ربیعالاول؛ فرصتی برای تقویت شادی مؤمنانه و امید اجتماعی
میثم قربانی مقدمی با بیان اینکه ربیعالاول میتواند فرصتی برای بازسازی نگاه جامعه به دین باشد، گفت: اگر مردم در این ماه، دین را در کنار شادی، امید، محبت، خانواده، نشاط و ارتباط اجتماعی تجربه کنند، تصویر جامعتری از دینداری شکل خواهد گرفت.
میثم قربانی مقدمی، پژوهشگر دینی در گفتوگو با ایکنا از خراسانرضوی، درباره ظرفیتهای ماه ربیعالاول برای تقویت نشاط اجتماعی و شادی مؤمنانه اظهار کرد: برای پاسخ به این مسئله، ابتدا باید پرسید که چرا شادی مؤمنانه، نشاط اجتماعی و تفریح حلال در میان مؤمنان کمرنگ شده است. بررسی این موضوع نشان میدهد که نگاه بخشی از مؤمنان به دین با نقصانهایی همراه شده و به مرور زمان، جنبه شادی و نشاط از برخی برداشتهای دینی فاصله گرفته است.
وی ادامه داد: دلایل متعددی برای شکلگیری چنین نگاهی وجود دارد که هر کدام نیازمند بررسی مستقلی است، اما اگر بخواهیم شادی مؤمنانه و نشاط اجتماعی را در جامعه تقویت کنیم، متولیان دینی و فرهنگی باید در جهت ترویج یک دینداری کامل حرکت کنند؛ دینداریای که در آن شادی و سوگواری در مقابل یکدیگر قرار نگیرند، بلکه بهعنوان دو بخش مکمل از حیات مؤمنانه دیده شوند.
شادی و سوگواری؛ دو بخش مکمل دینداری
این پژوهشگر دینی با تأکید بر ضرورت اصلاح برخی برداشتها از سبک زندگی دینی افزود: یکی از موضوعاتی که باید مورد توجه قرار گیرد، این است که دین تنها در مجموعهای از مناسک سوگ و اندوه خلاصه نمیشود. همانگونه که در فرهنگ دینی برای سوگواری و بزرگداشت مصائب اهلبیت(ع) جایگاه مشخصی وجود دارد، شادی در مناسبتهای دینی نیز بخشی از زندگی مؤمنانه است.
قربانی مقدمی بیان کرد: اگر قرار است ربیعالاول در جامعه امروز اثر فرهنگی و اجتماعی داشته باشد، باید از ظرفیت شادیهای مشروع و حلال این ماه استفاده شود. این شادی میتواند در قالب برنامههای خانوادگی، اجتماعی، فرهنگی و هنری متناسب با ارزشهای دینی شکل بگیرد و فضای جامعه را از یأس و رخوت دور کند.
وی تصریح کرد: نشاط اجتماعی زمانی شکل میگیرد که مردم احساس کنند دین با تمام ابعاد زندگی آنان ارتباط دارد و قرار نیست دینداری به معنای کنار گذاشتن شادیهای سالم و طبیعی باشد. باید تصویری جامع از دین ارائه شود که در آن، انسان مؤمن هم اهل عبادت و معنویت است، هم در جامعه حضور فعال دارد و هم از شادیهای مشروع زندگی بهره میبرد.
ربیعالاول؛ فرصتی برای ارتباط دوباره با نسل جوان
این پژوهشگر دینی در پاسخ به این پرسش که ربیعالاول، با توجه به فاصله بخشی از نسل جوان با ادبیات رسمی مناسبتهای دینی، چه ظرفیتی برای ارتباط دوباره جوانان با معارف اسلامی دارد، ادامه داد: برای بهرهبرداری درست از فرصت ماه ربیعالاول، ابتدا باید بدانیم در چه ماهی قرار گرفتهایم و چه شخصیتهای بزرگی در این ماه مورد توجه قرار دارند.
قربانی مقدمی افزود: ربیعالاول ماه ولادت حضرت ختمی مرتبت، محمد مصطفی(ص) است؛ پیامبری که در نگاه مسلمانان، اشرف مخلوقات و آورنده بهترین برنامه برای سعادت بشر است. همچنین میلاد فرزند برومند ایشان، امام جعفر صادق(ع)، در این ماه قرار دارد؛ امامی که در احیای مسیر پیامبر(ص) و روشنگری مسیر ناب دینی نقشی برجسته داشته است و مذهب شیعه به برکت بهرهمندی از معارف ایشان «مذهب جعفری» خوانده شده است.
وی بیان کرد: وقتی با چنین مجموعهای از مناسبتها مواجه هستیم، ربیعالاول ظرفیت بسیار بالایی برای معرفی معارف اسلامی به نسل جدید دارد، اما مسئله مهم این است که این معارف را با چه زبان و ابزاری به جوان امروز منتقل کنیم.
