کبوتر و آهو؛ آفت امروز شعر رضوی/ اشعار محلی در این بخش چه تأثیری داشته‌اند؟

حجت‌الاسلام سیدحسین سیدی، رئیس شورای شعر طلاب خراسان رضوی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، عنوان کرد: با به کار بردن معارف رضوی در اشعار، می‌توان امام رضا(ع) را از قلب‌ها به اندیشه‌ها برد.

سیدی به حدیث سلسلةالذهب اشاره و ابراز کرد: امام رضا(ع) در حدیث شریف سلسلةالذهب در نیشابور فرمودند: «کلمة لا إلهَ إلَّا اللّهُ حِصنی، فَمَن دَخَلَ حِصنی أمِنَ مِن عَذابی. بِشُروطِها، و أنَا مِن شُروطِها» یعنی شناخت امام، از شروط جای گرفتن در حصن و دیوار «لا إلهَ إلَّا اللّهُ» است.

وی با بیان اینکه استفاده از المان‌های کبوتر و آهو، آفت امروز شعر رضوی است البته در 10 دوره داوری شعر رضوی، بحث شور رضوی در آثار رسیده بسیار پررنگ بود، ابراز کرد: المان‌های آهو و کبوتر، شناخت سطحی از امام رضا(ع) است زیرا شاعران این نشانه‌ها را ملموس‌تر دریافت می‌کنند.

رئیس شورای شعر طلاب خراسان رضوی افزود: واقعیت این است که ما باید در دریای ژرف رضوی غوطه‌ور شویم و مرواریدهای بزرگی را از این دریا صید کنیم چراکه نشانه‌های کبوتر و آهو، جزئی از شعر رضوی است اما در عصر کنونی باید تعمیق بیشتری پیدا کند.

وی ویژگی‌های امام رضا(ع) و احادیث ایشان را از شاخصه‌های شعر رضوی عنوان کرد و گفت: شعر رضوی از شعر آئینی جدا نیست. این دو عنوان در بسیاری از موارد مشترک هستند، مثلا تمامی اشعار رضوی و همه اشعاری که ما را به سمت خوبی‌ها سوق می‌دهند، در قالب شعر آئینی قرار می‌گیرند ولی در تعریف شعر رضوی باید گفت شعر رضوی، شعری است که با موضوع امام رضا(ع) سروده شده باشد.

زمزمه شدن شعر توسط مردم؛ رمز ماندگاری اشعار

سیدی با اشاره به اینکه یکی از دلایل ماندگاری یک شعر، زمزمه شدن آن توسط مردم پس از چندین سال است، ابراز کرد: بعضی از اشعار مانند ظروف یک‌بار مصرف، فقط برای یک بار خواندن یا شنیدن هستند ولی بعضی از شعرها محکم‌تر هستند و چندین بار می‌توان آن‌ها را خواند و برخی از اشعار نیز مانند ظروف مسی، ماندگار هستند و چه بسا هر روز حرف تازه‌ای برای گفتن داشته باشند.

وی با بیان اینکه اشعاری که از استحکام کافی برخوردار باشند، ماندگار می‌شوند، اظهار کرد: از دوران شاعرانی مانند عطار، خیام و حافظ بسیار گذشته است اما مردم حتی آن‌هایی که سواد ندارند یا اهل شعر نیستند،‌ اشعار آن ها را زمزمه می‌کنند همچنین در شاعران معاصر، شهریار، اشعار زیبای بسیاری به چشم می‌خورد ولی با شنیدن نام شهریار، در ذهن مردم، شعر «علی ای همای رحمت» تداعی می‌شود.

سیدی افزود: زمان، درباره ماندگاری شعر قضاوت خواهد کرد همچنان‌که برخی از اشعار ارسالی به جشنواره بین‌المللی امام رضا(ع)، بسیار غنی است و این نوید را می‌دهد که آیندگان، آن‌ها را زمزمه خواهند کرد.

