روزهای انقلابی مسجد کرامت به روایت قرآنیان/
حضور رهبر معظم انقلاب؛ عامل اصلی تمایز و شور انقلابی مسجد کرامت/ آیاتی که در نفی طاغوت بیان میشد
گروه فعالیتهای قرآنی: مسجد کرامت، بزرگترین مسجد شبستانی مشهد است که در کوران مبارزات پیش از انقلاب با حضور درخشان رهبری قلب مبارزات لقب گرفت. حضور ایشان در این مسجد، عامل اصلی تمایز و شور انقلابی آن از دیگر مساجد بود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، مساجد در دوران پرجوش و خروش انقلاب همواره به عنوان قلب مبارزات علیه استبداد شاهنشاهی و یکی از پایگاههای تأثیرگذار نشر تفکر انقلابی مطرح بودهاند. در این میان برخی مساجد به جهت برخورداری از موقعیت خاص در قیاس با سایر مساجد تلألو بیشتری داشتند.
مسجد کرامت، بزرگترین مسجد شبستانی مشهد که در میدان شهدای این شهر واقع شده است یکی از این مساجد به شمار میرود که در سال 1344 توسط مرحوم سیدمحمود کرامت بنا شد و در کوران مبارزات پیش از انقلاب با حضور درخشان رهبری قلب مبارزات لقب گرفت. به همین منظور و به سبب جایگاه ویژه این مسجد با سخنان جمعی از قرآنیان مشهد که در آن مقطع همدل و همراه با رهبر معظم انقلاب کارنامه درخشانی از خود به جای گذاشتند، همراه شدیم...
استاد حسین علمی، استاد و پیشکسوت قرآن کریم و از فعالان انقلابی آن دوران در ابتدا با اشاره به حضور پررنگ رهبر معظم انقلاب در مسجد کرامت، اظهار کرد: ایشان در دوران انقلاب در این مسجد نه تنها امام جماعت بودند بلکه جلسه قرآنی که معلم آن استادسیدمرتضی ساداتفاطمی بودند را نیز اداره و علاوه بر نظارت بر امر قرائت و مفاهیم قرآن کریم، حضار را از بیانات خود بهرهمند میکردند.
انجام فعالیتهای انقلابی در پوشش جلسات قرآن
وی با اضافه کردن این نکته که این جلسات در ظاهر به نام قرآن برگزار میشد اما در پوشش آن فعالیتهای انقلابی صورت میگرفت، گفت: رهبر معظم انقلاب در مناطق دیگری همچون کانون امام حسن مجتبی(ع) واقع در خیابان دانش که آنجا نیز نقش محوری داشت حضور فعال داشتند و ما به کانون امام حسن مجتبی(ع) که پشت باغ نادری مقابل منزل مرحوم پدرمان بود رفتوآمد میکردیم.
استادعلمی در تشریح این مطلب افزود: این مکان در ابتدا منزل یک فرد خیر شاطر بود که وقتی از دنیا رفت از آنجایی که ورثهای نداشت این محل را وقف امام حسن مجتبی(ع) کرد که در آن مقطع فعالیتهای زیادی در آنجا انجام میدادیم و البته اکنون نیز مکان بسیار مفید و مثمرثمری به شمار میرود.
وی با بیان اینکه مسجد کرامت پاتوق افراد متدین، قرآنی و دلسوز مکتب جعفری بود، ابراز کرد: بسیاری از افراد و حتی انسانهای مهمی که به این مسجد رفت و آمد داشتند را نیز دستگیر میکردند. مسجد کرامت خادمی به نام موسی داشت که به او مش موسی میگفتند و اصالتا اهل قوچان بود. ایشان را یک بار به جرم کنترل نکردن دربهای سرویس بهداشتی مسجد که بر روی آن عبارت «مرگ بر شاه» نوشته شده بود، دستگیر کرده و مورد اذیت قرار دادند در حالی که ایشان اصلا سواد خواندن نداشت.
مسجد کرامت؛ قلب مبارزات
این استاد و پیشکسوت قرآنی ادامه داد: مسجد کرامت قلب مبارزات انقلابی به شمار میرفت از همین رو ساواک به هر کسی از کوچک تا بزرگ که به آن آمدوشد داشت، حساس بود. این مسجد حتی پس از انقلاب نیز مرکز انقلاب بود و اکنون نیز شبهای ماه مبارک رمضان نیز همان افراد و شاگردان رهبر معظم انقلاب آنجا را اداره میکنند. جلسات یکشنبهشبهای مسجد نیز همچون روال گذشته برقرار است.
