بهرهگیری از فرصت رسانههای نوین در ترویج اندیشههای ائمه(ع)
گروه اندیشه: رسانههای دینی وظیفه دارند برنامههای دینی را با فطریات مردم هماهنگ سازند؛ این مطلب، به چهارمین روز دهه کرامت اختصاص یافته؛ «گفتمانسازی در رسانههای ولایی؛ راه ترویج ولایت ائمه(ع)»؛ در این موضوع بهرهگیری از رسانههای نوین ضروری است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) ازخراسان رضوی، از منظر دین اسلام برای رسیدن به هدف، بهرهگیری از تبلیغات صحیح ضرورت دارد و اصلیترین وظیفه پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد مصطفی(ص) و پیامبران الهی نیز همین بوده است که خداوند فرموده است: «وَمَا عَلَى الرَّسُولِ إِلا الْبَلاغُ الْمُبِینُ؛ و برعهده پیامبر خدا وظیفهای به جز تبلیغ آشکار نیست»(عنکبوت/ آیه 18).
در مرحله اول، تبلیغ دین و بهرهگیری از روشهای صحیح آن بر عهده انبیاء و امامان معصوم(ع) است امّا در مرحله بعدی این وظیفه بر دوش عالمان و متولیان فرهنگی و تبلیغی جامعه قرار گرفته است. اگر در گذشته مبلّغان مخلص و فداکار، بار سنگین پیامرسانی و آگاه کردن جامعه را عهدهدار نمیشدند، اینقدر مسلمان در دنیا وجود نداشت، بهویژه آنکه عصری که در آن قرار گرفتهایم به عصر ارتباطات و انفجار اطلاعات معروف شده است.
نیاز به تبلیغ از نگاه قرآن
خداوند سبحان با ابلاغ این مسئولیت به مبلّغان اسلامی فرموده است: «وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ، و شايسته نيست مؤمنان همگى [براى جهاد] كوچ كنند پس چرا از هر فرقهاى از آنان دستهاى كوچ نمىكنند تا[دستهاى بمانند و] در دين آگاهى پيدا كنند و قوم خود را وقتى به سوى آنان بازگشتند، بيم دهند، باشد كه آنان[از كيفر الهى] بترسند»(توبه/ آیه 122).
با توجه به ضرورت تبلیغ دین و اطلاعرسانی صحیح از منظر قرآن، مبلّغان اسلامی باید این رسالت خطیر را به انجام رسانند. البته برای توفیق در این راه اوصاف و ویژگیهایی را باید در خود به وجود آورند تا رسالت تبلیغ مثمر باشد.
استاد شهید مرتضی مطهری نوشته است: «یکی از مختصات دین اسلام این است که همه تمایلات فطری انسان را در نظر گرفته، معنی فطری بودن قوانین اسلامی هماهنگی آن قوانین و عدم ضدیت آنها با فطریات بشر است. یعنی اسلام گذشته از اینکه از نظر ایمان و پرستش خدا، پرورشدهنده یک احساس فطری است، از نظر قوانین و مقررات نیز با فطرت و طبیعت و احتیاجات واقعی بشر هماهنگ است. بعضی از مقدّسمآبان و مدعیان تبلیغ دین که به نام دین با همه چیز به جنگ بر میخیزند، شعارشان این است: اگر میخواهی دین داشته باشی به همه چیز پشت پابزن، گرد مال و ثروت نگرد، ترک حِشمَت و مقام کن، زن و فرزند را رها کن، از علم بگریز که حجاب اکبر است و مایه گمراهی است، شاد مباش و شادی نکن، از خلق بگریز و به انزوا پناه ببر، بنابراین اگر کسی بخواهد به غریزه دینی خود پاسخ مثبت دهد، باید با همه چیز در حال جنگ باشد. بدیهی است وقتی که مفهوم زهد، ترک وسایل معاش و ترک موقعیت اجتماعی و انزوا و اعراض از انسانهای دیگر باشد، وقتی که غریزه جنسی پلید شناخته شود و منزهترین افراد کسی باشد که در همه عمر مجرد زیسته است، وقتی که علم دشمن دین معرفی میشود، مسلماً مردم به دین بدبین خواهند شد»
بنابراین مبلّغان و رسانههای دینی وظیفه دارند با گفتمانسازی صحیح موضوعات و برنامههای دینی را با عقل و فطریات مردم هماهنگ سازند و در اصلاح محیط بکوشند؛ این مطلب، موضوعی است که به چهارمین روز دهه کرامت اختصاص یافته است: «گفتمانسازی در رسانههای ولایی؛ راه ترویج ولایت ائمه(ع)».
