تحلیل فقهی آیت‌الله فاضل لنکرانی از تک‌خوانی و آوازخوانی زنان

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از قم، به نقل از روابط عمومی مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) آیت‌الله فاضل لنکرانی  در باب صحبت کردن زنان، خود صدا بدون خواندن و یا همراه خواندن، تک‌خوانی و آوازخوانی زنان 5 حکم به صورت جداگانه مطرح کرده است.

وی آورده است: در صورت اول؛ صدای زن بدون آواز به قول فقها «صوت المراء» آیا شنیدنش برای یک مرد نامحرم جایز است یا خیر؟ همه فقها می‌‌گویند اگر همراه با التذاذ باشد و یا خوف وقوع در حرام باشد قطعا جایز نیست. اگر خود صحبت کردن زن طوری باشد که موجب التذاذ زن باشد و یا خوف وقوع در حرام باشد همه فقها می‌‌گویند که جایز نیست.

فاضل لنکرانی در بخش دیگری از این مطلب بیان کرده است: همچنین در صورت دوم اگر موجب التذاذ و خوف در وقوع حرام نباشد، مشهور فقها قدیم می‌گویند که زائد بر مقدار ضرورت تکلم جایز نیست و باید تا آن میزان که لازم است تکلم صورت گیرد. ولی بزرگانی از متأخرین از جمله صاحب جواهر می‌گویند اگر التذاذ نباشد یا خوف وقوع در حرام هم نباشد صحبت کردن زن مانعی ندارد و زن می‌تواند سخنرانی کند و مقاله‌ای بخواند؛ به صورت صدای معمولی اشکالی ندارد.

دیدگاه مرحوم محقق درباره صدای زن

رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) آورده است: از جمله فقهایی که می‌‌گویند اگر لذت هم نباشد حرام است، مرحوم محقق در شرایع است، و اینها دلیل اصلی خود را به این جمله منسوب می‌‌کنند که «صوت‌المراء عورة». این جمله هم از جهت صغری و کبرای کلام مشکل دارد که معلوم نیست که صدای زن عوره باشد و هم از این جهت که معلوم نیست هر عوره‌ای می‌تواند حرام باشد؟

فاضل لنکرانی ادامه داده است: به نظر ما صحبت کردن معمولی زن اگر موجب لذت و یا خوف وقوع در حرام نباشد جایز است و بزرگانی مثل صاحب جواهر و مثل شهید در مسالک و خود مرحوم والد ما همین نظر را دارند؛ البته عرض کردم در میان متأخرین هم برخی همان نظر مشهور را دارند و در کل اکثر فقها معاصر می‌‌گویند اگر بدون التذاذ باشد، مانعی ندارد.

وی همچنین در این مطلب آورده است: مسئله بعدی که مطرح است اینکه زن بخواند، یعنی صدای معمولی نباشد بلکه به نحو آوازه‌‌خوانی باشد؛ در اینجا اگر خوانندگی همراه با غنا باشد، حرام است. از آنجایی که غنا حرام است(البته استثنا دارد و آن اینکه زن در عروسی‌‌ها برای زنان بخواند آن هم در صورتی که همراه با فعل حرام و موسیقی حرام نباشد).

خضوع در صدا حرام است

آیت‌الله فاضل لنکرانی پیرامون صورت سوم نیز بیان کرده است: این است که کسی آوازه‌‌خوانی کند و صحبت کردنش همراه با خضوع باشد؛ خضوع یعنی به یک نحوی بخواند که هوس دیگران را برانگیزد. در این صورت اگر غنا هم نباشد حرام است و خضوع در لغت عرب؛ به معنای رقت و نرمی است.

وی افزوده است: در نتیجه آوازخوانی زن اگر به صورت غنائی باشد در غیر عروسی همه فقها می‌‌گویند جایز نیست، کسی را نداریم که بگوید غنا اشکالی ندارد و اگر زن آوازه‌‌خوانی کند ولو از جهت فنی غنا نباشد ولی موجب خضوع و نرمی خاصی باشد، مثل نحوه‌‌ای که زن با شوهرش صحبت می‌‌کند، حرام است.

این استاد برجسته حوزه درباره صورت چهارم نیز تصریح کرده است: چهارم این است که زن آوازه‌‌خوانی کند، غنا نباشد، موجب خضوع هم نباشد ولی مفسده‌انگیز باشد؛ این را هم همه می‌‌گویند که حرام است و بحث دیگری ندارد.

حکم تواشیح گروهی زنان

وی آورده است: همچنین صورت پنجم این است که زن بخواند و غنا نباشد، موجب خضوع و مفسده هم نباشد. فرض کنید تواشیح را زن‌ها به صورت دسته جمعی بخوانند که عنوان غنا و خضوع نداشته باشد، مفسده هم ایجاد نکند، مثلا اگر زنی با صدای خوشی اذان بگوید، اینها با این قیودی که بنده گفتم اشکالی ندارد. بنابراین باید این فروض مسئله را تصور کرد و با توجه به فروض مسئله حکم آن را مطرح کرد؛ در تاریخ داریم که زن‌‌ها می‌‌آمدند و از ائمه اطهار(ع) مسئله‌‌های شرعی خودشان را می‌‌پرسیدند؛ یا بانوانی که محضر رسول خدا(ص) رفته و مسائل زندگی‌‌شان و برخوردهای شوهرانشان را با ایشان مطرح می‌‌کردند، که معلوم می‌‌شود صحبت کردن معمولی زن اشکالی ندارد.

استاد حوزه بیان کرده است: نکته دیگر اینکه قرآن در سوره احزاب می‌‌فرماید «فلا تخضعن بالقول»؛ نباید خضوع در قول باشد؛ یعنی به صورت خاصی حرف نزنند که غیرمتعارف هم است این جایز نیست.

وی در پایان با اشاره به ملاک مفسده در تک‌خوانی زنان متذکر شد: منظور از مفسده این است که مخاطبی که در آنجا نشسته در فکر شهوانی و فساد و یا اعمال ناشایست قرار بگیرد. اگر مخاطب از شنیدن صدای زن لذت ببرد از مصادیق فساد است و حرام است.