ضرورت تغییر ابزارهای تبلیغ دین
این پژوهشگر دینی با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوههای تبلیغ دینی اظهار کرد: برای آشنایی نسل جوان با معارف اسلامی، به نظر میرسد ابزارهای تبلیغ دین تحت اشراف و هدایت بزرگان دینی باید تغییر کند. نمیتوان انتظار داشت که نسل جدید با همان ابزارها و شیوههایی که دههها پیش مورد استفاده قرار میگرفت، همان میزان ارتباط را با معارف دینی برقرار کند.
قربانی مقدمی ادامه داد: مسیر سنتی تبلیغ دین باید با ابزارهای نوین تلفیق شود. فیلم، سینما، تولیدات تصویری، فناوریهای جدید و حتی هوش مصنوعی میتوانند در کنار روشهای سنتی مورد استفاده قرار گیرند. این ابزارها اگر به شکل صحیح و با محتوای دقیق و کارشناسیشده بهکار گرفته شوند، میتوانند مفاهیم عمیق دینی را با زبانی قابل فهمتر به نسل جوان منتقل کنند.
وی بر اهمیت فضای مجازی تأکید کرد و گفت: روش ترویج دین نیز باید متناسب با تغییرات اجتماعی و فناوری توسعه پیدا کند. امروز بخش مهمی از زندگی جوانان در فضای مجازی جریان دارد و نمیتوان این عرصه را نادیده گرفت. اگر محتوای دینی در این فضا حضور مؤثر و جذاب نداشته باشد، طبیعی است که بخش قابل توجهی از مخاطبان جوان، پاسخ پرسشهای خود را از منابع دیگری دریافت کنند.
این پژوهشگر دینی افزود: استفاده از فضای مجازی البته صرفاً به معنای تولید محتوای تبلیغاتی نیست، بلکه باید محتوایی تولید شود که بتواند با پرسشها، دغدغهها و مسائل واقعی جوانان ارتباط برقرار کند. نسل جدید نیازمند گفتوگو است و باید بتواند درباره مسائل دینی پرسش کند، پاسخ بگیرد و احساس کند که ادبیات دینی توانایی پاسخگویی به مسائل زندگی امروز را دارد.
از مناسبت تقویمی تا تجربه اجتماعی
قربانی مقدمی با بیان اینکه مناسبتهای مذهبی نباید تنها در تقویم باقی بمانند، بیان کرد: یکی از مسائل مهم در برنامهریزی فرهنگی این است که مناسبتهای دینی از حالت تقویمی خارج شده و به تجربهای واقعی در زندگی مردم تبدیل شوند.
وی تصریح کرد: اگر ربیعالاول فقط با نصب چند پرچم و برگزاری چند برنامه مناسبتی شناخته شود، بخش مهمی از ظرفیت این ماه مورد استفاده قرار نگرفته است. این ماه باید بتواند در خانواده، محله، مدرسه، دانشگاه و فضای عمومی جامعه حضور پیدا کند و آثار خود را در رفتار و روحیه مردم نشان دهد.
این پژوهشگر دینی ادامه داد: میتوان از ظرفیت ربیعالاول برای برگزاری برنامههای شاد خانوادگی، جشنهای مردمی، فعالیتهای فرهنگی، برنامههای هنری و تولیدات رسانهای بهره گرفت، البته بهگونهای که هم شادی و نشاط اجتماعی تأمین شود و هم شأن و محتوای دینی مناسبتها حفظ شود.
قربانی مقدمی افزود: اگر مردم تجربه کنند که مناسبتهای دینی میتواند بهانهای برای کنار هم بودن، دیدار خانوادهها، ایجاد نشاط و تقویت روابط اجتماعی باشد، ارتباط آنان با این مناسبتها نیز عمیقتر خواهد شد.
پیام ربیعالاول برای جامعه امروز؛ امیدآفرینی
وی در پاسخ به این پرسش که اگر قرار باشد یک پیام اجتماعی و فرهنگی از ربیعالاول برای جامعه امروز استخراج شود، این پیام چه باید باشد، بیان کرد: به اعتقاد من، پیام اصلی ماه ربیعالاول برای جامعه امروز «امیدآفرینی» است. وقتی پیامبر اکرم(ص) در ظلمت و جهالت دوران خود ظهور کرد و نور رحمت او درخشید و جامعه آن روز را از اوج تاریکی به سمت تابندگی و روشنایی هدایت کرد، امروز نیز اگر در جامعه نقاط ضعف و کاستیهایی وجود دارد، باید با امید به تابش نور رحمت الهی باور داشته باشیم که مشکلات قابل برطرف شدن است.
