ترسیم الگوی رفتار اجتماعی حضرت زهرا(س)/ بانویی که خانه نشین نبود

حجت‌الاسلام والمسلمین امیرحسین ملک‌پور، محقق پژوهشکده دارالحدیث در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، به تبیین نقش تربیتی حضرت زهرا(س) به عنوان شهروند جامعه اسلامی پرداخت و عنوان کرد: با توجه به اینکه حضور بانوان در بطن فعالیت‌های اجتماعی می‌تواند از دو بعد واجب و مضر بررسی شود، فعالیت این بانوی بزرگوار در اجتماع زمان خود، حضوری مثمرثمر و واجب تلقی می‌‌شود.

وی با اشاره به آیه «وَ یُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى‏ حُبِّهِ مِسْکیناً وَ یَتیماً وَ أَسیراً» که حکایت از بخشش افطاری اهالی خانه اهل‌بیت رسول خدا(ص) دارد، یکی از ابعاد فعالیت‌های اجتماعی حضرت فاطمه(س) را دستگیری از نیازمندان خواند و گفت: هرگاه در مسجد فقیری درخواست کمک داشت و مردم به وی توجه نمی‌کردند، رسول اکرم(ص) فقیر را به خانه دخترش زهرا(س) هدایت می‌کرد تا نیازش برطرف شود.

خانه زهرا(س) محل رفع نیاز فقرا

محقق دانشنامه اهل‌بیت(ع) با تأکید بر اینکه امید فقرا به خانه حضرت صدیقه کبری(س) بوده است گفت: رسول خدا(ص) همواره بدین نکته توجه داشتند، کسی که در رنج و سختی نیز رفع نیاز سایرین را در اولویت قرار می‌دهد حضرت زهرا(س) است. این مهم نشان دهنده توجه ایشان به اجتماع پیرامون خود است.

وی با تأکید بر اینکه فدک از جنبه مادی برای حضرت فاطمه(س) نمی‌توانسته است ارزشی داشته باشد، گفت: حتی ارتباط ایشان با باغ فدک نیز حاوی نکات اخلاقی است، بدین نحو که ایشان خودشان در باغ‌ها کار نمی‌کردند، چرا که حضور زن به انجام کارهای مردانه نیست بلکه کارگرهایی را می‌گماشتند که کار کنند و درآمد حاصل را بین فقرا تقسیم می‌کردند. در واقع یکی از علل غصب فدک توسط دشمنان این بود که نیاز فقرا توسط امام علی(ع) و حضرت زهرا(س) رفع نشود تا آنها به اهل بیت(ع) تمایل پیدا نکنند. 

مشارکت حضرت فاطمه(س) در میادین جنگ

حجت‌الاسلام ملک‌پور به نحوه مشارکت حضرت زهرا(س) در جنگ‌ها نیز اشاره و عنوان کرد: ایشان در شرایط جنگ نیز به انجام کارهای مردانه نمی‌پرداختند در صورتی که امروز بانوان تصور می‌کنند فعالیت اجتماعی مساوی با انجام فعالیت‌های مردانه است. این شرایط به صورت عکس هم در جامعه امروز دیده می‌شود و مردان به انجام فعالیت‌های زنانه می‌پردازند.

وی ادامه داد: حضرت زهرا(س) برای تدارکات و پرستاری از مجروحین و تهیه غذا در پشت جبهه‌ها حضور پیدا می‌کردند و حتی در محیط جنگی نیز به انجام فعالیت‌های زنانه می‌پرداختند اما از فعالیت و وظیفه اجتماعی خود غافل نبودند.

محقق پژوهشکده دارالحدیث تسلیت گفتن به صاحبان عزا را از دیگر فعالیت‌های این بانوی بزرگوار برشمرد و گفت: ایشان بر جنازه خواهرشان زینب و رقیه نیز حاضر می‌شوند و نماز می‌خوانند. این امر نشان می‌دهد که بانو خانه نشین نبودند.

وی به مطلبی که در کتبی همچون سنن کبری بیهقی جلد چهار، مسند ابی داوود، طبقات کبری ابن سعد جلد هشت آمده است اشاره و عنوان کرد: حضرت زهرا(س) در مراسم تدفین خواهرشان رقیه شرکت کردند و کنار پیامبر در نزدیک سنگ قبر نشسته بودند و اشک می‌ریختند. پیامبر اشک‌های ایشان را با دست پاک می‌کردند. خلیفه دوم زن‌هایی که گریه می‌کردند را با شلاق می‌زدند و پیامبر(ص) او را از این کار نهی می‌کنند. این در حالی است که اهل سنت اجازه حضور به زنان در مراسم تشییع جنازه را نمی‌دهد در صورتی که چنین الگویی از حضور زن در چنین مراسمی وجود دارد.

وی با تأکید بر اینکه حضور زنان در جامعه باید به مسائل مهم محدود باشد، گفت: حضور حضرت زهرا(س) در اجتماع برای دفاع از اصول دین صورت می‌گرفت به نحوی که در کتاب المستدرک علی الصحیحین جلد یک صفحه 268 حضور پررنگی از حضرت زهرا(س) در مسائل سیاسی ترسیم و بیان کرده که شخصی که توطئه مشرکان برای قتل پیغمبر(ص) را برملا کرده حضرت فاطمه (س) بوده است.

محقق دانشنامه اهل‌بیت(ع) ادامه داد: همچنین زمانی که مشرکان اهانت می‌کنند و شکمبه حیوانی را بر پیغمبر(ص) می‌ریزند، حضرت صدیقه کبری ایشان را تمیز و از پیغمبر(ص) با اطلاع دادن این موضوع به عموی خود که از قدرت جوابگویی متقابل برخوردار بودند دفاع می‌کنند.

وی دفاع از ولایت را از دیگر شاخص‌های تربیتی حضرت زهرا(س) برای بانوان برشمرد و گفت: هنگامی که حضرت به مسجد برای خواندن خطبه می‌روند و از ولایت و حق امیر‌المومنین(ع) دفاع می‌کنند با حجابی کامل که در برگیرنده یک مقنعه بلند و جلباب بوده است ظاهر می‌شوند سپس به پشت پرده می‌روند و از میان دایره زنان شروع به سخن می‌کنند. ایشان برای دفاع از ولایت از جان خود مایه گذاشتند.