خشم و غضب همیشه جنبه منفی ندارد/ مفسران غضب الهی را به معنی کیفر عادلانه گناهکاران تفسیر کردهاند
گروه اجتماعی: رئیس اداره مبلغان دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان گفت: خشم و غضب همیشه جنبه منفی ندارد و گاه جنبه مثبت نیز دارد و برای زندگی مادی و معنوی انسان ضروری و لازم است، در آیات قرآن از خشم و غضب الهی سخن به میان آمده است و مفسران غضب الهی را به معنی کیفر عادلانه در مورد گناهکاران در دنیا و آخرت تفسیر کردهاند.
حجتالاسلام والمسلمین محمد جواد شفیعیان، رئیس اداره مبلّغان دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، اظهار کرد: در یک تعریف کلی، غضب در موضع شدت و تندی در مقابل چیز یا شخص دیگری است و نوعی حرکت نفسانی است که به موجب حرکت روح از داخل به خارج، جهت غلبه و پیروزی بر دیگران بر انسان مستولی میشود.
وی افزود: نقطه مقابل آن حلم که سکون و آرامش را به همراه دارد، است و در این حالت نفس از حالت میانهروی که همراه با تعقل و آرامش است خارج و به سمت تندی، تحرک و هیجان حرکت میکند.
رئیس اداره مبلغان دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان بیان کرد: خشم و غضب همیشه جنبه منفی ندارد و گاه جنبه مثبت نیز دارد و برای زندگی مادی و معنوی انسان ضروری و لازم است، در آیات قرآن از خشم و غضب الهی سخن به میان آمده است و مفسران غضب الهی را به معنی کیفر عادلانه در مورد گناهکاران در دنیا و آخرت تفسیر کردهاند.
شفیعیان با بیان اینکه خشمهای منفی و غضبهای ویرانگر اگر خوب شناخته و راههای کنترل و مدیریت آن دانسته نشود، آسیبهای فردی و اجتماعی زیادی از خود به جا میگذارد، خاطرنشان کرد: در خشم و غضبهای مثبت انسانی یک نیروی مفید و مهم دفاعی که برای بقای حیات انسان ضرورت دارد در جای خود به کار گرفته میشود، نیروهایی که خداوند در انسان آفریده بی حکمت نیست و این گونه نیست که نیروهای خدا دادی بهطور صرف جنبه ویرانگری داشته باشند و به تعبیری محال است که عضوی در پیکر و نیرویی در درون و جان آدمی باشد و اثر مثبتی نداشته باشد.
وی با بیان اینکه هنگامی که انسان خشمگین میشود تمام توان او بسیج و قدرت او چندین برابر زمان عادی و معمولی میشود، گفت: خشم و غضب مثبت و سازندهای در وجود انسان است که او را در زندگی یاری میدهد که آن خشم و غضبی مقدس به شمار میرود در آیات، تاریخ و سیره زندگی بزرگان به خوبی میتوان دید هر کجا حقی مورد تعرض قرار گرفته و سخنی به ناحق بیان شده، خشمی مقدس در مقابل باطل شکل گرفته است.
این کارشناس مذهبی با اینکه در داستان موسی(ع) میخوانیم هنگامی که موسی(ع)برای گرفتن پیام الهی به کوه طور آمده بود و در غیاب او، آن قوم گوساله پرستی را رواج دادند، خداوند این خبر را در همان کوه طور به اطلاع موسی(ع) رساند و موسی(ع) خشمگین و اندوهگین به سوی قوم خویش بازگشت و الواحی که در آن احکام بنیاسرائیل بود را به کناری افکند و موهای سر و صورت برادر و جانشین خود هارون را گرفت و کشید و بر او فریاد زد «چرا در مقابل این انحراف بزرگ خاموش نشستی و چرا از من پیروی نکردی و فرمان مرا به فراموشی سپردی؟» گفت: در این جا هارون به دفاع از خود پرداخت و ترس از تفرقه را به عنوان عذر خود ذکر نمود؛ این خشم و عصبانیت شدید تکانی به بنیاسرائیل داد و آنها متوجه اشتباه بزرگ خود یعنی انحراف از توحید شدند.
شفیعیان تصریح کرد: اینگونه عصبانیتها وغضبها که در برابر انحراف و گمراهی مردم ظهور و بروز میکند، مثبت و سازنده است و جنبه الهی دارد، به طور مثال اگر موسی(ع) با خونسردی به این مسئله برخورد میکرد، آنها نیز خونسردی او را دلیل بر امضا گوساله پرستی میگرفتند و این سبب میشد که مبارزه با آن بعدا مشکلساز شود.
