رابطه میان احادیث و دانشهای بشری
گروه معارف: قائم مقام ریاست دانشگاه قرآن و حدیث قم با بیان سه نوع رابطهای که میان احادیث و دانشهای بشری وجود دارد، رویکرد سوم را به لحاظ اینکه با نگاهی جامع به نسبت میان احادیث و دانشهای بشری میپردازد، بهترین روش خواند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، به نقل از دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان، حجتالاسلام والمسلمین عبدالهادی مسعودی، قائم مقام ریاست دانشگاه قرآن و حدیث قم در نشست «تعامل حدیث و دانشهای بشری» که چهارشنبه اول دی ماه در سالن اجتماعات دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان برگزار شد، اظهار کرد: رابطه حدیث و دانشهای بشری دستکم از زمان انقلاب اسلامی به این سو مورد توجه اندیشمندان و متفکران بوده است و سه نوع رابطه میان حدیث و علوم میتوان ذکر کرد.
وی افزود: نوع اول که تاریخ آن را میتوان به اوایل انقلاب اسلامی نسبت داد، تلاش میکند به موازات پیشرفت علم، گزارههای علمی را با آیات و روایات تطبیق دهد. این روش بیشتر بر تأیید هر یک از دو سوی رابطه تأکید دارد، اما این روش با دو آسیب از جهت دانشهای بشری و نیز آیات و روایات مواجه است.
مسعودی ادامه داد: از منظر دانشهای بشری، بخش زیادی از گزارهها قطعی نیست و چه بسا با رشد علم آن گزارهها منسوخ شود. از منظر آیات و روایات نیز این امکان وجود دارد که با بدفهمی مواجه شویم. لذا تطبیق و تأیید کار چندان سادهای نیست.
قائم مقام ریاست دانشگاه قرآن و حدیث قم بیان کرد: در رویکرد دوم تلاش میشود در هر بخش از دانشهای بشری، گزارههای آن علم به گزارههای بسیار ریز تبدیل شده و با توجه به هر گزاره، تناظر یک به یک بین آن و روایات برقرار شود. هر چند این روش از آسیبهای روش نخست مبرا است، اما ما را از نگاه کلی به حدیث بازداشته و نگاه جزئی را جایگزین آن میکند.
وی تأکید کرد: این در حالی است که در مواجهه با روایات، نیاز است شیوه گردآوری خانواده حدیث را که نگاهی جامعنگر است، مدنظر داشته باشیم. از این منظر، برخی روایات حکم مادر خانواده و برخی دیگر حکم فرزند را دارند. لذا نوع مواجهه ما با روایاتی که حکم مادر را دارد، در مقایسه با روایاتی که حکم فرزند را دارد، متفاوت است. به طور کلی هنگام تطبیق دانشی خاص با روایات، نیازمندیم که نگاهی جامع نسبت به هر دو داشته باشیم.
مسعودی گفت: رویکرد یا روش سوم با تأکید بر پر کردن خلأهای دو روش گذشته، به ویژه روش دوم، در تلاش است تا جامع نگری را وجهه نظر خود قرار داده و از این منظر به نسبت روایات با دانشهای بشری بپردازد. بیشک بهکارگیری این روش مستلزم تربیت کسانی است که به هر دو حوزه اشراف کامل داشته باشند که با توجه به پیشرفت علوم، این امر تا حدی قابل دسترس است. وی اظهار کرد: تا هنگام تربیت کامل این پژوهشگران، روش جایگزین این است که متخصصان در هر علم با متخصصان حدیث، گفتوگویی مشارکتی و دیالکتیک را رقم زنند. پایان نامهای با عنوان «شادکامی اسلامی» با راهنمایی دکتر گلزاری، نمونهای موفق از بهکارگیری روش مورد اشاره است.
