سفارشیشدن انیمیشن رضوی/ پویانمایی مذهبی در گردباد مالی
گروه هنر: انیمیشن میتواند محتوا و مفهوم رضوی را انتقال دهد اما گران بودن این صنعت باعث شده هنرمندان به سمت سفارشیشدن بروند، اینکه این موضوع چقدر میتواند بر روند تولید انیمیشن تأثیر بگذارد، سؤالی است که در این گزارش به آن میپردازیم.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، در گزارش قبلی به شاخصههای انیمیشن رضوی پرداختیم و به نتیجه رسیدیم یک انیمیشن رضوی باید خلاقیت و ابتکار داشته باشد و همچنین تنها محدودیت یک انیمیشن رضوی شخصیت واقعی امام رضا(ع) و مستندات تاریخی است که آن هم میتوان با خلاقیت و ابتکار به گونهای که به این دو موضوع لطمهای نزند، داستان پردازی کرد.
با گرافیک و داستان کودکانهای میتوان نگاهی نو به اتفاقات تاریخی داشت و داستانها خیال انگیزی از شخصیتهای مذهبی خلق کنیم که نه نتها مورد توجه کودکان باشد بلکه مخاطب بزرگسال را هم جذب کنند زیرا انیمیشن، رسانهای است که میتواند محتوا و مفهوم رضوی را انتقال دهد.
ساخت انیمیشن و تولیدات در زمینه رضوی هزینه زیادی را میطلبد لذا همین موضوع باعث شده اکثر کارگردانان به سمت کار سفارشی بروند اما اینکه چقدر سفارشی بودن بر روند تولید انیمیشن اثر میگذارد، در این گزارش به بررسی انیمیشن رضوی و سفارشی بودن یا نبودن این هنر میپردازیم.
هنری که برای پول باشد هنر نیست
حجتالاسلام محمدجواد قاسمپور، عضو شورای سیاستگذاری و عضو هیأت موسس نهضت مردمی پوستر انقلاب، در گفتوگو با ایکنا با بیان اینکه وقتی کار به امام رضا(ع) منتسب شود، حساب و کتاب همه کارهای عالم هستی متفاوت خواهد بود، ادامه داد: انیمیشنی که برای امام رضا(ع) ساخته میشود را میتوان از چند بخش به آن توجه کرد ابتدا اینکه آیا هنر سفارش پذیر است یا خیر.
وی با اشاره به سفارشیشدن یک موضوع، ادامه داد: سفارش چیز بدی نیست، وقتی یک نفر سفارش میدهد ما میتوانیم قبول کنیم یا نکنیم؛ اگر بحث پول به میان بیاید و ما فقط برای پول بخواهیم کاری را انجام بدهیم دیگر آن هنر، هنر نیست.
عضو شورای سیاستگذاری و عضو هیأت موسس نهضت مردمی پوستر انقلاب، اظهار کرد: گاهی بحثهای روشنفکر مابانه در جامعه به خصوص در میان قشر جوان هنرمند وجود دارد و در این بین مطرح میشود افراد بر اساس پولی که میگیرند هنر خود را میفروشند، در صورتی که اینگونه نیست.
حساب و کتاب کار برای امام رضا(ع) از همه هستی جداست
وی بیان کرد: من با تمام وجود معتقدم کاری که برای امام رضا(ع) انجام میشود، هر هنری باشد حساب و کتابش با همه کارهای هستی متفاوت است یعنی اینکه باید برای ثانیه به ثانیه آن فکر کرد و برنامهریزی داشت.
حجتالاسلام قاسمپور با بیان اینکه چیزی که باعث شده نتوانیم کار موفقی در زمینه انیمیشین رضوی تولید کنیم خلاقیت و ابتکاراست، ادامه داد: ما میتوانیم در رابطه امام رضا(ع) و حتی زندگی شخصی ایشان انیمیشن و فیلم بسازیم به شرطی اینکه خلاقیت داشته باشیم.