مبلغان بنا بر تفسیر نور نوشته حجتالاسلام محسن قرائتی، برای موفقیت در تبلیغ با توجه به آیه 39 سوره احزاب «الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا» باید دارای ویژگیهای تداوم تبليغ، تقوا در عمل، شهامت و قاطعيّت و توكّل به خدا باشند.
استفاده از فضای مجازی
استفاده از فضای مجازی به ویژه شبکههای اجتماعی که به عنوان یکی از شبکههای تأثیرگذار در مردم است، میتواند یکی از راههای موثر برای گفتمانسازی و تبلیغ ولایت ائمه اطهار(ع) و شیوه سبک زندگی ولایی باشد.
بهرهمندی از توانمندی و قدرت رسانهها به ویژه فضای مجازی برای بسترسازی سبک زندگی ولایی و سیره و روش زندگی ائمه اطهار(ع) همانقدر مؤثر است که حضور فیزیکی مبلّغان و سخنواران با خطابه در بین مردم داشته و دارند. کما اینکه در این فضا، سخنان و مطالب بزرگان در پای منبرها با سرعت در حال گسترش است.
اهمیت فضای مجازی و اینترنت با ارائه انواع فیلم و صوت در این دنیا آنقدر ارزشمند است که در تمام ساعات روز با بانک اطلاعاتی بسیار قوی، قابل دسترسی است ولی ما برای سامان دادن و بهرهمندی کامل هنوز در ابتدای راه هستیم که نیاز است مسئولان با ابتکاراتی نو برای گفتمانسازی دینی از این فضا به نحو احسن استفاده کنند.
از نمونههای بارز استفاده از این فضای مجازی میتوان به گسترش افکار انحرافی ابن تیمیه با زبان نوین رسانهها توسط وهابیت در دنیا اشاره کرد، وهابیت و داعشی که از دل این افکار قدیمی و دشمن تشیع پدید آمد و دشمن برادران اهل تسنن شد، دشمنی که خون بیگناهان زیادی را بر روی زمین ریخت.
جریانسازی و گفتمانسازی در اختیار رسانهها است
در حالی که میتوان ادعا کرد، قسمت بسیار زیادی از جریانسازی و گفتمانسازی ولایی در دنیای کنونی در اختیار فعالان رسانههاست، رسانههای ولایی باید به گونهای ولایت ائمه اطهار(ع) و سبک زندگی و سخن آنان را با روشهای نو و جدید بیان کنند که همه اقشار جامعه از انواع قشرهای مختلف از این شیوه و گفتمان بهرهمند شده و الگو بگیرند.
گفتمانسازی رسانهها، میتواند در تشخیص راه درست و هدایت جامعه به سمت معارف الهی نقش بسزایی داشته و با پاسخ به شبهات، راه راست را برای ادامه مسیر در این دنیای پر از تزویر روشن کند.
حجتالاسلام حیدر علی یوسفزاده، امام جمعه شهرستان خوشاب در گفتوگو با ایکنا با بیان اینکه یکی از صحنههای ماندگار در نیشابور را رسانههای آن زمان از امام رضا(ع) به یادگار گذاشتند، تصریح کرد: یکی از شیوههای تبلیغ و رسانههایی که هنوز پابرجاست، استفاده از خطابه و منبر است که با بیان احادیث و شیوه و روش زندگانی ائمه اطهار(ع) وجدانهای خفته را بیدار میکند.
توحید منهای ولایت ارزشی ندارد
نماینده ولیفقیه در خوشاب با اشاره به سخن امام(ع) که فرمودند: «توحید منهای ولایت ارزشی ندارد»، گفت: در تبلیغ و استفاده از فرهنگ رسانهای نباید رعایت مصلحتاندیشی به نفع کفار و دشمنان داشت. همانگونه که امام رضا(ع) وقتی میخواست نماز اقامه کند، به سنت رسولالله(ص) عمل کردند نه به شیوه خلفای زمان وقت.