وی از جمعی از فعالان مسجد کرامت نام برد و عنوان کرد: اساتیدی همچون سیدمجتبی ساداتفاطمی، سیدجواد ساداتفاطمی، محمدصادق علمی، غلامرضا باوجدان، سیدعلی سرابی، قائم مقام رئیس شورای عالی قرآن و دکتر محمدرضا داوودآبادی که اکنون معاون وزیر بهداشت هستند و مرحوم غنیان که در زمان مرحوم کرامت جزو هیئت امنای مسجد بودند و ارادت خاصی به وی داشتیم و ... از جمله فعالان این مسجد بودند.
برگزاری جلسات تفسیر رهبری در مسجد کرامت
استاد سیدجواد ساداتفاطمی از دیگر اساتید مطرح قرآن کریم در بخش دیگری از این گفتوگو با ما همراه شد و با ذکر این نکته که مسجد کرامت پایگاه رهبر معظم انقلاب به شمار میرفت، اضافه کرد: با توجه به اینکه ایشان امام جماعت مسجد بوده و جلسات تفسیر نیز در مسجد برگزار میشد طبعا طیف خاصی در مسجد گرد هم میآمدند.
وی در معرفی این افراد اینگونه شرح داد: این افراد کسانی بودند که با اندیشه ناب اسلامی و نظرات امام(ره) و رهبری آشنایی کامل داشتند لذا با حضور این افراد، یکسری فعالیتهای جنبی نیز شکل میگرفت.
این استاد قرآن کریم همچنین اضافه کرد: ما در مسجد کرامت جلسه قرآنی داشتیم که صبحهای جمعه برگزار میشد و مسئولیت اداره جلسه با برادر بزرگمان استاد مرتضی ساداتفاطمی بود و رهبری نیز در جلسه حضور پیدا کرده و ضمن تشویق قاریان و انجام فعالیتهای علمی و فنی در حوزه قرائت به آیات مناسبی که در فضای سیاسی ـ اجتماعی آن مقطع قابل طرح و بحث بود، نیز میپرداختند.
وی در ادامه بیانات خود افزود: ایشان از فرصت پیشآمده نهایت بهره را برده و نکاتی را در جهت روشن شدن ذهن اعضای جلسه نسبت به اتفاقات آن برهه و اقداماتی که رژیم شاه در جهت حذف اسلام از زندگی مردم و تعریف دین حداقلی داشت را ذکر میکردند.
ذکر آیات نفی طاغوت توسط رهبر انقلاب در محافل قرآنی
این چهره قرآنی با اشاره به حمایت آشکار رژیم شاه از اسرائیل اظهار کرد: همان طور که میدانید رژیم پهلوی از خاندان اسرائیل محسوب میشد و اجازه طرح هیچگونه صحبتی علیه اسرائیل و آمریکا در محافل و جامعه را نمیداد لذا رهبر معظم انقلاب بدون ذکر نامی از اسرائیل به گونهای بدین موضوع میپرداختند که تمام اعضای جلسه به وضوح متوجه مقصود رهبری میشدند.
وی در بخش دیگری از سخنانش بیان کرد: ایشان همچنین بدون ذکر نامی از آمریکا به آیاتی از قرآن کریم مبنی بر اینکه «مسلمانان نباید تحت سیطره غیر مسلمانان قرار گرفته و آنان را به سرپرستی بپذیرند» میپرداختند به طوری که مردم در مییافتند منظور ایشان رژیم شاه است که تحت سیطره و قیمومیت آمریکا به حیات خود ادامه میدهد.
استاد ساداتفاطمی اضافه کرد: طرح چنین مباحثی طیف زیادی از دانشجویان، طلاب و... که دارای افکار انقلابی بودند را جذب محفل میکرد و در ادامه با ارتباط گیری با شخص رهبر معظم انقلاب و یا دیگر اعضای جلسه اقدامات حاکمیتی شکل میگرفت.
وی افزود: در همین راستا افرادی که پس از حضور در مسجد، جذب بیانات رهبری شده و از وثوق آنان اطمینان حاصل میشد مجموعه سخنان ایشان که در مسجد امام حسن مجتبی(ع) در تفسیر آیات بیان کرده بودند و در اختیار برادر ما حاجآقا مرتضی قرار داشت، به این افراد داده میشد تا موضوعاتی که اشارهوار در جلسات مطرح میشد را مجددا استماع و بر روی آن مطالعه بیشتری صورت گیرد.
مسجد کرامت؛ تحت کنترل دائمی ساواک
این کارشناس قرآنی در مقطع دیگری از بیاناتش با اشاره به این نکته که رژیم شاه و ساواک متوجه جلسات قرآنی ما در مسجد کرامت شده بود، تصریح کرد: رژیم که دریافته بود جلسه قرآنی ما در این مسجد در حقیقت مرکز اجتماع افراد خاص با افکار سیاسی ـ اجتماعیِ اسلامی است لذا به صورت سازماندهی شده افراد خود را برای کنترل جلسات میفرستاد.