وی با بیان اینکه نشاندادن یا ندادن تصویر معصومین(ع) موضوع دیگر است، اظهار کرد: دو نگاه فقهی در این رابطه وجود دارد، گروهی از علمای شیعه و سنی معتقدند، میتوان تصویر معصومین(ع) را نشان داد و گروهی دیگر از علمای شیعه و سنی نشاندادن تصویر ائمه(ع) را صددرصد حرام میدانند که هر دو نظر طرفداران و مخالفانی دارد.
عضو شورای سیاستگذاری و عضو هیأت موسس نهضت مردمی پوستر انقلاب، افزود: این دو تفکر تا زمانی در سینما به آن پرداخته نشود، زیاد جلب توجه نمیکند اما هر زمان این موضوع در سینما مطرح شد، این اختلافات بالا میگیرد.
کارهای رضوی خلاقیت ندارد
وی ادامه داد: ما میتوانیم زندگی امام رضا(ع) را از نگاه یک سنگ، کبوتر و یا ... روایت کنیم، اما مشکل اینجاست ما خلاقیت و ابتکار نداریم وقتی هنرمند ما سرچشمه فکریاش خشک شده و مطالعهای در رابطه با حضرت رضا(ع) ندارد، نمیتواند از حضرت فیلم یا انیمیشن تأثیرگذار و باکیفیت بسازد.
با بیان اینکه وقتی هنرمند ما نمیتواند پنج سخن و حدیث سنددار از سخنان امام رضا(ع) بیان کند، نباید توقع داشت که کار اثرگذار تولید شود، ابراز کرد: متأسفانه هنرمند ما در رابطه با امام رضا(ع) مطالعه ندارد چرا که دغدغهاش چیز دیگری است.
وی ابراز کرد: وقتی زندگی امام رضا(ع) دغدغه هنرمند ما نیست و این مسئله برایش از اهمیت پایینی برخوردار است، کاری که در این زمینه تولید میشود سطحی، خالی از خلاقیت و ابتکار خواهد بود.
عضو شورای سیاستگذاری و عضو هیأت موسس نهضت مردمی پوستر انقلاب، با اشاره به اینکه نوآوری و بداهه هنری زمانی شکل میگیرد که هنرمند مطالعه داشته باشد، ادامه داد: یک هنرمند برای ساخت یک اثر در رابطه با امام رضا(ع) باید نسبت به خود امام رضا(ع)، سیره و جایگاه ایشان در میان ائمه معصومین(ع) و اینکه ایشان برای شیعه چه کردند و چه اتفاقاتی در زمان ایشان افتاده است و ... اطلاع داشته باشد تا بتواند کار خلاقانهای ارائه دهد.
وی با بیان اینکه انیمیشن در مسیر باران کار خوبی است اما به سادهترین شکل ممکن ساخته شده است، ابراز کرد: موضوع دعبل خزائی یک داستان دراماتیک است اما بسیاری از هنرمندان سراغ این دست داستانها و شخصیتها نمیروند، از همین رو باید توجه داشت که هر چیزی که متحرک شده باشد الزاما انیمیشن نیست بلکه با کمی خلاقیت و ابتکار میشود به ابعاد مختلف زندگی امام رضا(ع) پرداخت و آن را متحرک کرد.
حجتالاسلام قاسمپور با اشاره به اینکه امام رضا(ع) ظرفیتی دارد که همه مردم مشهد و زائران از آن بهره میبرند، عنوان کرد: من یک سؤال از هنرمندان میپرسم اگر یک فردی زنده نباشد و اثری در دنیا نداشته باشد چرا این همه زائر به زیارتش میآیند.
ذات ائمه(ع)؛ خط قرمز انیمیشن
وی اظهار کرد: در رابطه پرداختن به ذوات(جمع ذات) ائمه(ع) خط قرمزهایی دارد اما به نظر من باز هم میتوان به ذوات ائمه(ع) نیز پرداخت به شرطی که خلاقیت داشت و ابتکار عمل به خرج دهیم.