حجتالاسلام یوسفزاده با تأکید بر اینکه از موارد دیگر در تبلیغ و ارسال مطالب در رسانهها قاطعیت است، عنوان کرد: اصول تبلیغ و سیره ائمه اطهار(ع) از گذشته تا به امروز ثابت مانده و فرقی بین رسانههای دیروز و امروز نیست، اگر چه ظاهرا شیوهها عوض شدهاند.
وی با اشاره به اینکه صداقت در نقل خبر و تبلیغ از مصادیق روشن است که در گذشت زمان عوض نشده است، اظهار کرد: شناخت مخاطب و نیازهای او یکی از مهمترین مطالب در گفتمان رسانهای برای ترویج ولایت ائمه اطهار(ع) است.
ترغیب و تشویق مردم به الگوگیری از سیره ائمه اطهار(ع)
بهره بردن از رسانهها برای اطلاعرسانی به موقع، شفاف و درست با پاسخ به شبهات نو و الگوبرداری از سیره و روش زندگانی ائمه(ع) در زمانی که دشمنان سیره و روش زندگی خودشان را با هزاران ترفند تبلیغ میکنند، میتواند نقش بسزایی در گفتمانسازی مدنظر داشته باشد.
ترغیب و تشویق مردم به الگوگیری از زندگانی ائمه اطهار(ع) از جمله سادهزیستی، دوری از تجملات، قناعت، صرفهجویی، بهرهگیری از اسلام خالص و معرفی اسلام ناب محمدی(ص) از مهمترین وظایف رسانهها در تمام دورانها است، گرچه درگذشته رسانههای کاغذی، خطبا و اندیشمندان این بار سنگین را بر عهده داشتند ولی امروز با ظهور رسانههای جدید به نوعی میتوان گفت وظیفه همگانی شده است.
در حالی که این روزها هر کدام از مردمی که در شبکههای اجتماعی حضور دارند، بسیاری با ارائه افکار خودشان و گاهی افکار گروههای ضاله به دیگران، به نوعی از فضای رسانهای در القای افکار و نظرات از کیلومترها دورتر از کشورشان درحال فعالیت هستند، مسئولان میتوانند با ظرفیت قانونی و تبدیل تهدیدها به فرصت از این فرصت بزرگ بهره جسته و در راه تبلیغ ولایت ائمه اطهار(ع) به کار بگیرند و سبک زندگانی ائمه(س) را به دیگران معرفی کرده و در راه گسترش اسلام خالص و ناب محمدی(ص) از تمام ظرفیتها به ویژه ظرفیتمیلیونها کاربر ایرانی در شبکههای اجتماعی و رسانههای مربوط به جهان اسلام از جمله در آمریکا، اروپا و دیگر نقاط جهان استفاده کنند.
علیاکبر ملکی
در مرحله اول، تبلیغ دین و بهرهگیری از روشهای صحیح آن بر عهده انبیاء و امامان معصوم(ع) است امّا در مرحله بعدی این وظیفه بر دوش عالمان و متولیان فرهنگی و تبلیغی جامعه قرار گرفته است. اگر در گذشته مبلّغان مخلص و فداکار، بار سنگین پیامرسانی و آگاه کردن جامعه را عهدهدار نمیشدند، اینقدر مسلمان در دنیا وجود نداشت، بهویژه آنکه عصری که در آن قرار گرفتهایم به عصر ارتباطات و انفجار اطلاعات معروف شده است.
نیاز به تبلیغ از نگاه قرآن
خداوند سبحان با ابلاغ این مسئولیت به مبلّغان اسلامی فرموده است: «وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ، و شايسته نيست مؤمنان همگى [براى جهاد] كوچ كنند پس چرا از هر فرقهاى از آنان دستهاى كوچ نمىكنند تا[دستهاى بمانند و] در دين آگاهى پيدا كنند و قوم خود را وقتى به سوى آنان بازگشتند، بيم دهند، باشد كه آنان[از كيفر الهى] بترسند»(توبه/ آیه 122).
با توجه به ضرورت تبلیغ دین و اطلاعرسانی صحیح از منظر قرآن، مبلّغان اسلامی باید این رسالت خطیر را به انجام رسانند. البته برای توفیق در این راه اوصاف و ویژگیهایی را باید در خود به وجود آورند تا رسالت تبلیغ مثمر باشد.