وی با بیان اینکه ما همیشه متوجه حضور ساواکیها در جلسه متوجه بودیم، گفت: این افراد نه تنها از لحاظ ظاهری تناسبی با جلسات قرآنی ما نداشتند بلکه پرواضح بود سواد قرآنی و دینی نیز نداشته و چه بسا بسیاری از اوقات درک درستی از مسائل مطروحه در جلسه نیز نداشتند اما با همین اوصاف در جلسات شرکت کرده و به ساواک گزارش میدادند که برخی از این اسناد هماکنون جزو اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده و خود بنده زمانی که یکی از آنها را مشاهده کردم دقیقا همین مفهوم در ذهنم تداعی شد که فرد اصلا متوجه فرمایشات رهبری نشده اما به همان میزان دریافت، مطلب را منعکس کرده است.
استاد ساداتفاطمی در خصوص نقش جامعه قرآنی در جریان تحولات پیش از انقلاب اظهار کرد: افراد زیادی با جلسات مسجد کرامت مرتبط بودند و اکنون نیز برخی از آنان در قید حیات بوده و جلسات قرآنی دارند برخی از قراء میان سال ما که اکنون در مصادر قرآنی کشور قرار دارند جزو نوجوانهایی به شمار میروند که در آن موقعیت در جلسات مسجد کرامت شرکت میکردند، البته مسنترها نیز حضور مییافتند اما نوجوانان و جوانان بیشترین مخاطبان جلسه را تشکیل داده و حضور آنان در جریان تظاهراتهای علیه شاه و محافل انقلابی چشمگیر بود.
مسجد امام حسن مجتبی(ع)؛ نخستین پایگاه رهبر معظم انقلاب
وی در ادامه مسجد امام حسن مجتبی(ع) را از دیگر پایگاههای محوری انقلاب توصیف و عناون کرد: این مسجد نخستین پایگاه رهبر معظم انقلاب به شمار میرفت زیرا و در حقیقت اقدامات و جلسات تفسیر رهبری در ابتدا از این مسجد آغاز شد. سپس به دلیل اینکه مسجد کرامت از موقعیت مناسبی برخوردار و در مرکز شهر واقع بود از رهبر معظم انقلاب دعوت شد که در آنجا نماز بخوانند و جلسات خود را به این مسجد منتقل کنند و در ادامه برنامههای ایشان از مسجد امام حسن مجتبی(ع) به مسجد کرامت انتقال یافت.
این چهره قرآنی متذکر شد: البته مسجد کرامت هنگام آغاز فعالیت رهبری در مسجد امام حسن مجتبی(ع) هنوز مسجد نبود بلکه منزل مرحوم کرامت بود و پس از آن تبدیل به مسجد شد. در کنار این مساجد، حسینیه خیاطهای مشهد نیز به عنوان یک پایگاه قرآنی مطرح بود و جلسات قرآن در آنجا نیز برگزار میشد اما فضای انقلابی که در این مساجد در جریان بود، در این حسینیه وجود نداشت و یا در برخی از جلسات دیگری که در سطح شهر برپا میشد، کمتر چنین فضای ویژه و انقلابی مهیا بود.
حضور رهبری در مسجد کرامت؛ عامل اصلی تمایز و شور انقلابی این مسجد
وی علت اصلی شور و حرارت انقلابی مسجد کرامت را به جهت حضور و محوریت رهبر معظم انقلاب در جلسات این مسجد عنوان کرد و افزود: حضور شخص رهبری به جلسات این مسجد رونق داده و چنین فضایی را ایجاد کرده بود و گرنه مکانهایی همچون مسجد صاحبالزمان(ع) نیز از مراکزی به شمار میرفت که از بُعد اندیشهای حمایتگر جریان انقلاب بود و شهید هاشمینژاد در آنجا سخنرانی و فعالیت داشت.
در ادامه این گفتوگو با خاطرات استاد محمدصادق علمی، دیگر چهره قرآنی مشهد و استاد پیشکسوت قرآن کریم از روزهای پرتلاطم انقلاب و مصاحبت با رهبری در جلسات این مسجد همراه شدیم.