عضو شورای سیاستگذاری و عضو هیأت موسس نهضت مردمی پوستر انقلاب، گفت: اگر ما برای یک کودک تصویر از امام رضا(ع) بسازیم و او سالهای سال با این تصویر زندگی کند، وقتی بزرگ شود خودش به این نتیجه میرسد این تصویر خیالی است و تصویر واقعی از امام رضا(ع) نیست و این موضوع تأثیری بر کودک نخواهد گذاشت.
وی با اشاره به اینکه چون معصومین(ع) حی و حاضر هستند، نمیتوان به آن نسبت دروغ داد، ابراز کرد: البته باید توجه داشت خیال با دروغ فرق میکند؛ یک اتفاق تاریخی سندیت خودش را دارد بنابراین ما نمیتوانیم در مورد شخص امام معصوم(ع) خیال پردازی کنیم.
حجتالاسلام قاسمپور اضافه کرد: برای اینکه در تولید انیمیشنهای دینی از خط خیال به دروغ نرسیم باید در کنار کارهایمان از یک کارشناس دینی که مسلط به تاریخ و مفاهیم دینی باشد، استفاده کنیم تا به هنرمند برای عبور نکردن از خط قرمزها کمک کند.
عضو شورای سیاستگذاری و عضو هیأت موسس نهضت مردمی پوستر انقلاب، یادآور شد: در این مسئله اگر کارشناس نبوده و از کارشناس اهل فن استفاده نکنیم دچار افراط و تفریط میشویم.
ناصر جاهدنیا، مدیرعامل انجمن انیمیشن خراسان رضوی نیز با بیان اینکه یک بخشی از هنر اقتصاد است، اگر از لحاظ اقتصادی هنر تأمین نشود هیچ اتفاقی در زمینه هنر نمیافتد، ابراز کرد: الهامات درونی هنرمند در یک لحظاتی جریان میگیرد تا یک اثر خلق شود، این خلق شدنها براساس یک سری اتفاقات پیش زمینه دار شکل میگیرد.
مدیرعامل انجمن انیمیشن خراسان رضوی ادامه داد: وقتی یک اثر به این صورت خلق میشود، بعد از این طرح حمایت میشود و به عرصه تولید میرسد خیلی متفاوتتر از آن است که آن اثری است که یک ارگان سفارش میدهد و تولید میشود.
وی گفت: متأسفانه این اتفاق همه گیر میشود و خیلی از هنرمندان ما به خاطر مسائل مالی که دارند نه بر اساس روحیات و دغدغههایش بلکه صرفا بر اساس سفارش دهنده کار تولید میکند که این موضوع نمیتواند اثر خوب و تأثیرگذار را به دنبال خود داشته باشد.
جشنوارهها؛ فرصت رصد کارهای خوب
جاهدنیا اظهار کرد: جریان مدیریت فرهنگی ما باید به دنبال این باشد که چه کسی کار خوب میکند تا از او حمایت کنند از همین رو باید توجه داشت که جریانات فرهنگی ـ هنری و جشنوارهها بهترین فرصت برای هنرمندان و مسئولان فرهنگی برای رصد کارهای فاخر به شمار میرود.
وضعیت بد اقتصادی و یا گردباد مالی باعث شده هنرمندان به سوی کارهای مذهبی و یا کارهای که سفارش دهنده دارند بروند، بدون اینکه دغدغهای برای ساخت داستان مذهبی داشته باشند لذا همین مسئله باعث شده انیمیشنهای سفارشی اغلب سطحی تولید شود.
کارگردان و نویسنده بدون اینکه در زمینه مذهبی و به خصوص رضوی مطالعه داشته باشند، دست به تولید میزنند؛ تولیدی که خالی از ابتکار و خلاقیت میشود و انیمیشنی که این دو ویژگی را نداشته باشد انیمیشن تأثیرگذار نخواهد بود.
اما جشنوارههای رضوی و مذهبی میتواند کمک خوبی به شناسی هنرمندان دغدغمند در عرصه رضوی باشد به شرطی که مسئولان از این فرصت استفاده کنند و طرحها و انیمیشنهایی که در این وادی تولید شده و تأثیرگذار هستند، را حمایت کنند.
