تغيير فرهنگ عمومی نسبت به طلاق/ بیتوفيقی در امر پيشگيری از طلاق
گروه اجتماعی: يك روانشناس با اشاره به اينكه در خصوص طلاق نه تنها نگرش در جامعه ما عوض شده است بلكه به محض اينكه اين نگرش ايجاد شده تبديل به رفتار نيز شده است، از تغيير فرهنگ عمومی جامعه نسبت به طلاق خبر داد.
فريد براتی سده، روانشناس و استاد دانشگاه در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا) در پاسخ به اين پرسش كه آيا فرهنگ عمومی جامعه ايران در خصوص طلاق تغيير يافته است زيرا در گذشتههای نه چندان دور فرهنگ عمومی جامعه نسبت به امر طلاق سختگيرانهتر و با نگرش منفی بسيار بيشتری همراه بود، با تأكيد اين مطلب گفت: به نظر میرسد كه در اثر تغييرات و شرايطی كه در سبك و نحوه زندگی ما رخ داده است، نگاه جامعه نسبت به طلاق عوض و فرهنگ ما در خصوص طلاق تغيير يافته است.
وی اضافه كرد: در حال حاضر نه تنها نگاه به طلاق بلكه نگاه به خانواده نيز تغيير يافته است به نحوی كه اگر چه دغدغه بزرگترها و حتی مسئولان، ازدواج جوانان و فراهم كردن شرايط آن است، اما به نظر میرسد اين مسئله دغدغه خود جوانان نيست كما اينكه در تحقيقات انجام شده ازدواج اولويت ششم تا هفتم جوانان بوده و اولويت اول آنها كار و تحصيل و ... بوده است.
براتی در خصوص تغيير نگاه جامعه نسبت به طلاق از وقوع دو مسئله خبر داد و اظهار كرد: گاهی نگرشها عوض میشود اما تغيير نگرشها به سرعت تبديل به رفتار نمیشود، به عنوان مثال امروزه بسياری از ايرانیها به اين نگرش رسيدهاند كه همه بايد بر مبنای قانون عمل كنند، اما میدانيم كه خيلیها بر مبنای قانون عمل نمیكنند حتی يك قانون ساده رانندگی مثل بستن كمربند، در صورتی كه همين افراد در خارج از كشور با دقت همين رفتارها را انجام و در بازگشت با آه و ناله در مورد اينكه چه قدر خوب است كه همه قانون را رعايت كنند، صحبت میكنند؛ يعنی نگرش وجود دارد اما تبديل به رفتار نشده است. اما در خصوص طلاق نكته اين است كه نه تنها نگرش عوض شده است بلكه به محض اينكه اين نگرش ايجاد شده تبديل به رفتار نيز شده است.
اين روانشناس تشريح كرد: برخی از روانشناسان اجتماعی معتقد هستند برخی اوقات حتی رفتار رخ میدهد و بعد تغيير نگرش ايجاد میشود، يعنی ممكن است حتی در كشور ما اول طلاق رخ داده، افزايش پيدا كرده و بعد به امری عادی تبديل شده باشد و در نهايت نگرش مربوط به آن تغيير پيدا كرده است.
وی تصريح كرد: هر كدام از اين دو مورد كه رخ داده باشد، مسئله مهم اين است كه سرعت تغيير نگرش و سرعت انجام رفتار در كشور ما بسيار سريع بوده است.
براتیسده دومين مسئله مربوط به تغيير فرهنگ عمومی در خصوص طلاق را اينگونه تحليل كرد كه بر مبنای اعتقادات مذهبی طلاق امر خوبی نيست و مذموم است اما به يك نكته بايد توجه كرد كه اگر قرار است طلاق رخ دهد با سرعتی كه به خود گرفته و شرايطی كه ايجاد شده است، حداقل بايد كاری كرد كه اين طلاق با آسيبها و پيامدهای بعدی همراه نباشد و يك طلاق سالم باشد.
وی در همين خصوص به آيه 231 سوره بقره كه میفرمايد: «وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النَّسَاء فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ؛ و چون آنان را طلاق گفتيد و به پايان عده خويش رسيدند پس بخوبى نگاهشان داريد يا بخوبى آزادشان كنيد» اشاره و اظهار كرد: اين كار نيازمند انجام آموزشها و اصولی است. هيچكس نمیخواهد طلاق رخ دهد اما اگر رخ داد زن و مردی كه از هم طلاق میگيرند بايد در معرض آموزشهايی قرار گيرند تا دچار آسيب نشوند.
