آبروی انسان حق خدا محسوب میشود/ روش قرض دادن علامه طباطبایی
گروه اندیشه: یک مفسر قرآن کریم با بیان اینکه آبروی انسان حق خدا محسوب میشود، گفت: بر همین اساس قرض گرفتن جز در موارد ضرورت مکروه است زیرا طبق روایات قرض گرفتن هم و غم شب و ذلت روز را به همراه دارد؛ ذلت در برابر کسی که از او قرض گرفته است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حجتالاسلام مهدی نخاولی، استاد و پژوهشگر قرآنی و مفسر قرآن کریم، شب گذشته، اول مردادماه در ادامۀ سلسه جلسات سیر و سلوک قرآنی در مبحث محاسبۀ نفس، با اشاره به اینکه ماه مبارک رمضان فرصت بسیار مغتنمی برای شناخت عیوب نفسانی انسان است، ضمن بیان آیاتی از قرآن، گفت: طبق روایات شیاطین در این ماه در غل و زنجیر هستند و انسان از تأثیر عوامل وسوسهانگیز بیرونی در امان است بنابراین آنچه انسان در این ماه مرتکب میشود مربوط به نفس او و صفاتی که در آن رسوخ کرده و تثبیت شده میشود.
حجتالاسلام نخاولی با بیان اینکه در امان بودن انسان از عوامل وسوسهانگیز بیرونی لطف خداست و اگر انسان به تقدیرات در شب قدر توجه کند شاید ذرهای از این حقایق را درک کند، ادامه داد: رفتار خداوند با انسان در شبهای قدر مانند رفتار با مجرمی است که به او اجازه میدهند تا هرچه خودش میخواهد برای خودش تقدیر کند هرچند عفو و پاداش باشد.
غفلت از اصلاح عیوب نفسانی موجب ایستادن در مقابل امام میشود
وی با بیان اینکه غفلت انسان از اصلاح عیوب نفسانی باعث میشود تا در مقابل امام خود بایستد، بیان کرد: کسانی که در مقابل پیغمبر ایستادند آدمهای عجیب و غریبی نبودند بلکه پشت سر پیامبر(ص) هم نماز میخواندند اما وقتی مال کمتری به آنان میرسید به پیامبر میگفتند ظلم نکن! تو به ما ظلم کردی!
این استاد اخلاق در همین راستا ادامه داد: کار این افراد به جایی میرسد که خدا برای اثبات حرف پیامبر(ص) و کار خودش هم باید به آنها سند بدهد و پس از تأیید پیامبر بگوید این احکام از روی علم و حکمتم بوده است، به همین خاطر است انسان تا آن زمان که هنوز امتحان نشده باید برای مشکلات رفتاری و اخلاقی خود چارهای بیاندیشد.
وی با اشاره به آیۀ «وَمِنْهُم مَّن یَلْمِزُکَ فِی الصَّدَقَاتِ فَإِنْ أُعْطُواْ مِنْهَا رَضُواْ وَإِن لَّمْ یُعْطَوْاْ مِنهَا إِذَا هُمْ یَسْخَطُونَ، و برخى از آنان در [تقسیم] صدقات بر تو خرده مىگیرند، پس اگر از آن [اموال] به ایشان داده شود خشنود مىگردند، و اگر از آن به ایشان داده نشود بناگاه به خشم مىآیند»(توبه/58).
حجتالاسلام نخاولی در بیان رفتار کسانی که درمقابل پیامبر(ص) ایستادند توضیح داد: در این آیه آمده است: اگر به آنان چیزی داده نشود إذا هُم یَسخَطِون، معنای اذا در اینجا این است که آنها در اعتراض به پیامبر رفتار غیر منتظرۀ خشمگینانه ای داشته اند که برای هیچ کس قابل توجیه نیست و هیچ کس انتظار چنین رفتار عجیب و غریب و زشت را نداشته است.
وی با بیان اینکه انسان تا وقتی که امتحان نشده باید عیوب خود را اصلاح کند، ابراز کرد: کسی در مقابل پدر و مادر بایستد مقابل پیغمبر و امام زمان هم خواهد ایستاد و اگر کسی فهم خود را حتمی و درست بداند به سخن امام زمان(عج) هم اعتنا نخواهد کرد.
نفس انسان قابلیت پیشروی در هردو راه سعادت و شقاوت را دارد
موضوع دیگری که حجتالاسلام نخاولی در ادامۀ سخنان خود در موضوع محاسبۀ نفس به آن اشاره کرد، این بود که همانطوری که نفس این ظرفیت را دارد زشتترین کارها که هیچکس به ذهنش نمیرسد را مرتکب شود از طرف دیگر هم میتواند تا بالاترین مراتب پیشرفت کند.
این استاد اخلاق با این توضیح که اصلاح رذایل اخلاقی پایینترین حد محاسبۀ نفس است، به بیان مثالهایی از مراتب ایمان پرداخت و ادامه داد: طبق روایات، خداوند همه چیز را به مؤمن واگذار کرده جز آبرویش را که حق خدا محسوب میشود و برهمین اساس قرض گرفتن جز در موارد ضرورت مکروه است چراکه طبق روایات قرض گرفتن هم و غم شب و ذلت روز است، ذلت در مقابل کسی که از او قرض گرفته است.
حجتالاسلام نخاولی در همین راستا با بیان اینکه هرچند گرفتن قرض مکروه است، از سویی دیگر به قرض دادن تشویق شده است، اضافه کرد: طبق روایت قرض دادن بعد از اینکه نزدیکان انسان از او درخواست کنند، واجب است؛ البته این قرض پاداشی ندارد، زیرا قرض معاملۀ پرسودی با خداست و انسان باید خودش به دنبال نزدیکان نیازمند خود باشد.
روش قرض دادن علامه طباطبایی
وی مهلت دادن به بدهکار را یکی دیگر از موارد توصیه شده نسبت به قرض دادن عنوان کرد و در ادامه به بیان روش قرض دادن علامه طباطبایی پرداخت و گفت: آن وقت که زمین کشاورزی علامه طباطبایی محصول خوبی داد، ایشان به نیازمندان به قرض پولی میدادند و در برگهای زمان بازگرداندن پول را یادداشت میکردند، اگر پس از زمان مقرر قرض به ایشان پرداخت نمیشد، کاغذ را پاره میکردند و در جواب سؤال فرزندشان میفرمودند: اگر میداشت میداد.
این استاد و پژوهشگر قرآنی با بیان اینکه مکروهات دری به سوی گناهان صغیره و گناهان صغیره دری به سوی گناهان کبیره و گناهان کبیره دری به سوی شرک به خدا است به بیان مثالهایی در این موضوع پرداخت.
به سرعت راه رفتن در دید عموم و شوخی نیز از کارهای مکروه، دادن رشوۀ معنوی با احترام ویژه به کسی که قرار است کاری برای انسان انجام دهد و نگاه به خانۀ دیگران به دلیل حرمت حریم خانۀ مؤمن نیز از گناهانی بود که حجتالاسلام نخاولی به آنها اشاره کرد.
این استاد اخلاق در پایان سخنانش امور نفسانی را مهمترین مشکل انسانها دانست و با بیان اینکه هیچ مشکل نفسانی که قابل علاج نباشد وجود ندارد، گفت: این مشکلات نفسانی هستند که باید برای حل آنها توسل کنیم و همین که زندهایم یعنی هنوز مهلت اصلاح نفس برای ما باقیست.
