همایش علوم انسانی قرآن‌بنیان، بین‌المللی شود

وی افزود: وقتی از علوم انسانی قرآن‌بنیان صحبت می‌کنیم، مرادمان صرفا نفی نیست، بلکه بیشتر ایجاب است. بعضی تلاش می‌کنند با فراخواندن به تدبر در قرآن انسان را از گونه‌های دیگر اندیشه بی‌نیاز کنند. اندیشیدن در قرآن به معنای دور ریختن اندیشه‌های دیگر نیست. از آن طرف افرادی نیز به نوعی قرآن را فارغ از اندیشه‌ها می‌دانند. هدایتی که قرآن می‌کند هدایت مبتنی بر کنار گذاری مطلق نیست، به نظر می‌آید فهم قرآنی از مسائل اجتماعی ما باید از تفریط و افراط کند دور شود.

رئیس دانشگاه علامه با بیان اینکه علوم قرآنی، انسان را قویتر و قوام‌یافته‌تر می‌کند، گفت: مباحثی که در قرآن در حوزه علوم انسانی مطرح می‌شود، بخش عمده‌ای از آن از جنس فرانظریه است. چون بسیاری از نظریه‌ها با صدق و کذب تجربی قابل رد و اثبات هستند، اما مباحث قرآنی فراتر از این هستند. فرا نظریه به حوزه معرفت‌شناسی می‌پردازد. آیا اصلا معرفت برای انسان قابل تحقق است؟ آیا عقل انسان امکان شناخت دارد؟ نگاه قرآنی به وجود واقعیت در خارج از ذهن انسان قائل است در هیچ کدام از کتب دینی به اندازه قرآن کریم به عقل و تعقل تاکید نشده است. حتی اشاراتی داریم که نشان می‌دهد ادراکهای مبتنی بر ابزارهای حسی بی‌اعتبار نیستند. اینکه مکرر در قرآن دعوت می‌شویم به کنکاش در زمین و جستجو، عاقبت افراد و گونه‌های مختلف کنش‌های انسان نشان دهنده این است که حتی در مسائل اجتماعی می‌شود از ابزار حسی و تجربی استفاده کرد.

سلیمی اظهار کرد: انسان‌شناسی منبعث از قرآن ما را در فهم علوم انسانی کمک می‌کند. انسان موجودی چند وجهی از منظر قرآن است نه مادی محض و نه روحانی محض است. در علوم انسانی قرآن بنیان نمی‌توانیم انسان را موجودی تک بعدی تلقی کنیم. نگاه قرآن به تحولات اجتماعی و به انسان نگاه تکامل گرایانه است. موعودگرایی با تکامل‌گرایی انسان هم سن است.

وی عنوان کرد: گامی که در این همایش برداشته شد، گام مهمی است که می‌تواند گونه‌ای از اندیشدن را به ارمغان بیاورد. پیشنهاد می‌کنم از دوره بعدی این همایش حتما به صورت بین‌المللی برگزار شود. متفکران غیر مسلمانی هستند که به شدت علاقمند به شنیدن سخنان ما در این حوزه هستند.

در ادامه محمد روشن، معاون حقوقی و پارلمانی وزارت علوم گفت: نگاهی که دیگران به قرآن دارند با نگاه ما به قرآن متفاوت است. اعجاز دین همین متن و نص است که در خصوص آن تحدی صورت گرفته است. طبق آیات دوم و سوم سوره نجم، هیچ چیزی نیست که به وسیله پیامبر(ص) تولید شده باشد.

قواعدی که از قرآن استخراج می‌شود را باید برای مدنیت خود مدد بگیریم. اخباری‌ها می‌گویند ظاهر قرآن حجت نیست، اما اصولیها اعتقاد دارند که ظاهر قرآن حجت است.

وی گفت: همه این لوازم و ابزار اگر به خدمت ما بیایند و نتوانیم عدل را اجرا کنیم، در واقع هدف بعثت را در زمین گذاشته‌ایم. علوم انسانی یک مقدار مظلوم است و یکی از مظلومیت‌های آن این است که مهمترین برنامه‌ ریزان عمدتا مهندس هستند.