مديركل دفتر پيشگيری و درمان اعتياد سازمان بهزيستی در پاسخ به اين سؤال كه كدام نهاد يا سازمان را مسئول هدايت فرهنگ عمومی به سمتی میدانيد كه موجب كاهش طلاق و يا كاهش آسيبهای اجتماعی بعد از آن هست، گفت: دلايل بروز طلاق مسائلی نيستند كه مختص يك دستگاه خاص باشد و مسائل اجتماعی، اقتصادی، سياسی، فرهنگی، اعتياد و ... در آن دخيل بوده و همانند همه پديدهها و آسيبهای اجتماعی ابعاد مختلف و پيچيده دارند.
براتیسده دو دستگاه وزارت ورزش و جوانان و وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعی كه سازمان بهزيستی ذيل اين وزارتخانه است را دو دستگاه اصلی مسئول در اين خصوص نام دانست و عنوان كرد: وزارت علوم، وزارت بهداشت، آموزش و پرورش، آموزش عالی و قوه قضائيه هم تا حدودی مسئول اين امر هستند و میتوانند مداخلههای سودمندی در پيشگيری از طلاق انجام دهند.
مديركل پيشيگيری از اعتياد و درمان سازمان بهزيستی در تحليل موفقيت يا عدم موفقيت دستگاههای ذكر شده، گفت: در پيشگری از طلاق موفق نبودهايم البته مقصر فقط اين دستگاهها نيستند، طلاق پديدهای است كه مرتبط با شرايط كلانتر اقتصادی، فرهنگی، سياسی و ... است بنابراين نمیتوان گفت صرفاً اين نهادها مقصر بودهاند.
براتی سده مداخلات قبل از طلاق مانند اجبار زوجها به انجام مشاوره قبل از طلاق توسط دادگاهها را جزو مداخلات خوب و موفق دانست و افزود: اين امر، اقدام خوبی بوده اما مداخلات كافی نبوده است.
وی افزود: در ساير كشورها خدمات مشاوره قبل از طلاق انجام میشود اما زوجهايی كه با هم سازش میكنند، رها نمیشوند بلكه مسائل و مشكلات آنها طی چند سال بعد هم پيگيری میشود كه انجام اين اقدام در ايران نيازمند نيروی آموزش ديده و بودجه و ... است.
براتیسده در پايان تصريح كرد: به طور كلی موفقيتها در امر پيشگيری از طلاق بالا نبوده است.
وی اضافه كرد: در حال حاضر نه تنها نگاه به طلاق بلكه نگاه به خانواده نيز تغيير يافته است به نحوی كه اگر چه دغدغه بزرگترها و حتی مسئولان، ازدواج جوانان و فراهم كردن شرايط آن است، اما به نظر میرسد اين مسئله دغدغه خود جوانان نيست كما اينكه در تحقيقات انجام شده ازدواج اولويت ششم تا هفتم جوانان بوده و اولويت اول آنها كار و تحصيل و ... بوده است.
براتی در خصوص تغيير نگاه جامعه نسبت به طلاق از وقوع دو مسئله خبر داد و اظهار كرد: گاهی نگرشها عوض میشود اما تغيير نگرشها به سرعت تبديل به رفتار نمیشود، به عنوان مثال امروزه بسياری از ايرانیها به اين نگرش رسيدهاند كه همه بايد بر مبنای قانون عمل كنند، اما میدانيم كه خيلیها بر مبنای قانون عمل نمیكنند حتی يك قانون ساده رانندگی مثل بستن كمربند، در صورتی كه همين افراد در خارج از كشور با دقت همين رفتارها را انجام و در بازگشت با آه و ناله در مورد اينكه چه قدر خوب است كه همه قانون را رعايت كنند، صحبت میكنند؛ يعنی نگرش وجود دارد اما تبديل به رفتار نشده است. اما در خصوص طلاق نكته اين است كه نه تنها نگرش عوض شده است بلكه به محض اينكه اين نگرش ايجاد شده تبديل به رفتار نيز شده است.
