رشوه‌خواری از نگاه قرآن/ رشوه؛ از مهم‌ترین موانع رشد اقتصادی

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، یکی از مهم‌ترین موانع رشد اقتصادی، مسئله رشوه‌خواری و اختلاس است. رشوه‌خواری و اختلاس چه در مقیاس کوچک و چه در مقیاس بزرگ، آسیب فراوانی به اقتصاد جامعه وارد می‌کند و موجب سقوط و زوال جامعه می‌شود.
شیوع رشوه‌خواری و اختلاس در یک کشور علاوه بر این‌که امنیت اقتصادی، حقوقی و اخلاقی را  از بین می‌برد، مانع بزرگی برای جهاد اقتصادی است.
برای این‌که افراد و اشخاص به جای تلاش و کوشش، ابتکار و خلاقیت، ارائه طرح‌های مفید و سازنده در راستای تأمین معاش خود به رشوه‌خواری روی می‌آورند.
رشوه‌خواری و اختلاس، انگیزه و اعتماد عمومی را از بین می‌برد و جامعه را به‍‌سوی بداخلاقی سوق می‌دهد.
رشوه‌خواری و اختلاس بلای خانمان‌سوزی است که تمام فعالیت‌های اقتصادی و تجاری را مختل می‌کند، ثبات اقتصادی و مالی را از بین می‌برد، در روند اصلاحات اقتصادی و مالی اختلال ایجاد می‌کند و در یک کلام، اقتصاد کشور را به شدت متزلزل می‌کند و فساد اقتصادی را گسترش می‌دهد.

معنای لغوی رشوه

«رشوه» چیزی است که به کسی داده می‌شود تا کاری برخلاف وظیفه خود انجام بدهد؛ یعنی حق کسی را ضایع کند و یا حکمی برخلاف حق و عدالت صادر کند.
خداوند متعال در آیه 88 سوره بقره در رابطه با رشوه می‌فرماید: «وَلاَ تَأْکُلُواْ أَمْوَالَکُم بَیْنَکُم بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُواْ بِهَا إِلَى الْحُکَّامِ لِتَأْکُلُواْ فَرِیقًا مِّنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالإِثْمِ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ؛ و اموالتان را میان خودتان به ناروا مخورید و [به‌عنوان رشوه قسمتى از] آن‌را به قضات مدهید تا بخشى از اموال مردم را به گناه بخورید در حالى‌که خودتان [هم خوب] مى‌‏دانید».
کلمه «تدلوا» از ریشه دلو است دلو را به چاه افکندن کنایه از رشوه دادن به حکام است تا رای و قانون را به نفع آنان صادر کنند تا بدین وسیله سودجویی کنند و حق دیگران را پایمال کنند و سوءاستفاده نمایند.
یکی از مصادیق اکل مال به باطل، رشوه و اختلاس است که اشکال و صورت‌های گوناگونی دارد.
گاهی رشوه و اختلاس در اموال شخصی است، گاهی در اموال عمومی و دولتی، گاهی در عین مال است، گاهی در منفعت، گاهی در حقوق است و گاهی در انتفاع و بهره‌وری ا زچیزی. هر کدام از این‌ها دارای حکم ویژه‌اند و تعدی و تجاوز به هر یک از آن‌ها مشمول نهی از اکل به مال است.

نکوهش رشوه در احادیث

از آن‌جا که «رشوه» عملی شنیع و زشت است احادیث فراوانی در نکوهش و مذمت آن وارد شده است چنان‌که پیامبر اکرم(ص) در حدیثی فرموده است: «از رشوه بپرهیزید که رشوه، کفر خالص و بدون چون و چراست» و نیز در حدیث دیگری فرموده است: «هر گوشتی از بدن به‌وسیله مال حرام‌(سحت) برویاند، آتش جهنم بدان سزاوارتر است، گفته شد: و ما السحت؟ مال حرام کدام است؟ پیامبر فرمودند: الرشوةُ فی الحکم؛ رشوه گرفتن در امر قضاوت و داوری».
پیامبر اکرم(ص) همچنین فرموده است: رشوه دهنده و رشوه گیرنده، هر دو در آتش جهنم هستند» و در روایت دیگری آمده است: اهل رشوه بوی بهشت را استشمام نمی‌کنند» و نیز فرموده است: خدا لعنت کند رشوه‌دهنده و رشوه گیرنده و رابط بین این دو نفر(واسطه رشوه).
گاهی بعضی افراد با نیرنگ و خدعه، به اسم هدیه رشوه می‌گیرند و آن‌را حلال می‌شمارند؛ پیامبر اکرم(ص) فرمودند: برای مردم، روزگاری می‌آید که مال حرام و رشوه را به‌عنوان هدیه حلال خواهند شمرد.
وقتی اشعث بن قیس شبانه مقداری حلوا برای امام علی(ع) آورد تا نظر حضرت را به‌سوی خود جلب کند، امام علی(ع) فرمود: «واعجبا! این کوبنده درب، ظرف کادو کرده و شیره تلخ‌کننده را که گویی با آب دهان یا زهر مار آمیخته، پیشکش ما کرده!به او گفتم: جایزه است؟ صله است؟ زکات است؟گفت: هدیه است.گفتم: وای به حال تو، آیا آمده‌ای مرا بفریبی و از دین خدا گمراه سازی».