديم و ما البته راستگوييم». در اين باره در آيات 160 و 161 سوره نساء نيز آمده است: «فَبِظُلْمٍ مِّنَ الَّذِينَ هَادُواْ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَاتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَن سَبِيلِ اللّهِ كَثِيرًا ﴿۱۶۰﴾ وَأَخْذِهِمُ الرِّبَا وَقَدْ نُهُواْ عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا ﴿۱۶۱﴾؛ پس به سزاى ستمى كه از يهوديان سر زد و به سبب آنكه [مردم را] بسيار از راه خدا باز داشتند چيزهاى پاكيزه‏اى را كه بر آنان حلال شده بود حرام گردانيديم (۱۶۰) و [به سبب] رباگرفتنشان با آنكه از آن نهى شده بودند و به ناروا مال مردم خوردنشان و ما براى كافران آنان عذابى دردناك آماده كرده‏ايم (۱۶۱)»، ( تفسير نمونه ص 444).

يهود روی آرامش را نخواهد ديد

يهود روی آرامش را نخواهد ديد: مفسران در تفسير آيه 167 سوره اعراف، «وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَن يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذَابِ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ ؛ و [ياد كن] هنگامى را كه پروردگارت اعلام داشت كه تا روز قيامت بر آنان [=يهوديان] كسانى را خواهد گماشت كه بديشان عذاب سخت بچشانند آرى پروردگار تو زودكيفر است و همو آمرزنده بسيار مهربان است»، احتمالات فراوانی داده‌اند بعضی گفته‌اند: منظور از اين گروه سركش هرگز روی آرامش كامل را نخواهند ديد و هرچند برای خود حكومت و دولتی تأسيس كنند بازهم تحت فشار و ناراحتی مداوم خواهند بود مگر اينكه به راستی روش خود را تغيير دهند و دست از ظلم و فساد بكشند بعضی نيز گفته‌اند كه منظور ازی اين آيه عالم برزخ است و منظور از «كسی كه تا دامنه قيامت آن‌ها را عذاب كند» فرشتگان عذاب هستند كه در عالم برزخ تا قيامت آن‌ها را عذاب می كنند. (اطيب البيان – جلد 6- صفحه 17)

فرنگيس حمزه‌يی