بحران های محیط زیست حاصل اندیشه های سلطه جویانه انسان است

زهرا همتی، کارشناس محیط زیست در گفت و گو با خبرگزاری بین المللی قرآن (ایکنا) از اصفهان، اظهارکرد: آلودگی هوا، آب و خاک، گرمایش زمین، تخریب و کاهش منابع طبیعی، تولید انبوه زباله، تغییرات آب و هوایی، کاهش تنوع زیستی، قطع درختان، اسیدی شدن اقیانوس ها، تخریب لایه ازن، باران های اسیدی، انفجار جمعیت و افزایش شهرنشینی و محو تدریجی زمین های روستایی، مشکلات مربوط به سلامت عمومی از مسائل و مشکلات عمده محیط زیستی جهان است .
وی افزود: این مسائل و معضلات محیط زیستی از دغدغه های اساسی دنیای امروز به شمار می رود، به نحوی که بیم آن می رود ادامه تخریب ها و آسیب ها به محیط زیست، نهایتا به پایان عصر زمین و زندگی بشر بر روی آن منجر شود.
این کارشناس محیط زیست بیان کرد: دانشمندان اکنون برای مقابله با بحران محیط زیست و جلوگیری از تشدید معضلات زیست محیطی به راه حل های تکنولوژیکی روی آورده اند، به گونه ای که اختراعات و وسایلی برای کمک به محیط زیست و کاهش اثرات تخریبی آن تولید  و در عرصه های علمی، تکنولوژی و فناوری های پاکیزه نیز  پیشرفت هایی حاصل شده است .
همتی خاطرنشان کرد: با توجه به حساسیت ها و نگرانی های ایجاد شده در زمینه بحران محیط زیست، دانشمندان بسیاری در جهان با استفاده از تکنولوژی ها و فناوری های نوین شیوه های متنوعی را برای کاهش آسیب های به وجود آمده برای زمین ارائه کرده اند.
وی گفت: به رغم اینکه امروزه فن آوری های پاکیزه به عنوان عامل مهمی در حل و فصل بسیاری از معضلات محیط زیستی به رسمیت شناخته شده است، ولی گروهی دیگر از دانشگاهیان و سیاست گذاران حامی محیط زیست نیز توافق دارند که تغییر رفتار افراد از طریق تغییرات عمیق تر در جامعه نیز در این راستا نقش حیاتی ایفا می کند.
وی ادامه داد: متناسب با رویکرد مبتنی بر تغییر سبک زندگی و رفتار ضد محیط زیستی، بسیاری از دانشمندان و سازمان ها در سراسر جهان فراخوان هایی برای تغییر فوری و اساسی فرهنگ، نگرش و رفتار انسانی سازگار با محیط زیست به منظور حفظ سیستم های حمایت کننده حیات زمین ارائه کرده اند.
همتی با بیان اینکه براساس شاخص عملکرد محیط زیست در سال 2014 که از سوی دانشگاه بیل و کلمبیا انجام شده است، ایران  از میان 178 کشور در جایگاه 83 می باشد، ادامه داد: به نظر می رسد در کشور ما نیز وضعیت زیست محیطی به سرعت به مرحله بحران رسیده و این در حالیست که نسبت به جوامع غربی، نگرش ها و رفتارهای حامی محیط زیست متناسب با عمق فاجعه و بحران شکل نگرفته است.
این کارشناس محیط زیست با بیان اینکه برای مقابله با بحران های زیست محیطی می توان به راهکارهای اساسی و کلی اشاره کرد، گفت:  ایجاد ساختاری برای حمایت از رفتارهای حامی محیط زیست با تخصیص بودجه مورد نیاز برای سازمان های متولی امر محیط زیست، مقابله جدی با رفتارهای ضد محیط زیستی با پشتوانه متغیرهای کلان ساختاری نظیر قوانین سخت گیرانه، جریمه های واقع بینانه و ضوابط روشن و واضح  یکی از راهکارهای مورد توجه در این زمینه می باشد .
وی با بیان اینکه بعد از به وجود آمدن این ساختار سالم، باید با روش هایی به درونی کردن ساختار برای شهروندان و نهادینه کردن نگرش ها، رفتارها و فرهنگ حامی محیط زیست پرداخت، ادامه داد: استفاده از تجربه کشورهای پیشرفته در حوزه فناوری ها و نکنولوژی های حامی محیط زیست و همچنین سرمایه گذاری در حوزه دانش بومی در این زمینه موثراست.
این کارشناس محیط زیست تصریح کرد: فرهنگ سازی در هر حوزه ای تنها زمانی موثر و پایدار خواهد بود که ساختار سالم در آن حوزه وجود داشته باشد، اما در حال حاضر سرمایه گذاری مناسبی در حوزه فرهنگ سازی محیط زیستی صورت نگرفته است و بیشتر بودجه تخصیص داده شده در حوزه محیط زیست نیز صرف دیده بانی، محیط بانی و حراست و حفاظت فیزیکی از محیط زیست شده است.
وی بیان کرد: با توجه به پژوهش ها و مطالعاتی که تاکنون در زمینه فرهنگ محیط زیست و ابعاد آن صورت گرفته است، به نظر می رسد مفهوم محیط زیست در ارزش ها، نگرش ها و رفتار جامعه جایگاه قابل توجهی به دست نیاورده است .
همتی با بیان اینکه برخی بر این باورند که بحران های محیط زیست که در حال حاضر گریبان جامعه را گرفته، حاصل اندیشه های صرفا مادی گرا، توسعه طلبانه و سلطه جویانه  انسان و به طور کلی جدا کردن ارزش های دینی از زندگی است، گفت: کم رنگ شدن  آموزه ها و ارزش های اخلاقی منجر به زیاده خواهی بشر، بی عدالتی، نزاع و تجاوز به حقوق  سایرین و به ویژه تخریب  طبیعت و محیط زیست شده است.
این کارشناس محیط زیست با بیان اینکه دین اسلام به اهمیت محیط زیست و اخلاق محیط زیستی تاکید زیادی دارد، گفت: براساس آیه های قرآن، خداوند زمین را آفریده و عمران و آبادانی آن را به انسان ها واگذار کرده است .
وی افزود: خداوند به دفعات مکرر به موجودات و عناصر مختلف طبیعت سوگند یاد کرده است و با توجه به اینکه برخی از سوره های قرآن نظیر عنکبوت، نمل، نحل، تین، شمس، نور و...که نام آن ها  از عنصر های طبیعت گرفته شده است، می توان به اهمیت و جایگاه محیط زیست در دین اسلام پی برد.
همتی در پایان گفت: در ادیانی مانند اسلام، انسان از هر گونه  فعلی که منجر به فساد و تخریب محیط زیست می شود، نهی شده است و خطاکاران مستحق  تنبیه دانسته شده اند، و در عین حال به حفاظت و اصلاح طبیعت و محیط زیست بسیار سفارش شده است .