وی با تأکید بر اینکه محافل قرآنی یکی از مراکز انقلاب بود، اینگونه توضیح داد: جامعه قرآنی چه در جلساتی که در مساجد، حسینیهها و تکایا و چه محافلی که حتی در منازل برگزار می شد، نقش انقلابی خود را ایفا میکرد و این به همان روح، محتوا و مفاهیم بلند کلام وحی باز میگردد زیرا قرآن کتاب مبارزه علیه ظلم، جهاد و عدالت است و آیه آیه آن مسلمانان را به عدالتخواهی دعوت میکند.
نقش سازنده رهبر انقلاب در انتشار تفکر انقلابی با حضور در محافل قرآنی
استادعلمی با بیان اینکه بسیاری از جلسات ما تنها به قرائت قرآن محدود نمیشد بلکه روحانیون نیز در آن حضور پیدا کرده و مردم را با مفاهیم قرآنی آشنا میکردند به نقش حوزههای علمیه در نشر تفکر انقلابی اشاره و ابراز کرد: حوزههای علمیه یکی از مراکز عمده و اساسی انقلاب علیه رژیم بودند لذا روحانیون با حضور در محافل قرآنی نقش سازنده و اثرگذاری در انتشار تفکر انقلابی در بین مردم داشتند که در رأس همه آنان وجود شخص رهبرمعظم انقلاب بود.
ارتباط ویژه رهبری با قرآنیان حقیقتا مثالزدنی است
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به توجه ویژه رهبر انقلاب به قرآن و قرآنیان اظهار کرد: ایشان علاقه خاصی به جلسات قرآن داشته و ارتباط ویژهای با قرآنیان برقرار میکردند. این ارتباط حقیقتا مثالزدنی و از گذشته تا حال بینظیر بوده است.
وی با بیان اینکه محافل قرآنی علیالخصوص جلسات مسجد کرامت به جهت حضور رهبر معظم انقلاب یکی از پایگاههای انقلاب به شمار میرفت، اظهار کرد: حاجآقامرتضی ساداتفاطمی در آن مسجد جلسه قرآن داشتند و رهبر انقلاب نیز در آن حضور پیدا میکردند البته جلسات دیگری نیز کموبیش با رهبری مرتبط بودند و این ارتباط میتوانست در جهت سوق دادن جوانان به سمت انقلاب نقش مؤثری داشته باشد و ما که در سایر مساجد نیز جلسه داشته و با رهبری مرتبط بودیم، آنچه از ایشان میآموختیم را در محافل خود مطرح میکردیم.
استادعلمی با اشاره به ممنوعالمنبر بودن رهبری توسط رژیم شاه اضافه کرد: رهبر معظم انقلاب در مواقعی که مجاز به سخنرانی نبودند به عنوان یک عضو عادی و مستمع در جلسات حاضر میشدند. بچهها میخواندند و ایشان به تلاوتها گوش میدادند و گاهی اوقات به برخی از دوستان مانند آقای ساداتفاطمی گوشزد میکردند که از من یک نکته یا مطلب قرآنی بپرسید و در ادامه در قالب پاسخگویی به سؤالات نکات لازم را متذکر میشدند و در مواقع ممنوعالمنبری نیز اینگونه افکارشان را منتقل میکردند.
وی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به مدیریت جلسات مسجد کرامت توسط استاد مرتضی ساداتفاطمی، ابراز کرد: مدیریت این مسجد با ایشان بود البته جلسات فراوان بود، مسجد حوض لقمان و امام حسن مجتبی(ع) نیز بودند و به طور کلی جلسات مختلف قرآنی در مشهد برگزار میشد که مدیریت این جلسات متفاوت بود منتها دوستان رهبر انقلاب مانند آقایان مرحوم غنیان و کرامت و برخی دیگر در مسجد کرامت تجمع داشتند و هیأت امنای آنجا را تشکیل میدادند.
این استاد قرآن کریم در ادامه این مطلب افزود: من نیز با وجود سن کمی که داشتم در جلسات مختلف خود با آقای ساداتفاطمی مرتبط بودم و از همین طریق با شخص رهبری نیز ارتباط داشتیم از جمله اینکه در جلسات مسجد امام حسن مجتبی(ع) واقع در خیابان دانش نیز شرکت و سخنرانیهای ایشان را ضبط و برای بچههای جلسه خودمان که پشت باغ نادری برگزار میشد، پخش میکردم و آنان نیز از بیانات ایشان بهره میبردند.
حضور فعال اساتید قرآنی در مسجد کرامت
وی در ادامه با اشاره به اساتید قرآنی دیگری که در جلسات مسجد کرامت حضور پیدا میکردند، بیان کرد: اساتیدی همچون رضایی، هروی و مختاری که استاد همه ما بودند و در حسینیه خیاطها و جاهای دیگر جلساتی داشتند. همچنین اساتید محمدزاده، اوحدی، روغنی و... همه در جلسات رهبری حضور پیدا میکردند و به نوعی شاگردان قرآنی ایشان محسوب میشدند.