قربانی مقدمی ادامه داد: یکی از نیازهای جدی جامعه امروز، تقویت نگاه امیدوارانه به آینده است. انسان وقتی امید خود را از دست میدهد، حتی مشکلات کوچک را نیز بنبست میبیند، اما اگر امید در جامعه زنده باشد، افراد میتوانند برای اصلاح شرایط تلاش کنند و مشکلات را پایان راه تلقی نکنند.
امید باید به عمل تبدیل شود
وی با بیان اینکه امید دینی به معنای بیعملی نیست، گفت: امیدی که از آموزههای دینی دریافت میکنیم، انسان را به مسئولیتپذیری دعوت میکند. مؤمن باید وظیفه خود را انجام دهد، صبر داشته باشد و در عین تلاش برای اصلاح امور، نگاه خود را نسبت به آینده روشن نگه دارد.
این پژوهشگر دینی بیان کرد: باور به قدرت و رحمت خداوند به این معناست که هیچ مشکلی را نباید غیرقابل حل تصور کنیم. خداوند متعال قادر و تواناست که بنبستها را به گشایش تبدیل کند و گرهها را بگشاید، اما انسان نیز باید وظیفه خود را انجام دهد و منتظر معجزه بدون حرکت و تلاش نباشد.
قربانی مقدمی تصریح کرد: اگر این نگاه در جامعه تقویت شود، ربیعالاول میتواند به یک فرصت واقعی برای افزایش امید اجتماعی تبدیل شود. جامعهای که امید داشته باشد، برای آینده برنامهریزی میکند، جوان آن احساس بنبست نمیکند و خانواده نیز مشکلات را پایان زندگی نمیبیند.
نسل جوان و ضرورت ادبیات تازه دینی
وی با اشاره مجدد به ضرورت توجه به زبان نسل جوان ادامه داد: یکی از مهمترین کارهایی که باید در مناسبتهای دینی انجام شود، نزدیک شدن ادبیات تبلیغ دینی به زبان مخاطب است. منظور از تغییر زبان، تغییر اصول و مبانی دین نیست، بلکه باید روش انتقال پیام را متناسب با شرایط روز تغییر داد.
این پژوهشگر دینی افزود: جوان امروز با رسانه، تصویر، فیلم، شبکههای اجتماعی، فناوری و هوش مصنوعی زندگی میکند. بنابراین، اگر قرار است پیام پیامبر(ص) و معارف اهل بیت(ع) به نسل جدید منتقل شود، باید از ظرفیت همین ابزارها استفاده کنیم.
قربانی مقدمی بیان کرد: استفاده از فناوریهای جدید به معنای کنار گذاشتن منبر، مسجد، کتاب و دیگر شیوههای سنتی نیست، بلکه باید میان ظرفیتهای سنتی و ابزارهای نوین پیوند برقرار شود. هر کدام از این ابزارها مخاطب و کارکرد خود را دارند و ترکیب هوشمندانه آنها میتواند اثربخشی تبلیغ دینی را افزایش دهد.
ربیعالاول؛ فرصت بازسازی نگاه جامعه به دین
وی اظهار کرد: ربیعالاول میتواند فرصتی برای بازسازی نگاه جامعه به دین نیز باشد. اگر مردم در این ماه، دین را در کنار شادی، امید، محبت، خانواده، نشاط و ارتباط اجتماعی تجربه کنند، تصویر جامعتری از دینداری شکل خواهد گرفت.
این پژوهشگر دینی ادامه داد: باید تلاش کنیم شادی و سوگواری را دو قطب مقابل یکدیگر تعریف نکنیم. انسان مؤمن هم نیازمند اشک و معنویت است و هم به شادی و نشاط مشروع نیاز دارد. دینداری کامل میتواند همه این ابعاد را در کنار هم قرار دهد.
قربانی مقدمی افزود: پیامبر اکرم(ص) برای جامعهای آمد که نیازمند خروج از تاریکی جهل و رسیدن به نور هدایت بود. امروز نیز جامعه ما با وجود همه مشکلات و کاستیها، نیازمند امید و حرکت است. ربیعالاول میتواند یادآور این حقیقت باشد که هیچ شرایطی نباید انسان را از آینده ناامید کند.
وی گفت: اگر مؤمنان به وظایف خود عمل کنند، با صبر و امید به آینده نگاه کنند و از ظرفیتهای دین برای ایجاد نشاط، محبت و همبستگی اجتماعی بهره بگیرند، میتوان بسیاری از مشکلات را پشت سر گذاشت. ربیعالاول باید ماه امید، شادی مؤمنانه و بازگشت به رحمت و نور پیامبر اکرم(ص) باشد؛ نوری که میتواند در زندگی فردی و اجتماعی امروز نیز راهگشا باشد.
انتهای پیام
