استاد مطهری؛ شهید راه احیای ارزشهای دینی
گروه اندیشه: استاد شهید مرحوم آیتالله مرتضی مطهری از متفکران دوران معاصر است که با خلق آثار گرانقدر خود، تحولی شگرف در اندیشه اسلامی معاصر ایجاد کرد و در راه احیای ارزش های دینی به شهادت رسید.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، استاد شهید آیتالله مرتضی مطهری در ۱۳بهمن سال ۱۲۹۸ هجری شمسی در فریمان واقع در ۷۵ کیلومتری شهر مقدس مشهد و در یک خانواده اصیل روحانی به دنیا آمد. وی بعد از گذراندن دوره ابتدایی و در سن 12 سالگی به حوزهعلمیه مشهد عزیمت نمود و در این مکان به تحصیل مقدمات علوم اسلامی مشغول شد و در سال 1316 نیز برای تکمیل تحصیلات خود به حوزهعلمیه قم وارد شد.
مرحوم مطهری درحالی به حوزه علمیه قم وارد شده بود که به تازگی موسس آن، یعنی آیتالله العظمی حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی به رحمت خدا پیوسته بود و ریاست این حوزه را آیات عظام سید محمد حجت، سید صدرالدین صدر و سید محمد تقی خوانساری بر عهده داشتند.
استاد شهید مطهری در این دوران از محضر مرحوم آیتالله العظمی بروجردی در زمینه فقه و اصول و از محضر حضرت امام خمینی(ره) در زمینه فلسفه ملاصدرا، عرفان و اخلاق و اصول و از مرحوم مرحوم علامه سید محمد حسین طباطبائی در زمینه فلسفه کسب فیض کرد. استاد شهید مطهری علاوه بر کسب فیض از محضرآیتالله العظمی بروجردی، نزد آیتالله حاج میرزا علی آقا شیرازی از اخلاق و عرفان بهرههای معنوی فراوان بردند و ایشان همچنین نزد مرحوم آیتالله سید محمد حجت در اصول و در نزد مرحوم آیتالله سید محمد محقق داماد در زمینه فقه اهتمام جدی داشتند.
مرحوم مطهری در سالهای دهه 30 به تدریس در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران مشغول میشوند و در همین سالها به نگارش آثار و ایراد سخنرانی در مجامع مختلف حوزوی و دانشگاهی میپردازند.تدریس در دانشگاههای مختلف، ایراد سخنرانی برای عموم جامعه و به خصوص جوانان دانشجو و نگارش آثار مکتوب آن هم در دورانی که گروههای چپ با تیلبغات گسترده و ضد دینی خود سعی در جذب جوانان داشتند، سبب شد تا مرحوم مطهری به عنوان یک چهره محبوب و متفکر اسلامی که در راستای احیای ارزشهای دینی و اسلام ناب فعالیت دارند، در جامعه شناخته شوند که این باعث شد تا جوانان زیادی تحت تاثیر شخصیت و اندیشههای دینی وی قرار گیرند.
یکی از ویژگیهای بارز مرحوم مطهری، انس و آشنایی ایشان با زبان قرآن بود، ایشان ضمن اینکه یک فیلسوف بودند، اما با قرآن آشنایی داشتند که این آشنایی در کتابها و سخنرانیهای مرحوم مطهری کاملا مشخص است. همچنین از مرحوم مطهری چندین کتاب با عنوان «آشنایی با قرآن» که در واقع تفسیری از سورههای قرآن میباشد، چاپ شده است.
در سالهای قبل از انقلاب گروههای مختلف تحت لوای احزاب و تشکلهای مختلف به دنبال نهادینه کردن تفکرات کمونیستی و مارکسیستی در دانشگاهها بودند، اما این مرحوم مطهری بود که با معرفی اسلام ناب به عنوان یک نسخه نجات بخش جوامع بشری، مانع از محقق شدن اهداف گروههای مختلف چپگرا شدند.
مرحوم مطهری در همان سال تحت تاثیر شخصیت والای امام(ره) قرار میگیرند، به طوری که ایشان در قیام 15 خرداد نقشی فعال داشته و همواره تا زمان شهادتشان در کنار امام به دنبال تبیین اندیشههای امام(ره) بودند. ایشان همچنین با تبیین و نهادینه کردن اندیشههای دینی در دانشگاهها در پیروزی انقلاب اسلامی نیز نقش قابل توجهی داشتند.