استادعلمی در خاتمه نقش مساجد و محافل قرآنی آنها را در پیشبرد اهداف انقلاب بسیار پررنگ توصیف کرد و در ادامه حوزههای علمیه و دانشگاهها را از دیگر پایگاههای انقلاب برشمرد که نقش تأثیرگذاری در به ثمر رسیدن نهضت انقلاب ایفا کردهاند.
مسجد کرامت، بزرگترین مسجد شبستانی مشهد که در میدان شهدای این شهر واقع شده است یکی از این مساجد به شمار میرود که در سال 1344 توسط مرحوم سیدمحمود کرامت بنا شد و در کوران مبارزات پیش از انقلاب با حضور درخشان رهبری قلب مبارزات لقب گرفت. به همین منظور و به سبب جایگاه ویژه این مسجد با سخنان جمعی از قرآنیان مشهد که در آن مقطع همدل و همراه با رهبر معظم انقلاب کارنامه درخشانی از خود به جای گذاشتند، همراه شدیم...
استاد حسین علمی، استاد و پیشکسوت قرآن کریم و از فعالان انقلابی آن دوران در ابتدا با اشاره به حضور پررنگ رهبر معظم انقلاب در مسجد کرامت، اظهار کرد: ایشان در دوران انقلاب در این مسجد نه تنها امام جماعت بودند بلکه جلسه قرآنی که معلم آن استادسیدمرتضی ساداتفاطمی بودند را نیز اداره و علاوه بر نظارت بر امر قرائت و مفاهیم قرآن کریم، حضار را از بیانات خود بهرهمند میکردند.
انجام فعالیتهای انقلابی در پوشش جلسات قرآن
وی با اضافه کردن این نکته که این جلسات در ظاهر به نام قرآن برگزار میشد اما در پوشش آن فعالیتهای انقلابی صورت میگرفت، گفت: رهبر معظم انقلاب در مناطق دیگری همچون کانون امام حسن مجتبی(ع) واقع در خیابان دانش که آنجا نیز نقش محوری داشت حضور فعال داشتند و ما به کانون امام حسن مجتبی(ع) که پشت باغ نادری مقابل منزل مرحوم پدرمان بود رفتوآمد میکردیم.
استادعلمی در تشریح این مطلب افزود: این مکان در ابتدا منزل یک فرد خیر شاطر بود که وقتی از دنیا رفت از آنجایی که ورثهای نداشت این محل را وقف امام حسن مجتبی(ع) کرد که در آن مقطع فعالیتهای زیادی در آنجا انجام میدادیم و البته اکنون نیز مکان بسیار مفید و مثمرثمری به شمار میرود.
وی با بیان اینکه مسجد کرامت پاتوق افراد متدین، قرآنی و دلسوز مکتب جعفری بود، ابراز کرد: بسیاری از افراد و حتی انسانهای مهمی که به این مسجد رفت و آمد داشتند را نیز دستگیر میکردند. مسجد کرامت خادمی به نام موسی داشت که به او مش موسی میگفتند و اصالتا اهل قوچان بود. ایشان را یک بار به جرم کنترل نکردن دربهای سرویس بهداشتی مسجد که بر روی آن عبارت «مرگ بر شاه» نوشته شده بود، دستگیر کرده و مورد اذیت قرار دادند در حالی که ایشان اصلا سواد خواندن نداشت.
مسجد کرامت؛ قلب مبارزات
این استاد و پیشکسوت قرآنی ادامه داد: مسجد کرامت قلب مبارزات انقلابی به شمار میرفت از همین رو ساواک به هر کسی از کوچک تا بزرگ که به آن آمدوشد داشت، حساس بود. این مسجد حتی پس از انقلاب نیز مرکز انقلاب بود و اکنون نیز شبهای ماه مبارک رمضان نیز همان افراد و شاگردان رهبر معظم انقلاب آنجا را اداره میکنند. جلسات یکشنبهشبهای مسجد نیز همچون روال گذشته برقرار است.
وی از جمعی از فعالان مسجد کرامت نام برد و عنوان کرد: اساتیدی همچون سیدمجتبی ساداتفاطمی، سیدجواد ساداتفاطمی، محمدصادق علمی، غلامرضا باوجدان، سیدعلی سرابی، قائم مقام رئیس شورای عالی قرآن و دکتر محمدرضا داوودآبادی که اکنون معاون وزیر بهداشت هستند و مرحوم غنیان که در زمان مرحوم کرامت جزو هیئت امنای مسجد بودند و ارادت خاصی به وی داشتیم و ... از جمله فعالان این مسجد بودند.