استاد شهید مرتضی مطهری نوشته است: «یکی از مختصات دین اسلام این است که همه تمایلات فطری انسان را در نظر گرفته، معنی فطری بودن قوانین اسلامی هماهنگی آن قوانین و عدم ضدیت آنها با فطریات بشر است. یعنی اسلام گذشته از اینکه از نظر ایمان و پرستش خدا، پرورشدهنده یک احساس فطری است، از نظر قوانین و مقررات نیز با فطرت و طبیعت و احتیاجات واقعی بشر هماهنگ است. بعضی از مقدّسمآبان و مدعیان تبلیغ دین که به نام دین با همه چیز به جنگ بر میخیزند، شعارشان این است: اگر میخواهی دین داشته باشی به همه چیز پشت پابزن، گرد مال و ثروت نگرد، ترک حِشمَت و مقام کن، زن و فرزند را رها کن، از علم بگریز که حجاب اکبر است و مایه گمراهی است، شاد مباش و شادی نکن، از خلق بگریز و به انزوا پناه ببر، بنابراین اگر کسی بخواهد به غریزه دینی خود پاسخ مثبت دهد، باید با همه چیز در حال جنگ باشد. بدیهی است وقتی که مفهوم زهد، ترک وسایل معاش و ترک موقعیت اجتماعی و انزوا و اعراض از انسانهای دیگر باشد، وقتی که غریزه جنسی پلید شناخته شود و منزهترین افراد کسی باشد که در همه عمر مجرد زیسته است، وقتی که علم دشمن دین معرفی میشود، مسلماً مردم به دین بدبین خواهند شد»
بنابراین مبلّغان و رسانههای دینی وظیفه دارند با گفتمانسازی صحیح موضوعات و برنامههای دینی را با عقل و فطریات مردم هماهنگ سازند و در اصلاح محیط بکوشند؛ این مطلب، موضوعی است که به چهارمین روز دهه کرامت اختصاص یافته است: «گفتمانسازی در رسانههای ولایی؛ راه ترویج ولایت ائمه(ع)».
مبلغان بنا بر تفسیر نور نوشته حجتالاسلام محسن قرائتی، برای موفقیت در تبلیغ با توجه به آیه 39 سوره احزاب «الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا» باید دارای ویژگیهای تداوم تبليغ، تقوا در عمل، شهامت و قاطعيّت و توكّل به خدا باشند.
استفاده از فضای مجازی
استفاده از فضای مجازی به ویژه شبکههای اجتماعی که به عنوان یکی از شبکههای تأثیرگذار در مردم است، میتواند یکی از راههای موثر برای گفتمانسازی و تبلیغ ولایت ائمه اطهار(ع) و شیوه سبک زندگی ولایی باشد.
بهرهمندی از توانمندی و قدرت رسانهها به ویژه فضای مجازی برای بسترسازی سبک زندگی ولایی و سیره و روش زندگی ائمه اطهار(ع) همانقدر مؤثر است که حضور فیزیکی مبلّغان و سخنواران با خطابه در بین مردم داشته و دارند. کما اینکه در این فضا، سخنان و مطالب بزرگان در پای منبرها با سرعت در حال گسترش است.
اهمیت فضای مجازی و اینترنت با ارائه انواع فیلم و صوت در این دنیا آنقدر ارزشمند است که در تمام ساعات روز با بانک اطلاعاتی بسیار قوی، قابل دسترسی است ولی ما برای سامان دادن و بهرهمندی کامل هنوز در ابتدای راه هستیم که نیاز است مسئولان با ابتکاراتی نو برای گفتمانسازی دینی از این فضا به نحو احسن استفاده کنند.
از نمونههای بارز استفاده از این فضای مجازی میتوان به گسترش افکار انحرافی ابن تیمیه با زبان نوین رسانهها توسط وهابیت در دنیا اشاره کرد، وهابیت و داعشی که از دل این افکار قدیمی و دشمن تشیع پدید آمد و دشمن برادران اهل تسنن شد، دشمنی که خون بیگناهان زیادی را بر روی زمین ریخت.
جریانسازی و گفتمانسازی در اختیار رسانهها است
در حالی که میتوان ادعا کرد، قسمت بسیار زیادی از جریانسازی و گفتمانسازی ولایی در دنیای کنونی در اختیار فعالان رسانههاست، رسانههای ولایی باید به گونهای ولایت ائمه اطهار(ع) و سبک زندگی و سخن آنان را با روشهای نو و جدید بیان کنند که همه اقشار جامعه از انواع قشرهای مختلف از این شیوه و گفتمان بهرهمند شده و الگو بگیرند.
