کد خبر: 3463647
تاریخ انتشار : ۱۱ دی ۱۳۹۴ - ۱۶:۰۵
با حضور حجت‌الاسلام احمد واعظی؛

رابطه علم اصول فقه و هرمنوتیک بررسی شد

گروه حوزه‌های علمیه: کرسی نقد و بررسی «اصول فقه و هرمنونتیک» ۱۰ دی با ارایه حجت‌الاسلام احمد واعظی، در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد.

به گزارش خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) حجت‎الاسلام والمسلمین احمد واعظی دهم دی در نشست علمی اصول فقه و هرمنونتیک در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: هرمونتیک علمی است که به اصول فهم متن می‎‌پردازد و این علم شاخه‎های علمی مختلفی از نسخه شناسی تا اصول و قواعد فهم در شاخه‎های مهم مباحث زبانی را در بر می‎گیرد.

رئیس دفتر تبلیغات اسلامی اظهارکرد: در عرصه علم اصول فقه نیازهای ما به فهم و تفسیر متن در نظر گرفته می‎شود و احساس می کنیم که این علم خیلی فربه شده است که نمی‏ توانیم بحث‎های جدید و شاخه‎های علمی جدیدی را در آن وارد کنیم.
وی گفت: امروزه در علم تفسیر و عرصه مباحث تفسیری، تفاسیر و شاخه‎های تفسیری در یک عرصه در نظر گرفته می‏‌شود ولی در علوم تفسیری یا هرمنونتیک غربی این عرصه‎ها، مباحث دانشی مجزا است و همه آنها به عنوان یک دانش خاص مورد بحث و نقد و نظر قرار می‎گیرد.
وی خاطرنشان کرد: یکی از پرسش‎های بنیادین از هرمونتیک فلسفی مبحث دانش فهم است؛ جایی که به هرمونتیک مربوط می‎شود حوزه مباحث الفاظ علم اصول است؛ این نکته اشتباه است که این مباحث را مرادف بحث‎های هرمنوتیک دانشی بیان کنیم زیرا مبحث الفاظ اصول ما بخش‎های مختلفی دارد که بخشی از آنها به استظهار زبانی بیان می‎شود.
این استاد حوزه بیان کرد: یکی از نکاتی که در خصوص علم اصول مورد توجه واقع می‎‏شود آن است که این علم، زبان طبیعی را موضوع بحث قرار می‎دهد ولی در هرموتیک فلسفی زبان طبیعی موضوع بحث نیست که بخواهیم راجع به مفاد و مدلولات و برخی از الفاظ بحث کنیم.
وی گفت: در هرمنوتیک فلسفی همه چیز زبانی است ولی هیچگاه هرمنوتیست حرفه‎ای زبان طبیعی را موضوع خود قرار نمی‎دهد؛ به همین دلیل کل هرمنوتیک فلسفی با مباحث اصولی ما درگیر نمی‎شود؛ بلکه در بحث‎هایی مثل پراگماتیک و زبان شناسی که خلف هرمنوتیک حرفه‎ای هستند با اصول ما درگیر می‎شود.
وی اظهارکرد: در هرمنوتیک فلسفی که به معنای خاص در واقع اشاره به هرمنوتیک هایدگیر و گادامر دارد، به جای بحث در قالب اصول دخیل در فهم متن در خصوص ماهیت و سازکار اصول فهم بحث می‎شود.
وی گفت: در واقع هرمنوتیک فلسفی به معنی عام به معنی هرگونه نظریه پردازی در حوزه‎های بنیادین مربوط به فهم است؛ هرمنوتیک فلسفی به دنبال پاسخگویی به پرسش‎های بنیادی در خصوص فهم است که اگر با علم اصول ما چالش پیدا می‎‏کند در درون مایه محتوایی علم اصول نیست بلکه با مباحث بنیادی علم اصول چالش پیدا می‎کند.
این استاد حوزه بیان کرد: یکی از محورهای چالش، بنیانی ترین و اصلی ترین رکن نظریه تفسیری عالمان فقهی است، یعنی اینکه وقتی با متن مواجه می‏ شویم به دنبال مراد مولف هستیم که هرمنوتیک هایدیگر این مطلب را بر نمی‎تابد.

تفسیر کشف مراد ماتن است

وی گفت: نکته اول این است که هرمنوتیک فلسفی معتقد است وقتی با متن مواجه می‎شویم با متن مواجه هسیم نه ماتن؛ این نکته نتایج متعددی دارد؛ یعنی اینکه آنچه که خروجی فرایند تفسیر است معنای متن برای ماست نه معنای متن نزد مولف؛ در نظریه تفسیری ما مسلمانان و شیعیان با ماتن مواجه هستیم و می‎خواهیم ببینیم ماتن چه اراده‌ای داشته است و خروجی فرایند تفسیر از نظر ما معنی متن نزد ماتن است ولی در هرمنوتیک فلسفی معنی متن برای من است.

وی خاطرنشان کرد: نکته دیگر آن است که هرمنوتیک فلسفی مسئله قصد مولف را اساسی می‎داند؛ حکمت صدرایی علم را امری وجودی می‏ داند نه ماهوی؛ البته معنی که هایدیگر در خصوص علم وجودی مطرح می‏‎کند با مفهوم مورد نظر ملاصدرا متفاوت است.

واعظی اظهار کرد: در اینجا باید گفت که عملیات تفسیر از نظر هرمنوتیک یک امر کشفی نیست ولی از نظر ما این عملیات یک عملیات اکتشافی است؛ از نظر هرمنوتیک فرایند اکتشافی نیست بلکه سازندگی است؛ متن در موقعیت هرمنوتیک مفسر به سخن می‎آید و بروز و ظهور معنایی متن در خواننده است؛ یعنی به تعدد و تکثر افراد خواننده و موقعیت هر منوتیکی آنها، متن در ذهن شما به سخن در می‌آید و در ذهن ما به گونه دیگری به سخن می‎آید ولی در همه جا رنگ محیط هرمنتوتیکی خود را می‎گیرد.

رئیس دفتر تبلیغات اسلامی اظهار کرد: هرمنوتیک فلسفی به همه تفاسیر خوش آمد می‎گوید و هیچ متنی را بر تفسیر دیگر رجحان نمی‎دهد ولی اگر پس از سال‌ها مشخص شد که یک مفسر از مبانی غلطی استفاده کرده است آن را رد می‎کند.

وی گفت: عمده ترین استدلال هرمنوتیک فلسفی این است که ما نمی‎توانیم قصد و نیت ماتن را تشخیص دهیم زیرا دنیای ذهن ماتن برای ما قابل فهم نیست؛ تحلیل هرمنوتیک که ماتن را کنار می‎گذارند نمی‌تواند افعال گفتاری را تفسیر کند ولی در علم اصول این کار را انجام می‌شود.

captcha