وی با بیان اینکه در حالات پیامبر اکرم(ص) آمده است که در بعضی از حوادث به گونهای عصبانی میشدند که آثار خشم و غضب در چهره مبارکشان نمایان میگشت، گفت: در حالات امیرالمومنین(ع) نیز آمده که ایشان در برابر ظلم یکی از مسلمانان نسبت به همسرش و تهدید کردن او به سوزاندن با آتش؛ امام علی(ع) سخت عصبانی شد و به روی آن جوان شمشیر کشیدند و فرمودند «من تو را به امر به معروف و نهی از منکر و به نیک رفتاری به همسرت سفارش میکنم و به همین دلیل توبه کن وگرنه جانت در خطر است»، آن جوان نیز که وضع را چنین دید به سرعت عقب نشینی کرد و از در عذرخواهی درآمد و تقاضای بخشش نمود؛ این خشم مقدس الهی بود که در مقام دعوت افراد گنهکار به سوی حق و عدالت بسیار کارساز و موثر است.
وی با بیان اینکه خشم مقدس تحت کنترل عقل و شرع قرار دارد، ولی خشمهای شیطانی نه تنها تحت کنترل عقل نیست، بلکه هوا و هوسهای گسیخته نیز برآن حاکم است، گفت: خشم مقدس هدف مقدسی را به دنبال دارد و توام با برنامهریزی است، اما خشمهای شیطانی هدف مقدس و هیچ حد و مرزی ندارند.
این کارشناس مذهبی با بیان اینکه امام صادق(ع) می فرمایند «مومن کسی است که هرگاه خشمگین شود، خشم او را از دایره حق خارج نمیکند و هرگاه از کسی خشنود گردد خشنودیش او را در باطل وارد نمی سازد»، گفت: خداوند در آیات 134و 124 سوره مبارکه آلعمران، مهار خشم و مدیریت آن را نهتنها وظیفه و مسولیت مومنان پرهیزگار و اهل تقوا میشمارد، بلکه این روش موجب بهرهمندی آنان از پاداشهای الهی میشود.
رئیس اداره مبلغان دفتر تبلیغات اسلامی اصفهانبا اشاره به اینکه انسانها اصولا قابلیت مهار و مدیریت خشم وغضب خود را دارا میباشند،گفت: قرآن مومنان راستین را به فرو خورندگان خشم یاد میکند. خداوند در آیه 134 سوره آل عمران میفرمایند« الَّذِينَ يُنفِقُونَ فِي السَّرَّاء وَالضَّرَّاء وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ».
وی افزود: هیچ گاه نباید خشم و غضب را با شجاعت اشتباه گرفت و اینکه خشم نشانه شجاعت نیست، بیان کرد: حالت خشمناکی هم برای فرد از لحاظ روحی و جسمی آسیب زا است و برهمین اساس باید تلاش کنیم به روشهای مختلف حتی با کمک گرفتن از دیگران آتش خشم خود را کنترل و خاموش کنیم، در روایات آمده است که هنگام خشم، ذکر خدا بگوییم و از شر شیطان به خدا پناه ببریم و یا با آب سرد وضو بگیریم یا غسل کنیم، زیرا خشم برخواسته از حرارت درون است و آب سرد این حرارت را فرو مینشاند، امام علی(ع) نیز میفرمایند که خشم خود را با سکوت و هوای نفس را با خرد درمان کنید.
وی افزود: نقطه مقابل آن حلم که سکون و آرامش را به همراه دارد، است و در این حالت نفس از حالت میانهروی که همراه با تعقل و آرامش است خارج و به سمت تندی، تحرک و هیجان حرکت میکند.
رئیس اداره مبلغان دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان بیان کرد: خشم و غضب همیشه جنبه منفی ندارد و گاه جنبه مثبت نیز دارد و برای زندگی مادی و معنوی انسان ضروری و لازم است، در آیات قرآن از خشم و غضب الهی سخن به میان آمده است و مفسران غضب الهی را به معنی کیفر عادلانه در مورد گناهکاران در دنیا و آخرت تفسیر کردهاند.
شفیعیان با بیان اینکه خشمهای منفی و غضبهای ویرانگر اگر خوب شناخته و راههای کنترل و مدیریت آن دانسته نشود، آسیبهای فردی و اجتماعی زیادی از خود به جا میگذارد، خاطرنشان کرد: در خشم و غضبهای مثبت انسانی یک نیروی مفید و مهم دفاعی که برای بقای حیات انسان ضرورت دارد در جای خود به کار گرفته میشود، نیروهایی که خداوند در انسان آفریده بی حکمت نیست و این گونه نیست که نیروهای خدا دادی بهطور صرف جنبه ویرانگری داشته باشند و به تعبیری محال است که عضوی در پیکر و نیرویی در درون و جان آدمی باشد و اثر مثبتی نداشته باشد.
وی با بیان اینکه هنگامی که انسان خشمگین میشود تمام توان او بسیج و قدرت او چندین برابر زمان عادی و معمولی میشود، گفت: خشم و غضب مثبت و سازندهای در وجود انسان است که او را در زندگی یاری میدهد که آن خشم و غضبی مقدس به شمار میرود در آیات، تاریخ و سیره زندگی بزرگان به خوبی میتوان دید هر کجا حقی مورد تعرض قرار گرفته و سخنی به ناحق بیان شده، خشمی مقدس در مقابل باطل شکل گرفته است.