سخنی کز دل برآید، لاجرم بر دل نشیند

رئیس شورای شعر طلاب خراسان رضوی به تأثیرگذاری اشعار محلی در عرصه شعر رضوی اشاره کرد و گفت: خداوند، هر پیامبری را به زبان و لهجه مردمش مبعوث کرده است لذا فردی که شعری با زبان محلی خود می‌خواند، بیشتر بر دلش می‌نشیند، یکی از خصوصیات شعر محلی این است که سخن از دل برآید، لاجرم بر دل نشیند. چند سال پیش، قاسم رفیعا، برای اولین بار شعری را سرود که ته‌مایه‌ا‌ی از طنز داشت و در عین حال شعر رضوی و آئینی بود.

وی افزود: شعر «بچه محله امام رضایم»، جزو کارهای موفق قاسم رفیعا بود و در ذهن مردم ماندگار و شناسنامه قاسم رفیعا شد، این شعر با لهجه مشهدی بیشتر بر دل مشهدی‌ها نشست ولی اگر غیر مشهدی‌ها نیز از این شعر استقبال کردند، به خاطر این است که این شعر از دل رفیعا برآمده است.

سیدی با اشاره به اینکه شعر محلی، یکی از قالب‌های شعر رضوی در جشنواره‌های گذشته بوده است، ابراز کرد: با توجه به اینکه این نوع قالب، کمتر استفاده شده است و شاعران، آشنایی کمی با این قالب دارند، باید مراقب بود تا اصول شعر محلی رعایت شود. به طور کلی شعر محلی، دارای قدرت بسیاری است و می‌تواند ارتباط خوبی با مخاطب برقرار کند، مثلا محمد قهرمان، از شاعران این عرصه است که کتاب «خدی خدای خودم»، از آثار ماندگار این شاعر است.

شعر رضوی، سرفصل زندگی من در دنیای ادبیات

وی با بیان اینکه اولین شعر رضوی خود را در 15 سال پیش سرودم، گفت: سرفصل زندگی من در دنیای  ادبیات، شعر رضوی بود به طوری‌که بیشترین تعداد از غزل‌های مرا که 30 غزل است، موضوع امام رضا(ع) تشکیل می‌دهد و تأثیر آن را نیز در زندگی‌ خود دیده‌ام.

رئیس شورای شعر خراسان رضوی با بیان اینکه سرودن شعر رضوی به اراده شخص نیست، افزود: روایتی از امام صادق(ع) در بحارالانوار است که «قبل از آنکه شعر بر زبان تو جاری شود، روح القدس، آن را بر قلب تو نازل می‌کند» و وظیفه تو خواستن و وظیفه آن‌ها دادن است.

میهمانی غزل

در پایان مصاحبه، حجت‌الاسلام سیدی، ما را میهمان غزلی کرد که از آخرین سروده‌های او درباره امام رضا(ع) است:

نشاید مهربان‌تر از تو در گفتار بنشیند               طبیبی که خودش بر بسترت بیدار نشیند
بنازم جای پایت را زیارتگاه خواهد شد              اگر نعلین تو بر سنگ بی‌مقدار بنشیند
گلاب ناب گاهی می‌توان از خار هم برداشت       از آن خاری که در کوی تو بر دیوار بنشیند
نخواهد رفت روی هیچ گل تا آخر عمرش           اگر پروانه بر گلدسته‌ات یک‌بار بنشیند
برای دیدن حسن تو جا دارد که در محشر           هزاران بهتر از یوسف سر بازار بنشیند
مبارک می‌شود مانند دعبل داستان من                 اگر نام تو در مجموعه اشعار بنشیند
مسیحا هم تلمذ می‌کند در مکتبت، آری                اگر دست عزیزت بر سر بیمار بنشیند
بدون مهرتان ره کی بر در عالم بالا                  کسی اگر یک عمر، سرگرم استغفار بنشیند
به غیر از سفره سلطانیت، در هیچ جایی نیست    که سلطانی کنار دست خدمتکار بنشیند
همیشه پای درس تو شلوغ است، شاعران حتی     فرزدق با کمیت و دعبل و عطار بنشیند
هر آن کس زائرت باشد، یقین دارم که از لطفت    قیامت در کنار حیدر کرار بنشیند