گفتمانسازی رسانهها، میتواند در تشخیص راه درست و هدایت جامعه به سمت معارف الهی نقش بسزایی داشته و با پاسخ به شبهات، راه راست را برای ادامه مسیر در این دنیای پر از تزویر روشن کند.
حجتالاسلام حیدر علی یوسفزاده، امام جمعه شهرستان خوشاب در گفتوگو با ایکنا با بیان اینکه یکی از صحنههای ماندگار در نیشابور را رسانههای آن زمان از امام رضا(ع) به یادگار گذاشتند، تصریح کرد: یکی از شیوههای تبلیغ و رسانههایی که هنوز پابرجاست، استفاده از خطابه و منبر است که با بیان احادیث و شیوه و روش زندگانی ائمه اطهار(ع) وجدانهای خفته را بیدار میکند.
توحید منهای ولایت ارزشی ندارد
نماینده ولیفقیه در خوشاب با اشاره به سخن امام(ع) که فرمودند: «توحید منهای ولایت ارزشی ندارد»، گفت: در تبلیغ و استفاده از فرهنگ رسانهای نباید رعایت مصلحتاندیشی به نفع کفار و دشمنان داشت. همانگونه که امام رضا(ع) وقتی میخواست نماز اقامه کند، به سنت رسولالله(ص) عمل کردند نه به شیوه خلفای زمان وقت.
حجتالاسلام یوسفزاده با تأکید بر اینکه از موارد دیگر در تبلیغ و ارسال مطالب در رسانهها قاطعیت است، عنوان کرد: اصول تبلیغ و سیره ائمه اطهار(ع) از گذشته تا به امروز ثابت مانده و فرقی بین رسانههای دیروز و امروز نیست، اگر چه ظاهرا شیوهها عوض شدهاند.
وی با اشاره به اینکه صداقت در نقل خبر و تبلیغ از مصادیق روشن است که در گذشت زمان عوض نشده است، اظهار کرد: شناخت مخاطب و نیازهای او یکی از مهمترین مطالب در گفتمان رسانهای برای ترویج ولایت ائمه اطهار(ع) است.
ترغیب و تشویق مردم به الگوگیری از سیره ائمه اطهار(ع)
بهره بردن از رسانهها برای اطلاعرسانی به موقع، شفاف و درست با پاسخ به شبهات نو و الگوبرداری از سیره و روش زندگانی ائمه(ع) در زمانی که دشمنان سیره و روش زندگی خودشان را با هزاران ترفند تبلیغ میکنند، میتواند نقش بسزایی در گفتمانسازی مدنظر داشته باشد.
ترغیب و تشویق مردم به الگوگیری از زندگانی ائمه اطهار(ع) از جمله سادهزیستی، دوری از تجملات، قناعت، صرفهجویی، بهرهگیری از اسلام خالص و معرفی اسلام ناب محمدی(ص) از مهمترین وظایف رسانهها در تمام دورانها است، گرچه درگذشته رسانههای کاغذی، خطبا و اندیشمندان این بار سنگین را بر عهده داشتند ولی امروز با ظهور رسانههای جدید به نوعی میتوان گفت وظیفه همگانی شده است.
در حالی که این روزها هر کدام از مردمی که در شبکههای اجتماعی حضور دارند، بسیاری با ارائه افکار خودشان و گاهی افکار گروههای ضاله به دیگران، به نوعی از فضای رسانهای در القای افکار و نظرات از کیلومترها دورتر از کشورشان درحال فعالیت هستند، مسئولان میتوانند با ظرفیت قانونی و تبدیل تهدیدها به فرصت از این فرصت بزرگ بهره جسته و در راه تبلیغ ولایت ائمه اطهار(ع) به کار بگیرند و سبک زندگانی ائمه(س) را به دیگران معرفی کرده و در راه گسترش اسلام خالص و ناب محمدی(ص) از تمام ظرفیتها به ویژه ظرفیتمیلیونها کاربر ایرانی در شبکههای اجتماعی و رسانههای مربوط به جهان اسلام از جمله در آمریکا، اروپا و دیگر نقاط جهان استفاده کنند.
علیاکبر ملکی