استاد شهید به یک نهضت اسلامی معتقد بودو برای اسلامی کردن محتوای نهضت تلاشهای ایدئولوژیک بسیاری نمود.آثار متعدد مرحوم مطهری بیانگر دغدغهها و اندیشههای دینی و فلسفی مرحوم مطهری است که همچنان نیز آین آثار مورد توجه پژوهشگران و محققان داخلی و خارجی است. استاد شهید مطهری عمر خود را در راه حفظ آرمانها و ارزشهای اسلام صرف کرد و در این راه نیز به شهادت رسیدند و ایشان در ساعت 22و بیست دقیقه روز سه شنبه یازدهم اردیبهشت ماه سال ۱۳۵۸ در تاریکی شب در حالی که از یکی از جلسات فکری سیاسی بیرون آمده بود به دست گروه فرقان به شهادت رسید.
امام خمینی (ره) پیامی به مناسبت شهادت استاد مطهری صادر کردند که این پیام نشان از جایگاه و شخصیت مرحوم مطهری در جامعه اسلامی میباشد.امام(ره) در این پیام آوردند:
بسم اللَّه الرحمن الرحیم
انا للَّه و انا إلیه راجعون/ این جانب به اسلام و اولیای عظیم الشأن آن و به ملت اسلام و خصوص ملت مبارز ایران ضایعه أسفانگیز شهید بزرگوار و متفکر و فیلسوف و فقیه عالیمقام مرحوم آقای حاج شیخ مرتضی مطهری- قدس سره- را تسلیت و تبریک عرض میکنم. تسلیت در شهادت شخصیتی که عمر شریف و ارزنده خود را در راه اهداف مقدس اسلام صرف کرد و با کجرویها و انحرافات مبارزه سرسختانه کرد، تسلیت در شهادت مردی که در اسلامشناسی و فنون مختلفه اسلام و قرآن کریم کم نظیر بود. من فرزند بسیار عزیزی را از دست دادم و در سوگ او نشستم که از شخصیتهایی بود که حاصل عمرم محسوب میشد. در اسلام عزیز با شهادت این فرزند برومند و عالِم جاودان ثُلمهای وارد شد که هیچ چیز جایگزین آن نیست. و تبریک در داشتن این شخصیتهای فداکار که در زندگی و پس از آن با جلوه خود نورافشانی کرده و میکنند. من در تربیت چنین فرزندانی که با شعاع فروزان خود مردگان را حیات میبخشند و به ظلمتها نور میافشانند، به اسلام بزرگ، مربی انسانها و به امت اسلامی تبریک میگویم. من گرچه فرزند عزیزی را که پاره تنم بود از دست دادم لکن مفتخرم که چنین فرزندان فداکاری در اسلام وجود داشت و دارد. مطهری که در طهارت روح و قوّت ایمان و قدرت بیان کم نظیر بود، رفت و به ملأ اعلی پیوست، لکن بدخواهان بدانند که با رفتن او شخصیت اسلامی و علمی و فلسفیاش نمیرود.
تروریستها نمیتوانند شخصیت انسانی مردان اسلام را ترور کنند. آنان بدانند که به خواست خدای توانا ملت ما با رفتن اشخاص بزرگ در مبارزه علیه فساد و استبداد و استعمار مصممتر میشوند. ملت ما راه خود را یافته و در قطع ریشههای گندیده رژیم سابق و طرفداران منحوس آن از پای نمینشیند. اسلام عزیز با فداکاری و فدایی دادن عزیزان رشد نمود. برنامه اسلام از عصر وحی تا کنون بر شهادت توأم با شهامت بوده. قتال در راه خدا و راه مستضعفین در رأس برنامههای اسلام است. مَا لَکُم لا تُقاتِلونَ فِی سَبیلِ اللَّهِ وَ المُستَضعَفینَ مِنَ الرّجالِ وَ النّساءِ وَ الولدانِ.
اینان که شکست و مرگ خود را لمس نموده و با این رفتار غیر انسانی میخواهند انتقام بگیرند یا به خیال خام خود مجاهدین در اسلام را بترسانند، بد گمان کردهاند. از هر موی شهیدی از ما و از هر قطره خونی که به زمین میریزد، انسانهای مصمم و مبارزی به وجود میآید.
شما مگر تمام افراد ملت شجاع را ترور کنید و الّا ترور فرد هر چه بزرگ باشد، برای اعاده چپاولگری سودی ندارد. ملتی که با اعتماد به خدای بزرگ و برای احیای اسلام بپاخاسته با این تلاشهای مذبوحانه عقبگرد نمیکند. ما برای فداکاری حاضر و برای شهادت در راه خدا مهیا هستیم.