اين روانشناس تشريح كرد: برخی از روانشناسان اجتماعی معتقد هستند برخی اوقات حتی رفتار رخ میدهد و بعد تغيير نگرش ايجاد میشود، يعنی ممكن است حتی در كشور ما اول طلاق رخ داده، افزايش پيدا كرده و بعد به امری عادی تبديل شده باشد و در نهايت نگرش مربوط به آن تغيير پيدا كرده است.
وی تصريح كرد: هر كدام از اين دو مورد كه رخ داده باشد، مسئله مهم اين است كه سرعت تغيير نگرش و سرعت انجام رفتار در كشور ما بسيار سريع بوده است.
براتیسده دومين مسئله مربوط به تغيير فرهنگ عمومی در خصوص طلاق را اينگونه تحليل كرد كه بر مبنای اعتقادات مذهبی طلاق امر خوبی نيست و مذموم است اما به يك نكته بايد توجه كرد كه اگر قرار است طلاق رخ دهد با سرعتی كه به خود گرفته و شرايطی كه ايجاد شده است، حداقل بايد كاری كرد كه اين طلاق با آسيبها و پيامدهای بعدی همراه نباشد و يك طلاق سالم باشد.
وی در همين خصوص به آيه 231 سوره بقره كه میفرمايد: «وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النَّسَاء فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ؛ و چون آنان را طلاق گفتيد و به پايان عده خويش رسيدند پس بخوبى نگاهشان داريد يا بخوبى آزادشان كنيد» اشاره و اظهار كرد: اين كار نيازمند انجام آموزشها و اصولی است. هيچكس نمیخواهد طلاق رخ دهد اما اگر رخ داد زن و مردی كه از هم طلاق میگيرند بايد در معرض آموزشهايی قرار گيرند تا دچار آسيب نشوند.
مديركل دفتر پيشگيری و درمان اعتياد سازمان بهزيستی در پاسخ به اين سؤال كه كدام نهاد يا سازمان را مسئول هدايت فرهنگ عمومی به سمتی میدانيد كه موجب كاهش طلاق و يا كاهش آسيبهای اجتماعی بعد از آن هست، گفت: دلايل بروز طلاق مسائلی نيستند كه مختص يك دستگاه خاص باشد و مسائل اجتماعی، اقتصادی، سياسی، فرهنگی، اعتياد و ... در آن دخيل بوده و همانند همه پديدهها و آسيبهای اجتماعی ابعاد مختلف و پيچيده دارند.
براتیسده دو دستگاه وزارت ورزش و جوانان و وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعی كه سازمان بهزيستی ذيل اين وزارتخانه است را دو دستگاه اصلی مسئول در اين خصوص نام دانست و عنوان كرد: وزارت علوم، وزارت بهداشت، آموزش و پرورش، آموزش عالی و قوه قضائيه هم تا حدودی مسئول اين امر هستند و میتوانند مداخلههای سودمندی در پيشگيری از طلاق انجام دهند.
مديركل پيشيگيری از اعتياد و درمان سازمان بهزيستی در تحليل موفقيت يا عدم موفقيت دستگاههای ذكر شده، گفت: در پيشگری از طلاق موفق نبودهايم البته مقصر فقط اين دستگاهها نيستند، طلاق پديدهای است كه مرتبط با شرايط كلانتر اقتصادی، فرهنگی، سياسی و ... است بنابراين نمیتوان گفت صرفاً اين نهادها مقصر بودهاند.
براتی سده مداخلات قبل از طلاق مانند اجبار زوجها به انجام مشاوره قبل از طلاق توسط دادگاهها را جزو مداخلات خوب و موفق دانست و افزود: اين امر، اقدام خوبی بوده اما مداخلات كافی نبوده است.
وی افزود: در ساير كشورها خدمات مشاوره قبل از طلاق انجام میشود اما زوجهايی كه با هم سازش میكنند، رها نمیشوند بلكه مسائل و مشكلات آنها طی چند سال بعد هم پيگيری میشود كه انجام اين اقدام در ايران نيازمند نيروی آموزش ديده و بودجه و ... است.
براتیسده در پايان تصريح كرد: به طور كلی موفقيتها در امر پيشگيری از طلاق بالا نبوده است.