برگزاری جلسات تفسیر رهبری در مسجد کرامت
استاد سیدجواد ساداتفاطمی از دیگر اساتید مطرح قرآن کریم در بخش دیگری از این گفتوگو با ما همراه شد و با ذکر این نکته که مسجد کرامت پایگاه رهبر معظم انقلاب به شمار میرفت، اضافه کرد: با توجه به اینکه ایشان امام جماعت مسجد بوده و جلسات تفسیر نیز در مسجد برگزار میشد طبعا طیف خاصی در مسجد گرد هم میآمدند.
وی در معرفی این افراد اینگونه شرح داد: این افراد کسانی بودند که با اندیشه ناب اسلامی و نظرات امام(ره) و رهبری آشنایی کامل داشتند لذا با حضور این افراد، یکسری فعالیتهای جنبی نیز شکل میگرفت.
این استاد قرآن کریم همچنین اضافه کرد: ما در مسجد کرامت جلسه قرآنی داشتیم که صبحهای جمعه برگزار میشد و مسئولیت اداره جلسه با برادر بزرگمان استاد مرتضی ساداتفاطمی بود و رهبری نیز در جلسه حضور پیدا کرده و ضمن تشویق قاریان و انجام فعالیتهای علمی و فنی در حوزه قرائت به آیات مناسبی که در فضای سیاسی ـ اجتماعی آن مقطع قابل طرح و بحث بود، نیز میپرداختند.
وی در ادامه بیانات خود افزود: ایشان از فرصت پیشآمده نهایت بهره را برده و نکاتی را در جهت روشن شدن ذهن اعضای جلسه نسبت به اتفاقات آن برهه و اقداماتی که رژیم شاه در جهت حذف اسلام از زندگی مردم و تعریف دین حداقلی داشت را ذکر میکردند.
ذکر آیات نفی طاغوت توسط رهبر انقلاب در محافل قرآنی
این چهره قرآنی با اشاره به حمایت آشکار رژیم شاه از اسرائیل اظهار کرد: همان طور که میدانید رژیم پهلوی از خاندان اسرائیل محسوب میشد و اجازه طرح هیچگونه صحبتی علیه اسرائیل و آمریکا در محافل و جامعه را نمیداد لذا رهبر معظم انقلاب بدون ذکر نامی از اسرائیل به گونهای بدین موضوع میپرداختند که تمام اعضای جلسه به وضوح متوجه مقصود رهبری میشدند.
وی در بخش دیگری از سخنانش بیان کرد: ایشان همچنین بدون ذکر نامی از آمریکا به آیاتی از قرآن کریم مبنی بر اینکه «مسلمانان نباید تحت سیطره غیر مسلمانان قرار گرفته و آنان را به سرپرستی بپذیرند» میپرداختند به طوری که مردم در مییافتند منظور ایشان رژیم شاه است که تحت سیطره و قیمومیت آمریکا به حیات خود ادامه میدهد.
استاد ساداتفاطمی اضافه کرد: طرح چنین مباحثی طیف زیادی از دانشجویان، طلاب و... که دارای افکار انقلابی بودند را جذب محفل میکرد و در ادامه با ارتباط گیری با شخص رهبر معظم انقلاب و یا دیگر اعضای جلسه اقدامات حاکمیتی شکل میگرفت.
وی افزود: در همین راستا افرادی که پس از حضور در مسجد، جذب بیانات رهبری شده و از وثوق آنان اطمینان حاصل میشد مجموعه سخنان ایشان که در مسجد امام حسن مجتبی(ع) در تفسیر آیات بیان کرده بودند و در اختیار برادر ما حاجآقا مرتضی قرار داشت، به این افراد داده میشد تا موضوعاتی که اشارهوار در جلسات مطرح میشد را مجددا استماع و بر روی آن مطالعه بیشتری صورت گیرد.
مسجد کرامت؛ تحت کنترل دائمی ساواک
این کارشناس قرآنی در مقطع دیگری از بیاناتش با اشاره به این نکته که رژیم شاه و ساواک متوجه جلسات قرآنی ما در مسجد کرامت شده بود، تصریح کرد: رژیم که دریافته بود جلسه قرآنی ما در این مسجد در حقیقت مرکز اجتماع افراد خاص با افکار سیاسی ـ اجتماعیِ اسلامی است لذا به صورت سازماندهی شده افراد خود را برای کنترل جلسات میفرستاد.
