بازخوانی اندیشه فلسفی در ایران به روایت هانری کربن
انتشارات هرمس به تازگی ترجمه فارسی کتاب «تاریخ فلسفه اسلامی در ایران» اثر هانری کربن را با ترجمه سید جواد طباطبایی منتشر کرده است؛ اثری که با نگاهی پدیدارشناسانه، به جای یک مقایسه صرفاً تاریخی یا لغتشناسانه، میکوشد به لایههای درونی و بنیانی فلسفه ایرانی راه پیدا کند.
به گزارش ایکنا، این کتاب در واقع مجموعهای از چهار سخنرانی مهم هانری کربن است که در سالهای ۱۹۷۵ و ۱۹۷۶ در ایران ایراد شدهاند. او در این سخنرانیها، با زبانی فلسفی اما قابل فهم، به دنبال تبیین مفهوم فلسفه ایرانی اسلامی و جایگاه آن در فلسفه تطبیقی جهان است. عناوین اصلی کتاب شامل سخنرانیهایی است که فصلهای کتاب را نیز شکل میدهند و هر یک ناظر به بخشی از پروژه فکری هانری کربن در فهم فلسفه ایرانیاند.
او نخست در فصل اول به «معنای فلسفه تطبیقی چیست؟» میپردازد و مبانی نظری مقایسه میان سنتهای فلسفی را توضیح میدهد و سپس در فصل دوم «حضور چند فیلسوف ایرانی» به چهرههایی چون میرداماد، ملاصدرا و رجبعلی تبریزی میپردازد؛ در ادامه، فصل سوم «سه فیلسوف آذربایجانی» با محوریت سهروردی و سنت اشراقی، بخشی دیگر از این سیر را روشن میکند و سرانجام در فصل چهارم «تقدیر تطبیقی فلسفه ایرانی پس از ابنرشد»، چشماندازی کلان از سرنوشت و تداوم این سنت فلسفی در نسبت با جهان اسلام و افقهای تطبیقی آن ارائه میکند.
هانری کربن در این کتاب بر این باور است که برای فهم عمیق یک تمدن، باید از سطح ظواهر تاریخی عبور کرد و با رویکردی پدیدارشناسانه، به باطن و ذات آن دست یافت. او در همین چارچوب، مفاهیمی مانند عالم مثال را از کلیدیترین مباحث برای فهم و تطبیق فلسفه ایرانی با سنتهای فلسفی غربی میداند؛ مفهومی که به زعم او، درک آن برای شناخت ساحت خیال، معنا و میانجهان فلسفه اسلامی اهمیت بنیادین دارد.
این کتاب همچنین نگاه خواننده را به تاریخ فکری ایران دگرگون میکند. در روایت کربن، تداوم فرهنگ ایرانی تنها در زبان و ادبیات خلاصه نمیشود، بلکه ریشه در نوعی اندیشیدن فلسفی دارد که در سدههای مختلف استمرار یافته است. از این منظر، تاریخ ایران نه صرفاً تاریخ رویدادها، بلکه تاریخ شکلگیری و تداوم یک جهانبینی است. از دیگر ویژگیهای مهم این اثر، توجه به متفکرانی است که در تاریخ رسمی کمتر شناخته شدهاند. کربن در کنار نامهای مشهورتر، به چهرههایی چون سید حیدر آملی، ودود تبریزی و قاضی سعید قمی نیز میپردازد و از خلال آثار آنان، لایههای کمتر دیدهشده فلسفه ایرانی و اسلامی را پیش چشم خواننده میگذارد.
نشر هرمس این کتاب را در نوبت چاپ اول با 150 صفحه و در قطع رقعی و جلد شومیز منتشر کرده است. ترجمه سید جواد طباطبایی با ویرایش جدید، کوشیده است پیچیدگیهای متن کربن را با دقت و استواری به فارسی منتقل کند و اثری قابلاعتنا برای علاقهمندان فلسفه، تاریخ اندیشه و مطالعات ایران فراهم آورد.
انتهای پیام