این جانب روز پنجشنبه سیزده اردیبهشت 58 را برای بزرگداشت شخصیتی فداکار و مجاهد در راه اسلام و ملت، عزای عمومی اعلام میکنم و خودم در مدرسه فیضیه روز پنجشنبه و جمعه به سوگ مینشینم. از خداوند متعال برای آن فرزند عزیز اسلام رحمت و غفران و برای اسلام عزیز عظمت و عزت مسألت مینمایم. سلام بر شهدای راه حق و آزادی.
روح الله الموسوي الخميني 12/2/58
مرحوم مطهری درحالی به حوزه علمیه قم وارد شده بود که به تازگی موسس آن، یعنی آیتالله العظمی حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی به رحمت خدا پیوسته بود و ریاست این حوزه را آیات عظام سید محمد حجت، سید صدرالدین صدر و سید محمد تقی خوانساری بر عهده داشتند.
استاد شهید مطهری در این دوران از محضر مرحوم آیتالله العظمی بروجردی در زمینه فقه و اصول و از محضر حضرت امام خمینی(ره) در زمینه فلسفه ملاصدرا، عرفان و اخلاق و اصول و از مرحوم مرحوم علامه سید محمد حسین طباطبائی در زمینه فلسفه کسب فیض کرد. استاد شهید مطهری علاوه بر کسب فیض از محضرآیتالله العظمی بروجردی، نزد آیتالله حاج میرزا علی آقا شیرازی از اخلاق و عرفان بهرههای معنوی فراوان بردند و ایشان همچنین نزد مرحوم آیتالله سید محمد حجت در اصول و در نزد مرحوم آیتالله سید محمد محقق داماد در زمینه فقه اهتمام جدی داشتند.
مرحوم مطهری در سالهای دهه 30 به تدریس در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران مشغول میشوند و در همین سالها به نگارش آثار و ایراد سخنرانی در مجامع مختلف حوزوی و دانشگاهی میپردازند.تدریس در دانشگاههای مختلف، ایراد سخنرانی برای عموم جامعه و به خصوص جوانان دانشجو و نگارش آثار مکتوب آن هم در دورانی که گروههای چپ با تیلبغات گسترده و ضد دینی خود سعی در جذب جوانان داشتند، سبب شد تا مرحوم مطهری به عنوان یک چهره محبوب و متفکر اسلامی که در راستای احیای ارزشهای دینی و اسلام ناب فعالیت دارند، در جامعه شناخته شوند که این باعث شد تا جوانان زیادی تحت تاثیر شخصیت و اندیشههای دینی وی قرار گیرند.
یکی از ویژگیهای بارز مرحوم مطهری، انس و آشنایی ایشان با زبان قرآن بود، ایشان ضمن اینکه یک فیلسوف بودند، اما با قرآن آشنایی داشتند که این آشنایی در کتابها و سخنرانیهای مرحوم مطهری کاملا مشخص است. همچنین از مرحوم مطهری چندین کتاب با عنوان «آشنایی با قرآن» که در واقع تفسیری از سورههای قرآن میباشد، چاپ شده است.
در سالهای قبل از انقلاب گروههای مختلف تحت لوای احزاب و تشکلهای مختلف به دنبال نهادینه کردن تفکرات کمونیستی و مارکسیستی در دانشگاهها بودند، اما این مرحوم مطهری بود که با معرفی اسلام ناب به عنوان یک نسخه نجات بخش جوامع بشری، مانع از محقق شدن اهداف گروههای مختلف چپگرا شدند.
مرحوم مطهری در همان سال تحت تاثیر شخصیت والای امام(ره) قرار میگیرند، به طوری که ایشان در قیام 15 خرداد نقشی فعال داشته و همواره تا زمان شهادتشان در کنار امام به دنبال تبیین اندیشههای امام(ره) بودند. ایشان همچنین با تبیین و نهادینه کردن اندیشههای دینی در دانشگاهها در پیروزی انقلاب اسلامی نیز نقش قابل توجهی داشتند.
استاد شهید به یک نهضت اسلامی معتقد بودو برای اسلامی کردن محتوای نهضت تلاشهای ایدئولوژیک بسیاری نمود.آثار متعدد مرحوم مطهری بیانگر دغدغهها و اندیشههای دینی و فلسفی مرحوم مطهری است که همچنان نیز آین آثار مورد توجه پژوهشگران و محققان داخلی و خارجی است. استاد شهید مطهری عمر خود را در راه حفظ آرمانها و ارزشهای اسلام صرف کرد و در این راه نیز به شهادت رسیدند و ایشان در ساعت 22و بیست دقیقه روز سه شنبه یازدهم اردیبهشت ماه سال ۱۳۵۸ در تاریکی شب در حالی که از یکی از جلسات فکری سیاسی بیرون آمده بود به دست گروه فرقان به شهادت رسید.
