مثلهايی برای ديدن/ تجربهای كه بايد بازپروری شود
گروه اجتماعی: غرفه مثلهای قرآنی بيستويكمين نمايشگاه بينالمللی قرآن كريم، با عينيتبخشی تصويری به آيات قرآنی اگر چه توانسته بازديدكنندگان بسياری را به خود جلب كند، اما ضعف برخی از تصاوير مانعی برای تأثيرگذاری تابلوها است.
ديدن، مهمترين حس انسان برای به خاطر سپردن و تأثيرپذيری است؛ همان حسی كه فيلم، سريال، نماهنگ، عكس، پوستر و ... از آن برای تأثيرگذاری استفاده میكنند.
خداوند نيز با اشراف كامل بر قدرت اين حس انسانی، در آيات خود اقدام به تصويرسازی كرده، آنجا كه از آبهای روان و تختهای عزت بهشت و آتشهايی كه هيزم آن انسانها و سنگهاست سخن به ميان آورده است.
اما هنر يك هنرمند اين است كه تصويرسازی ذهنی قرآن را بر بوم نقاشی به تصوير بكشد؛ كاری كه در بخش امثال قرآنی انجام شده است.
اين بخش بيستويكمين نمايشگاه بينالمللی قرآن كريم شامل تابلونقاشی، آيات قرآنی، توضيحمثل و توضيح تابلو مرتبط با آيات است. تصوير مردی كه اندكی آب به دو ماهی میبخشد و خداوند به آن آب بركت داده رودخانهای برای مرد میجوشاند؛ « مَّثَلُ الَّذِينَ یُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِی سَبِيلِ اللّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِی كُلِّ سُنبُلَةٍ مِّئَةُ حَبَّةٍ وَاللّهُ یُضَاعِفُ لِمَن یَشَاءُ وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ؛ مَثَل (صدقات) كسانى كه اموال خود را در راه خدا انفاق مىكنند همانند دانهاى است كه هفت خوشه بروياند كه در هر خوشهاى صد دانه باشد؛ و خداوند براى هر كس كه بخواهد (آن را) چند برابر مىكند، و خداوند گشايشگر داناست».(آيه 261 سوره بقره).
تصوير كوهی كه خداوند قرآن را بر آن نازل كرده و كوه از خشوع و خوف الهی متلاشی شده است؛ «لَوْ أَنزَلْنَا هَذَا الْقُرْآنَ عَلَى جَبَلٍ لَّرَأَیْتَهُ خَاشِعًا مُّتَصَدِّعًا مِّنْ خَشْیَةِ اللَّهِ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَفَكَّرُونَ؛ اگر اين قرآن را بر كوهى فرومىفرستاديم يقينا آن [كوه] را از بيم خدا فروتن [و] از هم پاشيده مىديدى و اين مثلها را براى مردم مىزنيم باشد كه آنان بينديشند»(آيه 21 سوره حشر).
تصوير مردی كه از تصوير آب تمنای رفع تشنگی میكند در حالی كه آب نزديك است اما او نمیفهمد؛ «لَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ وَالَّذِينَ یَدْعُونَ مِن دُونِهِ لاَ یَسْتَجِيبُونَ لَهُم بِشَیْءٍ إِلاَّ كَبَاسِطِ كَفَّیْهِ إِلَى الْمَاء لِیَبْلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَالِغِهِ وَمَا دُعَاء الْكَافِرِينَ إِلاَّ فِی ضَلاَلٍ؛ دعوت حق براى اوست و كسانى كه [مشركان] جز او مىخوانند هيچ جوابى به آنان نمىدهند مگر مانند كسى كه دو دستش را به سوى آب بگشايد تا [آب] به دهانش برسد در حالى كه [آب] به [دهان] او نخواهد رسيد و دعاى كافران جز بر هدر نباشد»؛ آيه 14 سوره رعد)
نقاشیهای اين بخش توسط گروه تحقيقی متشكل از 10 نفر طراحی و توسط تعدادی از نقاشان كشورمان به تصوير كشيده شده است.
اگر چه برپايی چنين غرفهای در نوع خودكار ارزشمندی است، اما متأسفانه مفهومی كه از برخی از نقاشیها برداشت میشود با آيه مورد نظر تشابه مفهومی ندارد و اين مسئلهای بود كه قريب به اتفاق بازديد كنندگان اين غرفه به آن اذعان داشتند.
البته بيشتر بازديد كنندگان معتقد بودند كيفيت نقاشیهای با هم متفاوت، برخی در حد بسيار خوب و برخی در حد متوسط و حتی ضعيف هستند، به نحوی كه بخش قابل توجهی از تابلوها نمیتوانستند بازديدكنندگان را در مقابل خود به اندازهای متوقف كنند كه بازديدكننده مشتاق خواندن آيه، توضيح آيه و مثل مربوط به آن شود.
تلنگر زدن و عينيت بخشيدن به آيات قرآن اقدامی بود كه برخی از تابلوها در انجام آن موفق بودند به نحوی كه بازديدكنندگان معتقد بودند، برخی از تابلوها توانسته است تلنگری ذهنی در آنها ايجاد و حتی به شدت آنها را به فكر فرو ببرد اما ساير نقاشیهای در خلق چنين تأثيری ناموفق بودند.
