امام خمینی(ره) مبدع فلسفه فقه است/ تحقیق و بررسی ۴۰ فلسفه مضاف در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه

به گزارش خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) همایش ملی فلسفه فقه دیشب 12 اذرماه، با پیام آیت‎الله العظمی سبحانی و با حضور صاحب‌نظران در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی قم آغاز به کار کرد.
حجت‎الاسلام والمسلمین ابراهیم علیدوست در ابتدای این همایش گفت: چیستی فلسفه فقه، ضرورت آن و تفاوت آن با اصول و فقه و فلسفه از موضوعات مهم در تبیین این علم جدید است.
وی اظهار کرد: فلسفه فقه دانشی توصیفی است و فقه نیز در دوره معاصر سه کاربرد دارد که یکی از آن در یک عبارت دانش کشف شریعت از اسناد معتبر است و از دید من دانش فلسفه فقه بیرون از مقوله فقه و اصول است زیرا زبان آن هستی شناسانه است.
وی با اشاره به ضرورت آن عنوان کرد: رعایت هنجارهای عرفی، رسالت مبینان شریعت و اینکه ائمه چقدر به مسایل عرفی توجه داشتند و اینکه احادیث نبوی را می‎توان به احادیث عسکری و بالعکس تخصیص زد از مقولاتی است که می‎توان در این علم به آن پرداخت و ضرورت آن از این جهت حس می‎شود.
علیدوست با بیان اینکه دامنه فعالیت علمی گستره شریعت است تصریح کرد: ابتدا باید گستره شریعت را تعریف کنیم امام معتقد بود که مطالب صادره از ائمه یا از شان تشریع، یا از شان ولایت و یا از شان قضاوت است که کلام فاخری است اما محدود به این سه نیست و معتقدم می‎توان 12 شان در 12 حیثیت برشمرد.
وی تاکید کرد: فلسفه فقه با وجود سه دهه گذشتن از آغاز آن هنوز در ابتدای راه است و این همایش‎ها قدم خوبی برای توسعه آن است.
در ادامه آیت الله علی اکبر رشاد، رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در سخنانی گفت: علوم مدیریت، سیاست و فقه و ... دارای الگویی ثلاثی است که یا سنتی اندیش، یا متجدد و یا مجدد است.
وی ادامه داد: جریان مجدد در مقام آن است که با تکیه بر میراث معرفتی سلف خود تاسیس اساس کنذ و میراث‎گذار باشد و معرفت را به پیش ببرد.
رشاد با بیان اینکه معرفت شناسی در دهه 20 شمسی در ایران نضج گرفت اظهار کرد: این معرفت شناسی در عرصه‎های مختلف تفسیر و مدیریت و ... دستاوردهای زیادی داشته است که نمونه آن و پیشگام فلسفه علامه طباطبایی با ایجاد مکتب نوصدرایی است.
وی افزود: از برکت این فعالیت‎ها امروز 40 فلسفه مضاف در پژوهشگاه در دست بررسی است و از چند مقاله تا چند کتاب در این رشته‎ها تالیف شده است.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی اظهار کرد: طلایه‎دار ضلع فقهی معرفت شناسی نوین امام خمینی(ره) بودند که فقه نوبنیاد را بنیاد نهاد و بانی ضلع الهیات نیز شهید مطهری بود که مؤسس الهیات جدید بود و تحولی ایجاد کرد که با تلاش‎های علمی خواجه نصیر طوسی قابل قیاس است.
رشاد ادامه داد: امام(ره) را می‎توان مؤسس فلسفه فقه دانست اگر چه خود ایشان این تعبیر را به کار نبرده و رویکردی هم براین نداشتند اما انقلاب اسلامی و بیانات و آثار ایشان موید این مطلب است.
وی افزود: امام حکومت را تمام فلسفه فقه می‎دانستند و با این نگاه که در قالب شعار نمی گنجد انقلاب را تاسیس کردند زیرا فقه قانون است و قانون چارچوب زیست و فقه نیز آمده است تا چارچوب زیست انسان در زندگی اجتماعی را تبیین و تعریف کند.
وی نظریه خطابات قانونی زا در چارچوب اجتهاد زمان و مکان که امام آن را بیان کرد دانست و تاکید کرد: نقش زمان و مکان در اجتهاد از مقولاتی است که در فقه بسیار موثر است و امام برای آن جایگاه خاصی قائل بودند.
در ادامه این همایش که به همت گروه حقوق پژوهشگاه برگزار شد سه تن از نویسندگان مقالات نیز به ارایه مباحث خود پیرامون فلسفه فقه پرداختند.