طرح مباحث علمی و شبهه زدایی؛ دو اقدام ویژه امام رضا(ع)
گروه معارف: استاد تاریخ دانشگاه اصفهان با اشاره به رونق مباحث عقلی و علمی در عصر امام رضا(ع) گفت: امام از زمان ورود به خراسان تا لحظه شهادت، به طرح مباحث علمی، عقلی و رفع شبهات از عقاید اسلامی همت گماشتند.
مصطفی پیرمرادیان، استاد تاریخ دانشگاه اصفهان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، با اشاره به شرایط سیاسی و فرهنگی عصر امام رضا(ع)، اظهار کرد: بنیعباس بیشتر معتزلی بودند و به قدرت رسیدن آنها همراه با روی کار آمدن عناصر ایرانی صاحب تمدن و اندیشه بود، این دو عامل باعث شد تا در زمان حاکمیت عباسی، مباحث عقلی و علمی در جهان اسلام رونق بگیرد.
وی افزود: در میان خلفای عباسی، مأمون فردی باهوش، با اندیشه معتزلی و عقلگرا بود و بر مباحث عقلی و علمی تسلط داشت. وی تلاش کرد تا از امام رضا(ع) برای تثبیت قدرت خود استفاده کند و مردم را به این مسئله توجه دهد که حکومت از آن اهلبیت پیامبر بوده و شایستهترین فرد برای این امر، علی بن موسی است. با آمدن امام به خراسان، شرایط برای تثبیت قدرت مأمون فراهم میشد.
پیرمرادیان ادامه داد: معتزله معتقد است شریعت اسلام به لحاظ عقلی، بر سایر ادیان و مذاهب برتری دارد و باید ادیان و مکاتب دیگر را نسبت به این امر متقاعد کرد و نیز باید بتوانیم دلایل عقلی را مبنی بر ابطال ادیان دیگر و اثبات حقانیت دین اسلام ارائه کنیم.
استاد تاریخ دانشگاه اصفهان بیان کرد: طبیعتا وقتی امام رضا(ع) به خراسان آمد، مأمون میخواست به نوعی از شخصیت ایشان برای حل مسائل علمی جامعه استفاده کرده و امام بتواند در برابر سایر ادیان به خوبی از اسلام و حکومت مأمون که به اسلام نسبت داده میشد، دفاع کند.
پیرمرادیان گفت: بنابراین با آمدن امام، مجالس مباحثه و مناظره، نه فقط در مباحث دینی، بلکه در رابطه با مباحث علمی نیز رونق گرفت و به طور کلی میتوان گفت نقش امام رضا(ع) در این دوره، معطوف به طرح مباحث علمی و عقلی و رفع شبهاتی بود که از سوی سایر ادیان نسبت به عقاید اسلامی صورت میگرفت.
وی افزود: متأسفانه ما کمتر به این مسئله توجه کرده و بیشتر برای ولادت و شهادت امام اهمیت قائل میشویم. حتی اگر به بحث مناظرات امام رضا(ع) پرداختهایم، بیشتر دنبال این بودیم که ببینیم برای مثال، امام چگونه حقانیت اهلبیت(ع) را اثبات کرد، در حالیکه اندکی از مناظرات ایشان به این مسئله مربوط میشود و بیشتر مباحث علمی، عقلی و فلسفی را دربرمیگیرد.