وی با بیان اینکه ما همیشه متوجه حضور ساواکیها در جلسه متوجه بودیم، گفت: این افراد نه تنها از لحاظ ظاهری تناسبی با جلسات قرآنی ما نداشتند بلکه پرواضح بود سواد قرآنی و دینی نیز نداشته و چه بسا بسیاری از اوقات درک درستی از مسائل مطروحه در جلسه نیز نداشتند اما با همین اوصاف در جلسات شرکت کرده و به ساواک گزارش میدادند که برخی از این اسناد هماکنون جزو اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده و خود بنده زمانی که یکی از آنها را مشاهده کردم دقیقا همین مفهوم در ذهنم تداعی شد که فرد اصلا متوجه فرمایشات رهبری نشده اما به همان میزان دریافت، مطلب را منعکس کرده است.
استاد ساداتفاطمی در خصوص نقش جامعه قرآنی در جریان تحولات پیش از انقلاب اظهار کرد: افراد زیادی با جلسات مسجد کرامت مرتبط بودند و اکنون نیز برخی از آنان در قید حیات بوده و جلسات قرآنی دارند برخی از قراء میان سال ما که اکنون در مصادر قرآنی کشور قرار دارند جزو نوجوانهایی به شمار میروند که در آن موقعیت در جلسات مسجد کرامت شرکت میکردند، البته مسنترها نیز حضور مییافتند اما نوجوانان و جوانان بیشترین مخاطبان جلسه را تشکیل داده و حضور آنان در جریان تظاهراتهای علیه شاه و محافل انقلابی چشمگیر بود.
مسجد امام حسن مجتبی(ع)؛ نخستین پایگاه رهبر معظم انقلاب
وی در ادامه مسجد امام حسن مجتبی(ع) را از دیگر پایگاههای محوری انقلاب توصیف و عناون کرد: این مسجد نخستین پایگاه رهبر معظم انقلاب به شمار میرفت زیرا و در حقیقت اقدامات و جلسات تفسیر رهبری در ابتدا از این مسجد آغاز شد. سپس به دلیل اینکه مسجد کرامت از موقعیت مناسبی برخوردار و در مرکز شهر واقع بود از رهبر معظم انقلاب دعوت شد که در آنجا نماز بخوانند و جلسات خود را به این مسجد منتقل کنند و در ادامه برنامههای ایشان از مسجد امام حسن مجتبی(ع) به مسجد کرامت انتقال یافت.
این چهره قرآنی متذکر شد: البته مسجد کرامت هنگام آغاز فعالیت رهبری در مسجد امام حسن مجتبی(ع) هنوز مسجد نبود بلکه منزل مرحوم کرامت بود و پس از آن تبدیل به مسجد شد. در کنار این مساجد، حسینیه خیاطهای مشهد نیز به عنوان یک پایگاه قرآنی مطرح بود و جلسات قرآن در آنجا نیز برگزار میشد اما فضای انقلابی که در این مساجد در جریان بود، در این حسینیه وجود نداشت و یا در برخی از جلسات دیگری که در سطح شهر برپا میشد، کمتر چنین فضای ویژه و انقلابی مهیا بود.
حضور رهبری در مسجد کرامت؛ عامل اصلی تمایز و شور انقلابی این مسجد
وی علت اصلی شور و حرارت انقلابی مسجد کرامت را به جهت حضور و محوریت رهبر معظم انقلاب در جلسات این مسجد عنوان کرد و افزود: حضور شخص رهبری به جلسات این مسجد رونق داده و چنین فضایی را ایجاد کرده بود و گرنه مکانهایی همچون مسجد صاحبالزمان(ع) نیز از مراکزی به شمار میرفت که از بُعد اندیشهای حمایتگر جریان انقلاب بود و شهید هاشمینژاد در آنجا سخنرانی و فعالیت داشت.
در ادامه این گفتوگو با خاطرات استاد محمدصادق علمی، دیگر چهره قرآنی مشهد و استاد پیشکسوت قرآن کریم از روزهای پرتلاطم انقلاب و مصاحبت با رهبری در جلسات این مسجد همراه شدیم.
وی با تأکید بر اینکه محافل قرآنی یکی از مراکز انقلاب بود، اینگونه توضیح داد: جامعه قرآنی چه در جلساتی که در مساجد، حسینیهها و تکایا و چه محافلی که حتی در منازل برگزار می شد، نقش انقلابی خود را ایفا میکرد و این به همان روح، محتوا و مفاهیم بلند کلام وحی باز میگردد زیرا قرآن کتاب مبارزه علیه ظلم، جهاد و عدالت است و آیه آیه آن مسلمانان را به عدالتخواهی دعوت میکند.
