راهکار کاربردی‌سازی پژوهش‌های قرآنی

نجمه تکلو، مدرس دانشگاه بین‌المللی امام رضا(ع) در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان‌رضوی درباره راهکارها و چالش‌های اجرایی‌کردن پژوهش‌های قرآنی اظهار کرد: یکی از روش‌های مؤثر برای کاربردی کردن پژوهش‌های قرآنی برای حل مشکلات جامعه استفاده از رویکردهای بین‌ رشته‌ای است، به‌طوری‌که باید از ظرفیت‌ سایر رشته‌ها بهره‌ برد و تنها به تفسیر سنتی قرآن محدود نشویم. 

وی ادامه داد: برای نمونه ارتباط بین قرآن و علومی چون جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، علوم تربیتی، ارتباطات، مطالعات خانواده، حقوق و عدالت اجتماعی می‌تواند منجر به تولید پاسخ‌های قابل ملموس‌ و واضح‌تری برای مسائل اجتماعی شود، همچنین این تعامل میان قرآن و رشته‌های مختلف به جنبه‌های کاربردی و کارآمد پژوهش‌های قرآنی کمک می‌کند.

این استاد دانشگاه افزود: نکته دیگری که در کاربردی‌کردن پژوهش‌های قرآنی اهمیت دارد، اتکا به داده‌های میدانی است، زیرا یکی از ضعف‌های مهم در پژوهش‌های نظری، فاصله گرفتن از واقعیت‌های جامعه و عدم استفاده از داده‌های میدانی است. برای اجرایی‌کردن پژوهش‌ها باید از روش‌هایی مانند مشاهده میدانی، مصاحبه‌های عمیق و تحلیل محتوا براساس داده‌های اجتماعی استفاده کرد.

وی بیان کرد: این روش‌ها کمک می‌کنند تا پژوهشگران به واقعیت‌های جامعه نزدیک‌تر شوند و آسیب‌شناسی دقیقی از مسائل اجتماعی ارائه دهند، برای نمونه، پژوهشگر قرآنی باید بداند که مسائلی مانند عدالت اجتماعی یا آسیب‌های خانواده چگونه در میدان اجتماع بروز پیدا می‌کنند، چرا که بدون مشاهده میدانی و گفت‌وگو با افراد آسیب‌دیده، امکان آسیب‌شناسی دقیق وجود ندارد.

تکلو با بیان اینکه چالش دیگر در کاربردی‌کردن پژوهش‌های قرآنی، خروجی مناسب است، تصریح کرد: یک مقاله خوب نه‌تنها باید متن خوبی داشته باشد، بلکه باید خروجی‌هایی در قالب‌های مختلف مانند بسته‌های آموزشی، راهنماهای سیاست‌گذاری، محتوای تربیتی برای مدارس و دانشگاه‌ها یا الگوهای مداخله فرهنگی برای نهادهای فرهنگی ارائه دهد. وقتی خروجی‌ها به‌طور مشخص تعریف شوند، جنبه کارآمدی پژوهش‌ها افزایش می‌یابد و این امکان فراهم می‌شود که نتایج در اختیار نهادها و گروه‌های اجرایی قرار گیرد.

وی در پاسخ به این پرسش که چرا برخی از پژوهش‌ها کاربردی نیستند، گفت: بازتعریف زبان پژوهش نیز بخشی از مسئله کاربردی‌نبودن پژوهش‌هاست، زیرا زبان پیچیده و غیرقابل فهم می‌تواند مانع از انتقال نتایج پژوهش شود. اگر یافته‌های پژوهشی با زبانی روشن، مختصر و در عین حال علمی ارائه شوند، امکان بهره‌برداری از آن‌ها برای گروه‌های مختلف جامعه فراهم می‌شود.

این استاد دانشگاه اظهار کرد: با توجه به این نکات می‌توان گفت که برای کاربردی‌کردن پژوهش‌های قرآنی باید به داده‌های میدانی اعتماد کرد، از ظرفیت‌های بین‌رشته‌ای بهره برد و زبان پژوهش را ساده و قابل فهم کرد تا نتایج آن به‌راحتی در جامعه قابل استفاده باشد و به تحول در پژوهش‌های قرآنی و افزایش کارآمدی آن‌ها منجر شود.