عقلانیت؛ رکن اصلی اسلام/ معیارهای هنر تبلیغ دین در مجالس مذهبی رعایت شود
گروه اندیشه: مسئول دبیرخانه کانونهای مساجد فارس با بیان اینکه یکی از مسائل و ارکان اساسی دین اسلام، بحث عقلانیت است، بر لزوم درنظر گرفتن عقلانیت و هنر تبلیغ دین در مجالس مذهبی جهت افزایش مباحث معرفتی تأکید کرد.
حجتالاسلام والمسلمین غلامحسین نیازی، مسئول دبیرخانه کانونهای مساجد فارس در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، در پاسخ به اینکه چرا برخی مجالس مذهبی تنها شورآفرین هستند و در آنها مباحث معرفتی مکتب اهل بیت(ع) کمتر توجه میشود؟، گفت: یکی از مسائل و ارکان اساسی دین اسلام، بحث عقلانیت است یعنی هر آنچه که عقل به آن حکم میکند دین هم به آن حکم میکند آن هم عقلانیت شرعی، عقلی که خوب و بد را از هم تشخیص دهد نه عقل ابزاری که فقط منافع افراد را تأمین میکند.
وی افزود: اما استفاده از این عقل دست خودمان است و نمیتوانیم به همه دیکته کنیم که تعقل داشته باشند لذا این عقل و تفکر یک مکانیزم است و از درون افراد باید بیرون آید و از همینروست که در آیات قرآن مشاهده میکنیم که خداوند انسانها را به تفکر و تعقل دعوت کرده است و میفرماید این آیات را برای شما نازل کردم و حوادث را قرار دادم و فلان مخلوق را خلق کردم تا بیندیشید یعنی عقلانیت باید از درون افراد باشد.
عقلانیت از دوران کودکی آموزش داده شود
حجتالاسلام نیازی با بیان اینکه البته عقلانیت میتواند آموزش هم باشد، گفت: یعنی در دورههای مختلف آموزشی و مدارس این القا را داشته باشیم که بیندیش و فکر کن یعنی فرزندان را از همان کودکی آموزش دهیم که تفکر کنند.
طبع انسان بیشتر به مسائل احساس تمایل دارد
این مقام مسئول اظهار کرد: شاید یکی از علل اینکه در برخی از مجالس و محافل مذهبی ما شور هست اما ممکن است جنبه عقل و شعور کمتر باشد این است که طبع انسان بیشتر به مسائل احساسی، شور و فوران احساسات تمایل دارد اما اگر مثلاً در مجالس مذهبی سخنرانان، متفکران و وعاظی باشند که بتوانند به زبان روز صحبت کنند و آنچه که نیاز مخاطب ما هست برای او بیان کنند یعنی زبان دین با بیان روز تبیین شود، مردم گوش میدهد و این یعنی زنده کردن مکانیزم عقل و اندیشه در درون افراد که در روایات هم داریم.
شورهای مجالس مذهبی در کوتاه مدت خوب است
وی با یادآوری اینکه این روزها بیشتر بحثهای رسانهای و سرگرمی مطرح میشود که ممکن است مجالس مذهبی ما بیشتر جنبه شعاری احساس و هیجانی باشد، افزود: این خوب است اما در کوتاه مدت یعنی اگر در بلندمدت اگر این جنبه شور و احساسات از بین رفت، ممکن است افراد نگاهشان به دین عوض شود لذا در این مسئله بخشی آموزشی، بخشی فرهنگسازی و بخشی بیان حقایق با زبان روز و خوب مهم است.
حجتالاسلام نیازی با اشاره به اینکه فرهنگسازی و آموزش و بیان و تزریق حقایق در مجالس و اینکه فوایدی دارد، گفت: این مسائل باعث میشود که دین در میان مردم نهادینه و عمیق شود و طبعاً افراد اثرگذار در جامعه مانند خواص و نخبگان در نگرش افراد به دین و حقایق مؤثرند.
اکتفا به ایجاد شور مذهبی به تنهایی، موجب سطحینگری مردم میشود
مسئول دبیرخانه کانونهای مساجد فارس اظهار کرد: اگر همه ما ظاهربین باشیم بهویژه خواص و مؤثران و نخبگان ظاهربین باشند و این ظاهر از طریق رسانهها و در فضای مجازی به مردم القا شود، جامعه سطحینگر میشود و این کارکرد نخبگان معلمان و علماست که مردم را به حقیقتجویی و حقیقتیابی بر طبق منطق دین عادت دهند.
معیارهای هنر تبلیغ دین باید رعایت شود
وی بیان کرد: اگر منبر و تریبونی باشد، نوشته و فیلمهای تلویزیونی که حرفی برای گفتن دارند، وجود داشته باشند که همگی اینها بر گرفته از متن جامعه باشد و خیالی و شعاری نباشد، در مجالس مذهبی ما مردم قطعاً گوش میدهند البته به شرطی که معیارهای هنر تبلیغ و خطابه و سخنرانی رعایت شود.
از بیان مسائل خیالی و انتزاعی در سخنرانیهای مذهبی پرهیز شود
حجتالاسلام نیازی اظهار کرد: سخنرانی طویل نباشد و فقط مسائل خیالی و انتزاعی گفته نشود بلکه مشکلات مردم عنوان شود و در این صورت، قطعاً بدانیم که مردم به منبر و خطابه علمای دین نیز گرایش پیدا میکنند.
مسئول دبیرخانه کانونهای مساجد فارس با بیان اینکه از سوی دیگر نیز ما نمیتوانیم جنبه احساس و شور و هیجان را رها کنیم، گفت: در همه حوادث تاریخی و در طول زندگانی بشر مسائل احساسی وجود دارد و مسائلی که شور و هیجان انسانها را تحریک میکند هست اما اینها نباید پررنگ باشد بلکه باید مانند ویتامینی که در میوه وجود دارد، احساس و هیجان باشد اما زیربنای آن تعقل و اندیشه است که در این راستا نیز طبعاً همگان نقش دارند.
وی بیان کرد: اینکه سخنران و منبری و کسی که تریبون در دستش دارد، به هنر خطابه آشنا و آگاهی داشته باشد و با مردم به اندازه فهم و عقلشان صحبت کند و در کنار آن نیز روضه و مداحی باشد، قطعاً اثر خود را خواهد داشت.
اکتفا به منبر و تریبونهای قدیمی کافی نیست
حجتالاسلام نیازی تأکید کرد: نباید توقع داشته باشیم فقط همان تریبون و منابر قدیمی اثرگذار باشند، بلکه امروز باید از تمام فضاهای مجازی، اینترنت، سایتها، ماهوارهها، شبکههای اجتماعی موبایل و غیره برای ارتباطات استفاده کنیم.
مسئول دبیرخانه کانونهای مساجد فارس بیان کرد: امروز که اسم آن را انقلاب ارتباطات و انفجار اطلاعات میگذاریم، باید از تمامی ابزارها استفاده کنیم و توقع نداشته باشیم که مثل گذشته همه چهره به چهره پای یک منبر بنشینیم، این مسئله جای خود را دارد اما باید از تمام صحنهها استفاده کنیم و با بیان جذاب، حقایق دین را برای مردم بیان کنیم همانطور که در آیات و روایات آمده است.