البته شايد بتوان از اين غرفه به عنوان تجربهای قابل توجه اما ابتدايی برای تصويرسازی آيات قرآن استفاده و در نمايشگاههای بعد با كيفيت بالاتری چنين غرفههايی را برپا كرد.
خداوند نيز با اشراف كامل بر قدرت اين حس انسانی، در آيات خود اقدام به تصويرسازی كرده، آنجا كه از آبهای روان و تختهای عزت بهشت و آتشهايی كه هيزم آن انسانها و سنگهاست سخن به ميان آورده است.
اما هنر يك هنرمند اين است كه تصويرسازی ذهنی قرآن را بر بوم نقاشی به تصوير بكشد؛ كاری كه در بخش امثال قرآنی انجام شده است.
اين بخش بيستويكمين نمايشگاه بينالمللی قرآن كريم شامل تابلونقاشی، آيات قرآنی، توضيحمثل و توضيح تابلو مرتبط با آيات است. تصوير مردی كه اندكی آب به دو ماهی میبخشد و خداوند به آن آب بركت داده رودخانهای برای مرد میجوشاند؛ « مَّثَلُ الَّذِينَ یُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِی سَبِيلِ اللّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِی كُلِّ سُنبُلَةٍ مِّئَةُ حَبَّةٍ وَاللّهُ یُضَاعِفُ لِمَن یَشَاءُ وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ؛ مَثَل (صدقات) كسانى كه اموال خود را در راه خدا انفاق مىكنند همانند دانهاى است كه هفت خوشه بروياند كه در هر خوشهاى صد دانه باشد؛ و خداوند براى هر كس كه بخواهد (آن را) چند برابر مىكند، و خداوند گشايشگر داناست».(آيه 261 سوره بقره).
تصوير كوهی كه خداوند قرآن را بر آن نازل كرده و كوه از خشوع و خوف الهی متلاشی شده است؛ «لَوْ أَنزَلْنَا هَذَا الْقُرْآنَ عَلَى جَبَلٍ لَّرَأَیْتَهُ خَاشِعًا مُّتَصَدِّعًا مِّنْ خَشْیَةِ اللَّهِ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَفَكَّرُونَ؛ اگر اين قرآن را بر كوهى فرومىفرستاديم يقينا آن [كوه] را از بيم خدا فروتن [و] از هم پاشيده مىديدى و اين مثلها را براى مردم مىزنيم باشد كه آنان بينديشند»(آيه 21 سوره حشر).
تصوير مردی كه از تصوير آب تمنای رفع تشنگی میكند در حالی كه آب نزديك است اما او نمیفهمد؛ «لَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ وَالَّذِينَ یَدْعُونَ مِن دُونِهِ لاَ یَسْتَجِيبُونَ لَهُم بِشَیْءٍ إِلاَّ كَبَاسِطِ كَفَّیْهِ إِلَى الْمَاء لِیَبْلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَالِغِهِ وَمَا دُعَاء الْكَافِرِينَ إِلاَّ فِی ضَلاَلٍ؛ دعوت حق براى اوست و كسانى كه [مشركان] جز او مىخوانند هيچ جوابى به آنان نمىدهند مگر مانند كسى كه دو دستش را به سوى آب بگشايد تا [آب] به دهانش برسد در حالى كه [آب] به [دهان] او نخواهد رسيد و دعاى كافران جز بر هدر نباشد»؛ آيه 14 سوره رعد)
نقاشیهای اين بخش توسط گروه تحقيقی متشكل از 10 نفر طراحی و توسط تعدادی از نقاشان كشورمان به تصوير كشيده شده است.
اگر چه برپايی چنين غرفهای در نوع خودكار ارزشمندی است، اما متأسفانه مفهومی كه از برخی از نقاشیها برداشت میشود با آيه مورد نظر تشابه مفهومی ندارد و اين مسئلهای بود كه قريب به اتفاق بازديد كنندگان اين غرفه به آن اذعان داشتند.
البته بيشتر بازديد كنندگان معتقد بودند كيفيت نقاشیهای با هم متفاوت، برخی در حد بسيار خوب و برخی در حد متوسط و حتی ضعيف هستند، به نحوی كه بخش قابل توجهی از تابلوها نمیتوانستند بازديدكنندگان را در مقابل خود به اندازهای متوقف كنند كه بازديدكننده مشتاق خواندن آيه، توضيح آيه و مثل مربوط به آن شود.
تلنگر زدن و عينيت بخشيدن به آيات قرآن اقدامی بود كه برخی از تابلوها در انجام آن موفق بودند به نحوی كه بازديدكنندگان معتقد بودند، برخی از تابلوها توانسته است تلنگری ذهنی در آنها ايجاد و حتی به شدت آنها را به فكر فرو ببرد اما ساير نقاشیهای در خلق چنين تأثيری ناموفق بودند.
البته شايد بتوان از اين غرفه به عنوان تجربهای قابل توجه اما ابتدايی برای تصويرسازی آيات قرآن استفاده و در نمايشگاههای بعد با كيفيت بالاتری چنين غرفههايی را برپا كرد.