نقش سازنده رهبر انقلاب در انتشار تفکر انقلابی با حضور در محافل قرآنی
استادعلمی با بیان اینکه بسیاری از جلسات ما تنها به قرائت قرآن محدود نمیشد بلکه روحانیون نیز در آن حضور پیدا کرده و مردم را با مفاهیم قرآنی آشنا میکردند به نقش حوزههای علمیه در نشر تفکر انقلابی اشاره و ابراز کرد: حوزههای علمیه یکی از مراکز عمده و اساسی انقلاب علیه رژیم بودند لذا روحانیون با حضور در محافل قرآنی نقش سازنده و اثرگذاری در انتشار تفکر انقلابی در بین مردم داشتند که در رأس همه آنان وجود شخص رهبرمعظم انقلاب بود.
ارتباط ویژه رهبری با قرآنیان حقیقتا مثالزدنی است
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به توجه ویژه رهبر انقلاب به قرآن و قرآنیان اظهار کرد: ایشان علاقه خاصی به جلسات قرآن داشته و ارتباط ویژهای با قرآنیان برقرار میکردند. این ارتباط حقیقتا مثالزدنی و از گذشته تا حال بینظیر بوده است.
وی با بیان اینکه محافل قرآنی علیالخصوص جلسات مسجد کرامت به جهت حضور رهبر معظم انقلاب یکی از پایگاههای انقلاب به شمار میرفت، اظهار کرد: حاجآقامرتضی ساداتفاطمی در آن مسجد جلسه قرآن داشتند و رهبر انقلاب نیز در آن حضور پیدا میکردند البته جلسات دیگری نیز کموبیش با رهبری مرتبط بودند و این ارتباط میتوانست در جهت سوق دادن جوانان به سمت انقلاب نقش مؤثری داشته باشد و ما که در سایر مساجد نیز جلسه داشته و با رهبری مرتبط بودیم، آنچه از ایشان میآموختیم را در محافل خود مطرح میکردیم.
استادعلمی با اشاره به ممنوعالمنبر بودن رهبری توسط رژیم شاه اضافه کرد: رهبر معظم انقلاب در مواقعی که مجاز به سخنرانی نبودند به عنوان یک عضو عادی و مستمع در جلسات حاضر میشدند. بچهها میخواندند و ایشان به تلاوتها گوش میدادند و گاهی اوقات به برخی از دوستان مانند آقای ساداتفاطمی گوشزد میکردند که از من یک نکته یا مطلب قرآنی بپرسید و در ادامه در قالب پاسخگویی به سؤالات نکات لازم را متذکر میشدند و در مواقع ممنوعالمنبری نیز اینگونه افکارشان را منتقل میکردند.
وی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به مدیریت جلسات مسجد کرامت توسط استاد مرتضی ساداتفاطمی، ابراز کرد: مدیریت این مسجد با ایشان بود البته جلسات فراوان بود، مسجد حوض لقمان و امام حسن مجتبی(ع) نیز بودند و به طور کلی جلسات مختلف قرآنی در مشهد برگزار میشد که مدیریت این جلسات متفاوت بود منتها دوستان رهبر انقلاب مانند آقایان مرحوم غنیان و کرامت و برخی دیگر در مسجد کرامت تجمع داشتند و هیأت امنای آنجا را تشکیل میدادند.
این استاد قرآن کریم در ادامه این مطلب افزود: من نیز با وجود سن کمی که داشتم در جلسات مختلف خود با آقای ساداتفاطمی مرتبط بودم و از همین طریق با شخص رهبری نیز ارتباط داشتیم از جمله اینکه در جلسات مسجد امام حسن مجتبی(ع) واقع در خیابان دانش نیز شرکت و سخنرانیهای ایشان را ضبط و برای بچههای جلسه خودمان که پشت باغ نادری برگزار میشد، پخش میکردم و آنان نیز از بیانات ایشان بهره میبردند.
حضور فعال اساتید قرآنی در مسجد کرامت
وی در ادامه با اشاره به اساتید قرآنی دیگری که در جلسات مسجد کرامت حضور پیدا میکردند، بیان کرد: اساتیدی همچون رضایی، هروی و مختاری که استاد همه ما بودند و در حسینیه خیاطها و جاهای دیگر جلساتی داشتند. همچنین اساتید محمدزاده، اوحدی، روغنی و... همه در جلسات رهبری حضور پیدا میکردند و به نوعی شاگردان قرآنی ایشان محسوب میشدند.
استادعلمی در خاتمه نقش مساجد و محافل قرآنی آنها را در پیشبرد اهداف انقلاب بسیار پررنگ توصیف کرد و در ادامه حوزههای علمیه و دانشگاهها را از دیگر پایگاههای انقلاب برشمرد که نقش تأثیرگذاری در به ثمر رسیدن نهضت انقلاب ایفا کردهاند.