این کارشناس مذهبی با اینکه در داستان موسی(ع) میخوانیم هنگامی که موسی(ع)برای گرفتن پیام الهی به کوه طور آمده بود و در غیاب او، آن قوم گوساله پرستی را رواج دادند، خداوند این خبر را در همان کوه طور به اطلاع موسی(ع) رساند و موسی(ع) خشمگین و اندوهگین به سوی قوم خویش بازگشت و الواحی که در آن احکام بنیاسرائیل بود را به کناری افکند و موهای سر و صورت برادر و جانشین خود هارون را گرفت و کشید و بر او فریاد زد «چرا در مقابل این انحراف بزرگ خاموش نشستی و چرا از من پیروی نکردی و فرمان مرا به فراموشی سپردی؟» گفت: در این جا هارون به دفاع از خود پرداخت و ترس از تفرقه را به عنوان عذر خود ذکر نمود؛ این خشم و عصبانیت شدید تکانی به بنیاسرائیل داد و آنها متوجه اشتباه بزرگ خود یعنی انحراف از توحید شدند.
شفیعیان تصریح کرد: اینگونه عصبانیتها وغضبها که در برابر انحراف و گمراهی مردم ظهور و بروز میکند، مثبت و سازنده است و جنبه الهی دارد، به طور مثال اگر موسی(ع) با خونسردی به این مسئله برخورد میکرد، آنها نیز خونسردی او را دلیل بر امضا گوساله پرستی میگرفتند و این سبب میشد که مبارزه با آن بعدا مشکلساز شود.
وی با بیان اینکه در حالات پیامبر اکرم(ص) آمده است که در بعضی از حوادث به گونهای عصبانی میشدند که آثار خشم و غضب در چهره مبارکشان نمایان میگشت، گفت: در حالات امیرالمومنین(ع) نیز آمده که ایشان در برابر ظلم یکی از مسلمانان نسبت به همسرش و تهدید کردن او به سوزاندن با آتش؛ امام علی(ع) سخت عصبانی شد و به روی آن جوان شمشیر کشیدند و فرمودند «من تو را به امر به معروف و نهی از منکر و به نیک رفتاری به همسرت سفارش میکنم و به همین دلیل توبه کن وگرنه جانت در خطر است»، آن جوان نیز که وضع را چنین دید به سرعت عقب نشینی کرد و از در عذرخواهی درآمد و تقاضای بخشش نمود؛ این خشم مقدس الهی بود که در مقام دعوت افراد گنهکار به سوی حق و عدالت بسیار کارساز و موثر است.
وی با بیان اینکه خشم مقدس تحت کنترل عقل و شرع قرار دارد، ولی خشمهای شیطانی نه تنها تحت کنترل عقل نیست، بلکه هوا و هوسهای گسیخته نیز برآن حاکم است، گفت: خشم مقدس هدف مقدسی را به دنبال دارد و توام با برنامهریزی است، اما خشمهای شیطانی هدف مقدس و هیچ حد و مرزی ندارند.
این کارشناس مذهبی با بیان اینکه امام صادق(ع) می فرمایند «مومن کسی است که هرگاه خشمگین شود، خشم او را از دایره حق خارج نمیکند و هرگاه از کسی خشنود گردد خشنودیش او را در باطل وارد نمی سازد»، گفت: خداوند در آیات 134و 124 سوره مبارکه آلعمران، مهار خشم و مدیریت آن را نهتنها وظیفه و مسولیت مومنان پرهیزگار و اهل تقوا میشمارد، بلکه این روش موجب بهرهمندی آنان از پاداشهای الهی میشود.
رئیس اداره مبلغان دفتر تبلیغات اسلامی اصفهانبا اشاره به اینکه انسانها اصولا قابلیت مهار و مدیریت خشم وغضب خود را دارا میباشند،گفت: قرآن مومنان راستین را به فرو خورندگان خشم یاد میکند. خداوند در آیه 134 سوره آل عمران میفرمایند« الَّذِينَ يُنفِقُونَ فِي السَّرَّاء وَالضَّرَّاء وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ».
وی افزود: هیچ گاه نباید خشم و غضب را با شجاعت اشتباه گرفت و اینکه خشم نشانه شجاعت نیست، بیان کرد: حالت خشمناکی هم برای فرد از لحاظ روحی و جسمی آسیب زا است و برهمین اساس باید تلاش کنیم به روشهای مختلف حتی با کمک گرفتن از دیگران آتش خشم خود را کنترل و خاموش کنیم، در روایات آمده است که هنگام خشم، ذکر خدا بگوییم و از شر شیطان به خدا پناه ببریم و یا با آب سرد وضو بگیریم یا غسل کنیم، زیرا خشم برخواسته از حرارت درون است و آب سرد این حرارت را فرو مینشاند، امام علی(ع) نیز میفرمایند که خشم خود را با سکوت و هوای نفس را با خرد درمان کنید.