امام خمینی (ره) پیامی به مناسبت شهادت استاد مطهری صادر کردند که این پیام نشان از جایگاه و شخصیت مرحوم مطهری در جامعه اسلامی میباشد.امام(ره) در این پیام آوردند:
بسم اللَّه الرحمن الرحیم
انا للَّه و انا إلیه راجعون/ این جانب به اسلام و اولیای عظیم الشأن آن و به ملت اسلام و خصوص ملت مبارز ایران ضایعه أسفانگیز شهید بزرگوار و متفکر و فیلسوف و فقیه عالیمقام مرحوم آقای حاج شیخ مرتضی مطهری- قدس سره- را تسلیت و تبریک عرض میکنم. تسلیت در شهادت شخصیتی که عمر شریف و ارزنده خود را در راه اهداف مقدس اسلام صرف کرد و با کجرویها و انحرافات مبارزه سرسختانه کرد، تسلیت در شهادت مردی که در اسلامشناسی و فنون مختلفه اسلام و قرآن کریم کم نظیر بود. من فرزند بسیار عزیزی را از دست دادم و در سوگ او نشستم که از شخصیتهایی بود که حاصل عمرم محسوب میشد. در اسلام عزیز با شهادت این فرزند برومند و عالِم جاودان ثُلمهای وارد شد که هیچ چیز جایگزین آن نیست. و تبریک در داشتن این شخصیتهای فداکار که در زندگی و پس از آن با جلوه خود نورافشانی کرده و میکنند. من در تربیت چنین فرزندانی که با شعاع فروزان خود مردگان را حیات میبخشند و به ظلمتها نور میافشانند، به اسلام بزرگ، مربی انسانها و به امت اسلامی تبریک میگویم. من گرچه فرزند عزیزی را که پاره تنم بود از دست دادم لکن مفتخرم که چنین فرزندان فداکاری در اسلام وجود داشت و دارد. مطهری که در طهارت روح و قوّت ایمان و قدرت بیان کم نظیر بود، رفت و به ملأ اعلی پیوست، لکن بدخواهان بدانند که با رفتن او شخصیت اسلامی و علمی و فلسفیاش نمیرود.
تروریستها نمیتوانند شخصیت انسانی مردان اسلام را ترور کنند. آنان بدانند که به خواست خدای توانا ملت ما با رفتن اشخاص بزرگ در مبارزه علیه فساد و استبداد و استعمار مصممتر میشوند. ملت ما راه خود را یافته و در قطع ریشههای گندیده رژیم سابق و طرفداران منحوس آن از پای نمینشیند. اسلام عزیز با فداکاری و فدایی دادن عزیزان رشد نمود. برنامه اسلام از عصر وحی تا کنون بر شهادت توأم با شهامت بوده. قتال در راه خدا و راه مستضعفین در رأس برنامههای اسلام است. مَا لَکُم لا تُقاتِلونَ فِی سَبیلِ اللَّهِ وَ المُستَضعَفینَ مِنَ الرّجالِ وَ النّساءِ وَ الولدانِ.
اینان که شکست و مرگ خود را لمس نموده و با این رفتار غیر انسانی میخواهند انتقام بگیرند یا به خیال خام خود مجاهدین در اسلام را بترسانند، بد گمان کردهاند. از هر موی شهیدی از ما و از هر قطره خونی که به زمین میریزد، انسانهای مصمم و مبارزی به وجود میآید.
شما مگر تمام افراد ملت شجاع را ترور کنید و الّا ترور فرد هر چه بزرگ باشد، برای اعاده چپاولگری سودی ندارد. ملتی که با اعتماد به خدای بزرگ و برای احیای اسلام بپاخاسته با این تلاشهای مذبوحانه عقبگرد نمیکند. ما برای فداکاری حاضر و برای شهادت در راه خدا مهیا هستیم.
این جانب روز پنجشنبه سیزده اردیبهشت 58 را برای بزرگداشت شخصیتی فداکار و مجاهد در راه اسلام و ملت، عزای عمومی اعلام میکنم و خودم در مدرسه فیضیه روز پنجشنبه و جمعه به سوگ مینشینم. از خداوند متعال برای آن فرزند عزیز اسلام رحمت و غفران و برای اسلام عزیز عظمت و عزت مسألت مینمایم. سلام بر شهدای راه حق و آزادی.
روح الله الموسوي الخميني 12/2/58
