آیین و سنت‌های فراموش شده اصفهانی‌ها در ماه رمضان

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، به نقل از  روابط عمومی سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان، این مراسم به‌همت مرکز اصفهان شناسی و خانه ملل وابسته به سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان برگزار شد که در این برنامه محمدحسین ریاحی، نادرقلی نادری و رضوان پورعصار به گفت‌وگو و تبادل نظر پیرامون مسائل و رسوماتی که در اصفهان قدیم اجرا می‌شد و اکنون به فراموشی سپرده شده، پرداختند.

نادرقلی نادری با اشاره به رسوماتی که در زمان‌های گذشته پیش از رسیدن ماه رمضان برگزار می‌شد، گفت: در قدیم رسانه‌های گروهی وجود نداشت زیرا 50 سال پیش که هنوز رادیو اختراع نشده بود، مردم از طریق تقویم روزهای ماه‌ها را تشخیص می‌دادند و به یکدیگر از پایان ماه قدیم و آغاز ماه جدید خبر می‌دادند.

وی ادامه داد: یکی از رسوماتی که در آن‌ سال‌ها اجرا می‌شد و امروزه به فراموشی سپرده شده، آیینی به نام کلوخ ریزان بود که در آن، روز قبل از رسیدن ماه مبارک رمضان مردم دور هم جمع می‌شدند غذاهای مختلفی را سرو می‌کردند و در مقابل از فردای آن روز همه مراعات حال روزه‌داران را می‌کردند.

در ادامه صحبت‌های وی، رضوان پورعصار با اشاره به با این آیین سنتی در جوامع مختلف گفت: کلوخ‌اندازان یک رسم بسیار قدیمی است که در آن مردم در فصل‌هایی مثل تابستان و بهار که ماه رمضان مصادف با آن‌ها می‌شد، به طبیعت رفته و از غذاهای مختلفی که تهیه کرده بودند، تناول می‌کردند. شاید دلیل این امر، آن بود که در آن روز از تمام لذایذ دنیوی استفاده کنند تا از فردای آن روز به تهذیب نفس بپردازند.

وی با اشاره به برگزاری این سنت در شهرهای مختلف ایران تصریح کرد: در استان فارس و همدان گفته شده که در پایان روز کلوخ اندازان مردم به صورت نمادین تعدادی کلوخ را به زمین می‌زدند، به این معنی که امیال مادی را خرد می‌کنند و آمادگی خود را برای امساک و روزه‌داری ابراز می‌کردند.

پورعصار در ارتباط با برگزاری مراسم کلوخ‌اندازان در شهر شیراز و یزد خاطر نشان کرد: در این روز، کودکان یک کوره آتش تهیه می‌کردند و سیب‌زمینی و شلغم و این قبیل سبزیجات را درون آن می‌انداختند و پس از بازی کردن و پختن آن‌ها را طبخ می‌کردند.

به گفته رضوان پورعصار، خانه تکانی از دیگر مراسم‌های مرسوم در قبل از رسیدن ماه مبارک رمضان در گذشته بود که مردم مانند عید به مرتب کردن خانه خود می‌پرداختند و اغذیه‌ای را که برای طبخ در ماه رمضان مناسب بود تهیه می‌کردند.

محمدحسین ریاحی با اشاره به مراسم ویژه آشتی‌کنان مردم در ماه رمضان افزود: برای مثال یکی از آیین‌هایی که بسیار نیکو بوده، مراسم آشتی‌کنان است که در آن، مردم به رفع کدورت‌ها می‌پرداختند. مردم در آن لباس نو پوشیده و به منازل یکدیگر می‌رفتند و جشن می‌گرفتند که امروز کمتر شاهد چنین مراسماتی هستیم.

همچنین رضوان پورعصار نیز بیان کرد: در آن زمان در هر محله یک نفر که صوت زیبا و صدای رسایی داشت، شب‌ها به پشت‌بام خود می‌رفت و با صدای بلند مناجات‌های خاص ماه رمضان و نیمه شعبان را تلاوت می‌کرد.

وی ادامه داد: در سبزه میدان نیز برای متوجه کردن مردم از زمان نماز،  توپ به صدا در می‌آوردند و یا شیپور می‌زدند که اکنون این قبیل موارد به صورت کامل از بین رفته است.

نادرقلی نادری با اشاره به اجرای مراسم احیا و نماز عید فطر در ایام ماه مبارک رمضان گفت: قدیم در روزهای قدر تمامی کسب و کارها تعطیل می‌شد و در اکثر مساجد در 3 شب قدر و در روز آخر ماه مبارک رمضان مراسم احیا برگزار می‌شد. در واقع قدیمی‌ترین پایگاه احیا در شهر اصفهان، مسجد رکن‌الملک و تخت فولاد به شمار می‌رفت که در آن برنامه‌های احیای ماه رمضان به صورت ویژه‌ای برگزار شد.